«Το παρελθόν  ως πολιτικό δεδομένο»

Γράφει ο αρχιτέκτονας
Αγαπητός Ξάνθης

Όταν έπεσε στα χέρια μου το νέο βιβλίο του Σπύρου Συρόπουλου, αν. Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με τίτλο «Το παρελθόν ως πολίτικο δεδομένο», εκδόσεις Gutenberg, σιγομίλησα με τον εαυτό μου και είπα «θα είναι ένα ιστορικό, περιγραφικό τομίδιο, χωρίς πολιτική διάσταση και χωρίς νεύρο». Διαψεύστηκα απόλυτα .

Είναι ένα εγχειρίδιο που ακροβατεί επιστημονικά μεταξύ του μύθου του λόγου και στον λόγο του μύθου αποκαλύπτοντας τη σχέση του σήμερα με τα νοητικά εργαλεία της αρχαίας Ελλάδας.  

Είναι η πρώτη φορά που μετατρέπεται η τραγωδία σε πολιτική, η κωμωδία σε κοινωνική σχέση, η χρήση των μύθων των Αμαζόνων και του Θησέα προς επίγνωση της δημοκρατίας της αρχαίας Αθήνας.  
Είναι η πρώτη φορά που η Ιλιάδα εκφράζει την βασιλική εξουσία και η Οδύσσεια η οποία  προδίδει ψήγματα διαφορετικών πολιτικών καθεστώτων και παρουσιάζονται τόσο συγκριτικά έκδηλες.

Με την πυκνή αναφορά του πονήματος στο πολίτευμα της Δημοκρατίας της «χρυσής περιόδου» του 5ου και 4ουαιώνα π.χ  η οποία βασίστηκε στην ισηγορία και την ισονομία συσχετίζεται ο ορθολογισμός της τότε δημόσιας ζωής της πόλης-κράτους με τη σημερινή Πόλη. Γιατί όπως γράφει ο συγγραφέας «το παρελθόν δεν είναι ποτέ κάτι που κατανοούμε και επινοούμε σε χρόνο αόριστο, αλλά ενεστώτα».
Πραγματοποιώντας συχνές αναφορές στην αξία της ιστορίας ως σκιαγράφηση του κοινωνικού και πολιτικού παρόντος και ως στοιχείο αποκάλυψης του μυστηρίου της ανθρώπινης φύσης και συμπεριφοράς ανοίγει ένας ενδιαφέροντας διάλογο με το χθες για το σήμερα.
Γιατί η ιστορία διδάσκει, αλλά δεν καθορίζει.

Εκτός των πολλών αναφορών σε γεγονότα και μύθους , ιστορία και λόγους υπάρχει ειδικό κεφάλαιο στον αγαπημένο του συγγραφέα, Μέγα Αλέξανδρο.
Η πολιτική του συσχετίζεται (!!) με την αναλογία της Ευρωπαϊκής Ένωση στο πνεύμα της ενότητας και της συνεργασίας της αχανούς αυτοκρατορίας.

Οι τρείς στόχοι του ήταν:      
• την εγκαθίδρυση ασφαλούς διακυβέρνησης για την αυτοκρατορία του
• τη δημιουργία λειτουργικών και σταθερών τοπικών διοικήσεων, και
• την ενότητα της αυτοκρατορίας.

Η στόχευση έγινε επιτεύξιμη μέσα από ένα κοινό νόμισμα, κοινή γλώσσα και την καλλιέργεια κοινών παραδόσεων. Η προσπάθεια τιτάνια με τον αστάθμητο παράγοντα, την ανθρώπινη φύση, να μάχεται η ίδια για συλλογική ελευθερία και πολιτική κυριαρχία, έναντι του ηγεμόνα. Γι’ αυτό παρατηρεί ο συγγραφέας «οι περισσότερες από τις αυτοκρατορίες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: σχεδόν καμιά δεν διήρκησε περισσότερο από τον ιδρυτή της».

Είναι ένα βιβλίο που ανακαλύπτει κανείς δεδομένα για να προσδιορίσει το παρόν και να καθορίσει το μέλλον. Ακόμη και στην τραγωδία της Μήδειας ανακαλύπτεται η αδικία της κοινωνίας στο κέλυφος του απερχόμενου εμφυλίου πόλεμου ως συστατικό σύγκρουσης διαφορετικών ηθών και ιδιαιτεροτήτων της ανθρώπινης υπόστασης.

Το βιβλίο κρύβει πολιτικές αλήθειες μέσα από μια ανάλυση της δύναμης του παρελθόντος για να μπορέσουμε να στεριώσουμε το σήμερα και να σχεδιάσουμε χωρίς φόβους το αύριο.
Η σύνδεση του ιστορικού μύθου  με το όριο της «ελευθερίας του λόγου» είναι πράγματι μια εξέταση που διερευνάται με το μέτρο των δύο, ώστε ο τραγωδός ή ο κωμωδός να είναι ελεύθερος να ασκεί την κριτική του ηθικού.

Το άλμα από το αρχαίο στην νεωτερικότητα παραδίδει στον αναγνώστη την ιστορία ως μια «μυθική» αλήθεια με τον άνθρωπο στο επίκεντρο των εξελίξεων.
Γιατί ο άνθρωπος χωρίς την ιστορία του, δεν έχει κουλτούρα και πολιτικό διαμέτρημα. Η ιστορία του είναι ο καθρέπτης του παρόντος για να μπορεί ως υποκείμενο να αναγνωρίσει τον εαυτό του στο χωροχρόνο.  

Όσοι περισσότεροι μοιραστούν τις γνώσεις του βιβλίου αυτοί θα γίνουν σοφότεροι.
Γιατί η γνώση μπορεί να γηράσκει η σοφία ποτέ….
Καλοτάξιδο.