Καλώς ήλθε το 12ώρο...

Του Ηλία Καραβόλια

Μετά τα zero-hour contracts (δηλαδή πληρώνεσαι μόνο τις ώρες που θα σε χρειαστεί ο εργοδότης σου), μετά την έξαρση της μερικής απασχόλησης (part-time) για λίγα ευρώ, η Εργασία εισέρχεται -αρχής γενομένης απο την Αυστρία - σε μια ακόμη ''κατάκτηση'': την κατάργηση του 8ωρου και την θέσπιση του 12ωρου στην απασχόληση.


Με πρόσχημα; Την αύξηση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας, της αποδοτικότητας. Η αληθινή αιτία;

Η αύξηση της κερδοφορίας των εταιρειών μέσω της συμπίεσης του εργατικού κόστους. Γιατί μπορεί μεν να πληρώνεσαι για 4 ώρες περισσότερη εργασία (οχι πάντα), όμως αυτό το υπερπλεόνασμα παραγωγικής προσφοράς είναι που κάνει την διαφορά. Οι χαμένες αυτές ανθρωποώρες είναι που γεννούν την οριακή αποδοτικότητα στο περιθώριο κέρδους. Και δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην το κατανοεί αυτό.

Μια τάση συμπεριφορικής ανάλυσης της απασχόλησης έχει θέσει ξανά στο επίκεντρο της Οικονομίας την Εργασία ως τον πλέον πολύτιμο συντελεστή παραγωγής. Και όλα αρχίζουν και τελειώνουν στις παλιές στέρεες θεωρίες όπως αυτές του Marx και το Κeynes: η θεωρία της υπεραξίας και η ακαμψία των μισθών, αποτελούν ξανά τον πυρήνα της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης οικονομικής πραγματικότητας.

Αποθεωρητικοποιώντας τα δεδομένα μπορούμε να συνθέσουμε την αλυσίδα της σημερινής κατάστασης: παντού σε όλη την υφήλιο δουλεύουμε περισσότερο, με αυξημένη επισφάλεια, πληρωνόμαστε λιγότερο, ξοδεύουμε παραπάνω, χρεωνόμαστε επιπλέον. Γιατί άραγε επικρατεί αυτός ο σημειολογικός αλγόριθμος; Γιατί έχει αλλοιωθεί ο κώδικας της παραδοσιακής οικονομικής αλυσίδας;

Είναι πλέον εμφανές ότι η προσφορά αγαθών και υπηρεσιών είναι αυτή που γεννάει την ζήτηση. Η δε ζήτηση απαιτεί ατομικό και συλλογικό εισόδημα προς κατανάλωση. Το εισόδημα χρειάζεται εργασία για να παραχθεί.

Η εργασία προυποθέτει δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Και γι αυτό χρειάζεται Κεφάλαιο. Το Κεφάλαιο όμως απεργεί απο την παραγωγική διαδικασία. Κερδοφορεί χωρίς να παράγει (εντός της χρηματοοικονομίας, βλ. Profiting without producing-Ηow finance exploits us all, C.Lapavitsas, Verso).

Αυτός ο φαύλος κύκλος εξηγείται στην Οικονομική: η παγίδα ρευστότητας, η κρίση υπερσυσσώρευσης, ο αποπληθωρισμός, η αναποτελεσματική υπερφορολόγηση, τα μηδενικά επιτόκια, έχουν συναντηθεί σε μια σπάνια ιστορικά συγκυρία.

Το χρήμα βγαίνει χωρίς εργασία αλλά βγαίνει για λίγους και δεν αναδιανέμεται. Ανορθόδοξα οικονομικά συνθέτουν ένα νέο σκηνικό. Η απασχόληση και το έργο υποαμοίβονται και η ανάπτυξη υποχρηματοδοτείται. Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία τόση ευμάρεια συμπίμπτει με τόση υποαπασχόληση ενώ όλα μοιάζουν να κινούνται σε ρυθμούς υπερεντατικοποίησης της Εργασίας!

Το 12ωρο έρχεται δήθεν να καλύψει αυτή την υποαπασχόληση. Ας προσέχουμε τους οιωνούς καλύτερα.Ας αναλογιστούμε πώς η ρομποτοποίηση και ο αυτοματισμός αντικαθιστούν το ανθρώπινο μυαλό, το ανθρώπινο χέρι. Δεν πρόκειται για αυτό που νομίζουμε. Το 12ωρο έρχεται να ωθήσει τα οριακά περιθώρια κερδοφορίας σε υψηλότερα επίπεδα. Τόσο απλά...