Πόση «ανοχή» ακόμα;;;

Γράφει η ψυχολόγος, Msc
Μαρία Καρίκη

Θεωρούμε συχνά ότι ο άνθρωπος μπορεί να αντέχει πολλά, να υπομένει καρτερικά... Για τι είδους ανοχή μιλάμε όμως; Για εκείνη που συνδέεται με την επιμονή ενός σκοπού ή εκείνη που συνδέεται με πόνο και δυστυχία; Το να επιμένει κανείς για το καλύτερο μοιάζει να είναι θεμιτό. Το να ανέχεται, όμως, κάποιος μια μη υγιή κατάσταση είναι βασανιστικό. Τίποτα δεν αλλάζει από μόνο του! Η ανοχή απέναντι σε κάτι που διαβρώνει και φθείρει τον άνθρωπο μεταφράζεται σε καθήλωση, εγκλωβισμό, στασιμότητα, καταδίκη.

Δεν χρειάζεται να ανεχόμαστε «για πάντα» ό,τι δεν μας εκφράζει, δεν μας ταιριάζει πια. Θέλει τόλμη να παραδεχτούμε τη «διάβρωση», το κενό, τη σχέση που βαλτώνει. Συνήθως δικαιολογούμε, ελπίζουμε, προσδοκούμε μήπως και ανατραπεί η παρούσα συνθήκη. Πώς, όμως;;; Ως δια μαγείας;;; Αν δεν καταβληθεί προσπάθεια και κόπος από κάθε πλευρά, όλα θα μείνουν ίδια. Και μετά είναι που έρχεται η απογοήτευση, ο εκνευρισμός, ο θυμός! Αντί να αναρωτηθούμε γιατί δεν φεύγουμε εμείς από αυτό που μας δυσαρεστεί, ψάχνουμε να αποδώσουμε αλλού τις ευθύνες! «Γιατί δεν καταλαβαίνει ο άλλος;;», «Γιατί δεν φεύγει ο άλλος;». Ένας φαύλος κύκλος μετάθεσης ευθυνών και συναισθημάτων που δεν τελειώνει ποτέ. Και εμείς εκεί: παρατηρητές της ίδιας μας της ζωής που μας προσπερνάει...

Η υπομονή όντως είναι μια αρετή. Ωστόσο, οφείλουμε απέναντι στον εαυτό μας να αναγνωρίζουμε αν υπάρχει σοβαρός λόγος για να την επιδείξουμε. Προς ποιο άτομο; Προς ποια συνθήκη; Για ποιον μελλοντικό σκοπό; Χρειαζόμαστε μια καλή απάντηση προκειμένου να μη γεμίσουμε με αμφιβολίες και ανασφάλειες! Δεν θα θέλαμε να νιώσουμε τη θυματοποίηση ...

Πολλές φορές νομίζουμε ότι δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να κάνουμε υπομονή και να δείξουμε ανοχή. Ισχύει, όμως, πράγματι αυτό; Δεν υπάρχει καμία άλλη εναλλακτική; Δεν είναι εύκολο να βρεις τα όρια ανάμεσα σε αυτό που θέλεις και αντέχεις ακόμα και σε αυτό που ναι μεν εξακολουθείς να θες, αλλά δυστυχώς δεν μπορείς άλλο! Δεν θα πρέπει να το θεωρήσουμε προσωπική αποτυχία ή ήττα όταν μια διαδρομή τελειώνει, όταν ένας κύκλος κλείνει. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να μείνουμε άκαμπτοι απέναντι σε κάποιες αποφάσεις και δεσμεύσεις που είχαμε πάρει πριν. Αναθεωρούμε, αλλάζουμε γνώμη, αλλάζουμε ανάγκες και επιθυμίες.

 Είναι πιο έντιμο τόσο προς εμάς τους ίδιους όσο και προς τους άλλους να ξεκαθαρίζουμε όσο πιο συχνά μπορούμε τα όριά μας. Τα όριά μας δείχνουν μέχρι που είναι το υγιές, το θεμιτό, το αποδεκτό από μέρους μας. Από εκεί και πέρα δηλώνουμε ότι «ξετυλίγεται» μια επικίνδυνη ζώνη. Εντάσεις, καβγάδες, οργή, εκρήξεις. Και ξανά πάλι από την αρχή! Γιατί να διακινδυνεύουμε να περνάμε σε αυτή την «περιοχή»; Πόση προσωπική φθορά και ζημιά μπορεί να συμβεί; Πόσο ανεπανόρθωτο κακό μπορούμε να κάνουμε στις σχέσεις μας;

Η ζωή δεν έχει ανάγκη από κανενός είδους ανοχές. Όταν απλά και μόνο «ανεχόμαστε» γινόμαστε παθητικοί δέκτες όλων όσων μας «βαραίνουν» ψυχικά. Η ζωή απαιτεί εγρήγορση, δράση, αυτοπροστασία, αυτοσεβασμό! Κανείς εις βάρος κανενός! Κανείς δεν χρειάζεται να είναι η αιτία δυστυχίας κανενός. Όσο πιο νωρίς το συνειδητοποιήσουμε αυτό τόσο πιο καλά για όλους μας! Άλλωστε τίποτα υγιές δεν προκύπτει μέσα από την υπερβολική ανοχή. Αυτό συμβαίνει γιατί ούτε ο άλλος, αλλά ούτε και εμείς οι ίδιοι σεβόμαστε τον εαυτό μας έτσι.

Όταν για κάποιο λόγο καταπατούνται τα «αυτονόητα» ενός ανθρώπου δεν είναι η ανοχή η προτεινόμενη λύση, αλλά η επαναδιαπραγμάτευση. Αν δεν υπάρξει κάποιο αποτέλεσμα, αναγκάζεσαι να σκεφτείς όλα όσα σε κατατρέχουν τόσο καιρό... Και οφείλεις να τοποθετηθείς καθαρά και με σαφήνεια! Γιατί να ανέχομαι κι άλλο; Ποιος ο λόγος; Τι περιμένω να αλλάξει; Ως πότε θα τρέφω φρούδες ελπίδες;

Ως πότε θα νιώθω ενοχικά; Ως πότε θα επιτρέπω να μου λένε ότι φταίω μόνο εγώ; Ως πότε θα μένω εγκλωβισμένος σε ό,τι δεν αξίζει πια;;;
Δεν είναι τόσο η ψυχική κούραση που νιώθουμε όταν ανεχόμαστε όσο το ότι προδίδουμε τον ίδιο μας τον εαυτό αφήνοντάς τον έρμαιο της συνήθειας, της ηθικής, της ενοχής και των «πρέπει»...