Σοφία Στεφανίδου:  Η πρώτη Ελληνίδα Αλεξιπτωτίστρια

Γράφει η Μαίρη Παπανδρέου

Από τους προϊστορικούς χρόνους, η γυναίκα στην Ελλάδα, κατείχε ξεχωριστή θέση μέσα στην κοινωνία, όταν σε άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη της Γης, δεν έπαιζε κανένα ουσιαστικό ρόλο.

Στην Μινωική Κρήτη (2200-2ΟΟΟ π.Χ.), στα ιερά με τους κίονες, που κοσμούσαν τους χώρους λατρείας, υπήρχαν λαξευμένες γυναικείες μορφές, κι ακόμα σημαντικότερο, στα «Κρητικά Μυστήρια», που ήταν τα αρχαιότερα -  προγενέστερα των Καβειρίων - γίνονταν δεκτές και γυναίκες εάν οι ίδιες το επιθυμούσαν, ενώ στα σημαντικότατα ιερά όπως στους Δελφούς, στην Κρήτη, στην Ελευσίνα, στη Θήρα, και αλλού, είχαν γυναίκες ιέρειες.  

Ο Πλάτωνας, πάντα τόνιζε πως τα κορίτσια πρέπει να μορφώνονται όπως και τα αγόρια, επηρέασε τη διαμόρφωση τη στάση των Ελλήνων, απέναντι στο γυναικείο φύλο. 

Στη Ρόδο, οι πλούσιοι, πλήρωναν τους καλύτερους δασκάλους της εποχής τους, για να διδάσκουν τους γιούς και τις κόρες τους, αλλά και τα παιδιά των φτωχών, που δεν είχαν την οικονομική ευχέρεια να πληρώνουν τα δίδακτρα.

Στη Ρόδο, η θέση της γυναίκας ήταν πάντοτε ξεχωριστή, καθώς οι νέες τύχαιναν της ίδιας παιδείας με τους νέους, έπαιζαν μουσικά όργανα, γίνονταν δωρήτριες, τα ονόματά τους αναγράφονταν στις στήλες των δωρητών, και με την ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας, επειδή οι άνδρες έλειπαν σε μακρόχρονα ταξίδια, οι γυναίκες αναλάμβαναν και την οικονομική διαχείριση της περιουσίας της οικογένειας.

Γνωρίζομε και το ρόλο που έπαιξαν οι Ελληνίδες και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως στο Αλβανικό Μέτωπο, αγρότισσες κουβαλούσαν στις πλάτες του, τα πυρομαχικά στα πεδία των μαχών. Να μη λησμονούμε και τις Καλυμνιές και τις Καστελλοριζιές, που πολέμησαν τον τότε κατακτητή με πέτρες και την γνωστή Ροδίτισσα Αναστασία, που πολέμησε δίπλα στον άνδρα της στις επάλξεις της Μεσαιωνικής Πόλης το 1522.  Καθοριστικός ο ρόλος Ροδιτισσών και στην Αντίσταση κατά των Φασιστών, όπως της Μαλανδρή και της Νεσγού.

Η πρώτη Ελληνίδα Αλεξιπτωτίστρια, ήταν η Σόνια-Σοφία Στεφανίδου, γεννήθηκε στην Οδησσό το 1907 και πέθανε στην Αθήνα το 1990. Πατέρας της ήταν ο Φιλοποίμην Στεφανίδης, που είχε γεννηθεί στην Τραπεζούντα το 1873, εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Κρήτη το 1923, όπου η Σόνια-Σοφία ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές της σπουδές. Στην Αθήνα και Γαλλία πήρε πτυχία Γαλλικής, Αγγλικής και Γερμανικής γλώσσας.

Ο πατέρας της είχε πάρει μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους εθελοντικά. Η Σόνια-Σοφία Στεφανίδου, μετείχε στη «Σχολή Νοσοκόμων Παθητικής Αεράμυνας» και με δικές της αιτήσεις, υπηρέτησε στην Πρώτη Γραμμή κατά τον Πόλεμο του ’40.  Το 1941, διέφυγε με βάρκα στη Μέση Ανατολή και υπηρέτησε ως νοσοκόμα σε νοσοκομεία στην Αλεξάνδρεια, στην Παλαιστίνη και στο Κάϊρο, όπου ήρθε σε επαφή με την Ελληνική Κυβέρνηση του Εμμ. Τσουδερού. 

Τον Απρίλιο του 1943, κατετάγη στη «Μονάδα Καταδρομών». Εντάχθηκε στις Βρετανικές Υπηρεσίες,  εκπαιδεύτηκε στη Σχολή Αλεξιπτωτιστών και Κατασκόπων, στο όρος Καρμάλ-Χάϊφα, και εντάχθηκε στις Βρετανικές Υπηρεσίες.

Πήρε μέρος σε Μυστική Αποστολή στην Κρήτη και στη Μέση Ανατολή και σε επίσημα έγγραφα της Πρεσβείας προς τον Υπουργό Εξωτερικών Ελλάδας, ο Έλληνας Πρέσβης στο Κάϊρο Σεφέρης, αναφέρεται στις εθνικές της δραστηριότητες. Με δική της αίτηση, έγινε δεκτή στην Οργάνωση Ι.Σ.Λ.Δ. και πήρε μέρος στη «ρίψη δι’ αλεξιπτώτου εις την Δυτική Μακεδονία (περιοχή Φλωρίνης)» στις 7 Ιουλίου 1943.

Υπηρέτησε στην Εθνική Αντίσταση. Κατετάγη στη Μονάδα Καταδρομών και εντάχθηκε στις Βρετανικές Υπηρεσίες, και πήρε μέρος σε πολλές μυστικές αποστολές στην Ελλάδα. Στο ημερολόγιό της έγραψε: «Η θέα του αγκυλωτού σταυρού επάνω στην Ακρόπολη, θανατώνει την ψυχή μου».

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1943 συνελήφθη από Γερμανούς και καταδικάστηκε σε εκτέλεση. Γερμανός στρατιώτης, τη βοήθησε να αποδράσει και μαζί έφθασαν σε φυλάκιο της Εθνικής Αντίστασης. Κατευθύνθηκε στη Θεσσαλία, σε χωριό κοντά στην Καλαμπάκα. Το Δεκέμβρη του 1943 με Βρετανικό μεταγωγικό, κατευθύνθηκε στη Λιβύη, προσγειώθηκε στην Βεγγάζη και κατευθύνθηκε στο Κάϊρο.

Οι εκπαιδευτές της, όπως και οι Διοικητές της, με έγγραφά τους, εξαίρουν τις «άριστες επιδόσεις της στις Σχολές Αλεξιπτωτιστών Κατασκόπων». Αναγνωρίζοντας τις πολύτιμες εθνικές της υπηρεσίες, το Ελληνικό κράτος, μετά τη λήξη του Πολέμου, της επέδωσε και το «Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων».