«Κωδικός Γκάντερ:  Ο Καρπάθιος που σημάδεψε  την πορεία του πολέμου»

Του Γιώργου Κιούση
στο presspublica.gr

O Αλέξανδρος Γεωργιάδης, γεννημένος στον Όθο της Καρπάθου, βρέθηκε μετανάστης στην Αμερική. Ηλεκτρολόγος μηχανολόγος, απόφοιτος του Κάρνεγκι, κατατάχτηκε στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες στη διάρκεια του Β/ Παγκοσμίου Πολέμου, την OSS (Office of Strategic Services).

Με έδρα την Αδριανούπολη οργάνωσε πράξεις δολιοφθοράς των Συμμάχων, με αποτέλεσμα να αποκοπούν οι γέφυρες τροφοδοσίας του Άξονα από την Τουρκία. Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του λοχαγού. Τιμήθηκε με τον Χάλκινο Αστέρα Ανδρείας του αμερικανικού στρατού και έλαβε τη διάκριση της Λεγεώνας της Τιμής για την αποκάλυψη του δικτύου διπλών πρακτόρων «Ντόκγουντ». Η άρνησή του να δουλέψει για τη CIA μετά το τέλος του πολέμου και η συνεργασία του με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ τον έφεραν στο μάτι του κυκλώνα, όταν στην Αμερική μεσουρανούσε το άστρο του Μακάρθυ, με αποτέλεσμα να υποστεί πολλές ψυχολογικές και άλλες διώξεις. Μέλος της ΑΧΕΠΑ από την ίδρυσή της, παρέμεινε μέχρι τον θάνατό του, το 1976, φλογερός Δωδεκανήσιος και λάτρης της πατρίδας του, της Καρπάθου.

Μιλάμε με τη Φωτεινή Τομαή, συγγραφέα του βιβλίου «Κωδικός Γκάντερ: Ο άνδρας που σημάδεψε την πορεία του πολέμου», εκδόσεις Λιβάνη.

-Ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης, Καρπάθιος είναι ο πρωταγωνιστής του νέου σας βιβλίου; Μιλήστε μας για αυτόν τον φλογερό Δωδεκανήσιο;
Πρόκειται για μία ξεχωριστή προσωπικότητα, έναν παράτολμο ήρωα που συνδύαζε ένα εκρηκτικό μίγμα αρετών : αγάπη για τη γενέτειρά του, την Κάρπαθο, την Ελλάδα και την ιστορία της, όπως τη διδάχθηκε από τον δάσκαλο παππού του και τον επίσης δάσκαλο πατέρα του ήδη από τα χρόνια οθωμανικής κατοχής της Δωδεκανήσου, αγάπη για τη δεύτερη πατρίδα του την Αμερική, απόλυτη προσήλωση στις αρχές της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, της ισότητας των ανθρώπων και της εξάλειψης των ταξικών ανισοτήτων ακόμα και σε εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Υπήρξε , επίσης, έντιμος σε υπέρτατο βαθμό και για τον λόγο αυτό τιμήθηκε από την αμερικανική διοίκηση. Από τα χέρια του πέρασαν τεράστια ποσά σε χρυσές λίρες και δολλάρια για την εξαγορά συνεργατών κατά του Άξονα και το στήσιμο κατασκοπευτικού δικτύου μέσα στην Τουρκία. Υπήρξε ένας από τους λίγους αδιάφθορους Αμερικανούς αξιωματικούς που δεν καταχράσθηκε ούτε ένα σεντ.

Τον Ιούλιο του ‘43, εφοδιασμένος με διπλωματικό διαβατήριο της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης στο Κάιρο, διαπιστεύθηκε στις εκεί τουρκικές αρχές με προκαλυμμένη ιδιότητα ως στέλεχος του ελληνικού προξενείου Αδριανούπολης προκειμένου να ξεκινήσει τη δράση του. Διακρινόταν για το ήθος, το απίστευτο χιούμορ του, την ανεξάντλητη ευρηματικότητά του που τον βοήθησε να επιλύσει γρίφους τόσο αναφορικά με σχέσεις διαφορετικών φατριών στελεχών του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ με τα οποία συνεργάστηκε και έχαιρε της εκτίμησής τους, όσο και σχέσεις του με ξένα κατασκοπευτικά δίκτυα. Ήταν ο ίδιος που αποκάλυψε το δίκτυο διπλών πρακτόρων Ντόκγουντ στο οποίο είχαν παρεισφρύσει Ναζί, με αποτέλεσμα οι Αμερικανοί να βομβαρδίζουν λάθος στόχους επί μήνες. Χωρίς τον Γεωργιάδη , είναι άγνωστο πότε και πώς  θα τελείωνε ο πόλεμος. Κι αυτό γιατί χάρις στη δράση του οι Αμερικανοί κατάφεραν να ανατινάξουν τις  δύο γέφυρες του Σβίλενγκραντ και της Αλεξανδρούπολης , ανακόπτοντας την τροφοδοσία με πρώτες ύλες του Βερολίνου από την Τουρκία οπότε ο πόλεμος ήταν αδύνατο να συνεχισθεί καθώς οι πηγές πολεμοφοδίων της Γερμανίας είχαν πλέον εξαντληθεί. Ο ίδιος, αν και τιμημένος δις για τη δράση του από την ηγεσία της Αμερικανικής Αεροπορίας, κυνηγήθηκε άγρια επί Μακαρθισμού για τη συνεργασία του με τον ΕΛΑΣ και τη δράση του στα Δεκεμβριανά και τον ελληνικό εμφύλιο . Ορκισμένος εχθρός του, ο Κρις Γούντχαουζ και η Ιντέλλιτζενς που ενίσχυαν τους μοναρχοφασίστες του Τσαούς Αντών και τους Βούλγαρους κομιτατζήδες με σκοπό να εμποδίσουν την επικράτηση του ΕΑΜ και την άμεση επιστροφή του βασιλιά στην Ελλάδα.

- Ιστορία και μυθιστορία συνάμα;
Μετά από έρευνα στα Εθνικά Αρχεία της Αμερικής ,αλλά και της CIA και του FBI, έστρεψα με πολύ λίγες ελπίδες το ενδιαφέρον μου στα ελληνικά διπλωματικά Αρχεία και ,προς μεγάλη μου έκπληξη, εντόπισα επτά φακέλους για τη δράση του τη στιγμή που για κανέναν άλλο Αμερικανό αξιωματικό υπήρχε έστω μία αναφορά, ένα έγγραφο ! Πρέπει να ομολογήσω ότι με εντυπωσίασε η ανοίκεια και μικροπρεπής συμπεριφορά των διπλωματικών μας υπαλλήλων , του πρεσβευτή στην Άγκυρα και του γενικού προξένου στην Αδριανούπολη που, ανίκανοι να εννοήσουν τον ρόλο και την αποστολή του, του ζητούσαν επιμόνως να τους δίνει αναφορά των κινήσεών  του σε Τουρκία και Ελλάδα, με αποτέλεσμα οι σχέσεις τους να οξυνθούν σε βαθμό που απαιτούσαν από τον Παπανδρέου την απομάκρυνσή του! Είναι, πραγματικά, εκπληκτική η απάντηση που ο τελευταίος τους έδωσε: «Αφήκετε τον κ. Γεωργιάδη να κάνει τη δουλειά του. Η δουλειά του είναι πολύ απλά να ..μην σας λέει τι κάνει !» Φυσικά, στον Παπανδρέου είχαν γίνει αυστηρές υποδείξεις από τον επικεφαλής του Αμερικανικού Γραφείου της OSS στο Κάιρο, λοχαγό Τζων Τουλμίν, ο οποίος διαβίβασε στον Έλληνα πρωθυπουργό την οργή του Ντόνοβαν και του Ρούζβελτ για το γεγονός ότι οι συγκεκριμένοι διπλωμάτες παρεκώλυαν το έργο του. 

Η έρευνα ήταν μακρόχρονη , όπως και η συγγραφή του βιβλίου διότι αρχική μου πρόθεση ήταν η σύνθεση ιστορικής πραγματείας. Διαπιστώνοντας όμως τις ανάγκες του αναγνωστικού κοινού και το ενδιαφέρον για τον Γεωργιάδη μετά από συνεντεύξεις μου σε τηλεοπτικά κανάλια εδώ, στην Αμερική και στο Ισραήλ – το ενδιαφέρον του τελευταίου οφείλεται στο γεγονός ότι ο Γεωργιάδης διέσωσε Βούλγαρους εβραίους – άλλαξα πορεία και έγραψα την ιστορία απελευθέρωσης του Έβρου και την ιστορία δράσης του Γεωργιάδη απολύτως βασισμένη σε γεγονότα, πρόσωπα και τοποθεσίες υπό μορφή μυθιστορίας που πολύ σύντομα σε αγγλική γλώσσα  θα κυκλοφορήσει και στην Αμερική. Η ιστορική συγκυρία , άλλωστε, με τον Τραμπ επικεφαλής της αμερικανικής διοίκησης , προσφέρεται κυρίως εξαιτίας των μηνυμάτων που εκπέμπει η ιστορία δράσης του γενναίου Ελληνοαμερικανού.

- Πώς καταπιαστήκατε με αυτή την ιστορία με φόντο την Πόλη των πρακτόρων;
Ναι, για όσους δεν το γνωρίζουν, η Κωνσταντινούπολη στη διάρκεια του πολέμου είχε μετατραπεί, όπως και το Κάιρο, σε θερμοκήπιο πρακτόρων πασών των μυστικών υπηρεσιών, Συμμάχων και προσκείμενων στον Άξονα. Οφείλω να ομολογήσω ότι τα κεφάλαια αυτά του βιβλίου είναι από τα πιο συναρπαστικά, κινηματογραφικά σχεδόν διότι αποτυπώνουν πολύ γλαφυρά τον χορό των κατασκόπων στις συγκεκριμένες πόλεις. Η Ελλάδα βρέθηκε σε ευνοϊκή θέση διότι διατηρούσε ήδη γενικό προξενείο πολύ κοντά στα ελληνοτουρκικά σύνορα, στην Αδριανούπολη και από εκεί μπορούσε να παρακολουθεί άνετα τα τεκταινόμενα. Άλλες χώρες όμως δεν μπορούσαν κι όταν ζήτησαν να ανοίξουν προξενεία ,έστω στη γειτονική Κωνσταντινούπολη, η απάντηση της Τουρκίας ήταν αρνητική εξαιτίας δεσμεύσεών της απέναντι στη Γερμανία και τον Χίτλερ.

- Με μακρά θητεία στο υπουργείο Εξωτερικών, έχετε ασχοληθει ως αρθρογράφος και συγγραφέας με πολλά θεματα της νεώτερης ιστορίας μας. Πως μεσα απο ενα ευρυ πεδίο πηγών τα επιλεγατε, εμβαθύνετε και  τα αξιοποιήσετε δημοσιεύοντας σχετικά πονήματα σε εφημερίδες ή εκδίδοντας τα ως βιβλία;
Αρχικά άρχισα να αρθρογραφώ σε υπόμνηση ιστορικών γεγονότων σε εθνικές επετείους. Θεώρησα πολύ άδικο όλος αυτός ο πλούτος να μένει αναξιοποίητος μέσα σε υπόγεια και να έχουν περιστασιακή μόνο πρόσβαση ιστορικοί ερευνητές που ελάχιστα αναδείκνυαν σε πονήματά τους. Άλλωστε , με πάθος υποστηρίζω το μότο ότι « τα Αρχεία μιλούν, εξαρτάται ποιός και τι τα ρωτάει..» . Διότι, ανάλογα με το γνωστικό υπόβαθρο, αλλά και την κρίση και το πολιτικό αισθητήριο καθενός μας, οι πηγές φανερώνουν διαφορετικά πράγματα. Ελπίζω να συμφωνούμε σε αυτό. Από εκεί κι έπειτα ξεκινάει η έμπνευση, το πάθος της έρευνας που είναι πολύπονη και χρονοβόρα και χρειάζεται υπομονή την οποία δεν είχα, αλλά απέκτησα, η τέχνη της γραφής , οι αναγνώστες, φυσικά. Χαίρομαι τόσο να έχω καλούς και πιστούς αναγνώστες που με τιμούν με αφορμή κάθε μικρή ή μεγάλη δημοσίευση. Αν συνέβαλα με τη γραφή μου έστω και ελάχιστα στην ενημέρωση των σύγχρονων Ελλήνων μέσα από αδημοσίευτες πηγές, το θεωρώ πολύ μεγάλη τιμή μου. Και να σκεφθείτε ότι πολεμήθηκα γι’ αυτό .. Κι ας είχε γίνει γνωστό ότι ξένες πρεσβείες στη χώρα μας μετέφραζαν τα άρθρα μου και τα έστελναν στις πρωτεύουσές τους για ενημέρωση. Γιατί άραγε κάθε τι που γίνεται για το καλό μας στη χώρα μας πολεμιέται τόσο ;