Κουνούπια και ιός του Δυτικού Νείλου

Γράφει ο
Στέφανος Κολιάης
Συνταξιούχος Τακτικός  Καθηγητής Τμήματος Βιολογίας, Α. Π. Θ.
hkoliais@gmail.com      

Δικαιολογημένη η ανησυχία της κοινωνίας από τις πληροφορίες που κυκλοφορούν τελευταία σχετικά  με τον ιό του Δυτικού  Νείλου  (WNV) και τα Κουνούπια που αποδεδειγμένα πια μεταφέρουν τον ιό στον άνθρωπο. Στη χώρα μας θρηνούμε φέτος, μέχρι τώρα, 21 θανάτους και περισσότερες από 100 περιπτώσεις νοσηλείας στα νοσοκομεία, αριθμοί που δυστυχώς  θα αυξηθούν ακόμα περισσότερο μέχρι το τέλος του φθινοπώρου.

Ο ιός WNV ευθύνεται,  στον άνθρωπο,  σε ορισμένες περιπτώσεις για ελαφριάς μορφής ασθένεια (πυρετό, πονοκέφαλο, πόνους στις αρθρώσεις κ. α.) και σε λιγότερες για πολύ σοβαρότερες επιπλοκές (Μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα ή και θάνατο) Ο ιός αυτός αναγνωρίστηκε το 1999 στις ΗΠΑ όπου μέχρι σήμερα έχει εξαπλωθεί σ’ όλες, εκτός της Αλάσκα, πολιτείες.

Ο ιός  WNV ανήκει στην ομάδα των Flavi ιών, το γενετικό του υλικό είναι, αντί του DNA που απαντιέται σ’ όλους τους κυτταρικούς οργανισμούς, RNA  που είναι γνωστό ότι αποτελεί γενετικό υλικό και πολλών άλλων ιών (ιοί γρίπης, πολιομυελίτιδας, κοινού κρυολογήματος κ.α.) Ο ίδιος ιός έχει ανιχνευθεί σε περισσότερα από 300 είδη πτηνών τα οποία, αν και μολυσμένα, τα πιο πολλά επιβιώνουν. Ο ιός μεταφέρεται από πτηνό σε πτηνό  με τσιμπήματα  των κουνουπιών-φορέων του ιού, αλλά και ύστερα από κατανάλωση μολυσμένων ιστών από σαρκοφάγα πτηνά. 

Από τα μολυσμένα κουνούπια   που θεωρούνται ως ο κύριος φορέας του ιού (τα περισσότερα είδη κουνουπιών  του γένους  Gulex) ο ιός μολύνει και τον άνθρωπο, με περιστατικά κυρίως το καλοκαίρι και λιγότερα το φθινόπωρο. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν πιθανή μόλυνση του ανθρώπου ύστερα από άμεση επαφή του με ζωντανά ή νεκρά πτηνά, παρ’όλα αυτά συνιστάται να μη πιάνουμε νεκρά ζώα με γυμνά χέρια αφού ο ίδιος ιός έχει ανιχνευθεί, σε πολύ λίγες περιπτώσεις, σε άλογα και άλλα σπονδυλωτά.

Στατιστικά στοιχεία από τις ΗΠΑ αποκαλύπτουν ότι 1 στους 5 ανθρώπους που μολύνονται με τον ιό εκδηλώνουν τα ελαφριάς μορφής συμπτώματα (πυρετός κλπ) ενώ σε 1 στους 150 η μόλυνση τους συνοδεύεται με τις σοβαρές επιπλοκές που αναφέρθηκαν ή και ακόμα ο ασθενής  μπορεί να καταλήξει. Από το 2004 μέχρι το 2016 τριπλασιάστηκαν οι περιπτώσεις προσβολής του ανθρώπου με ιούς που μεταφέρονται με κουνούπια, τσιμπούρια κ.α. (οι ιοί αυτοί χαρακτηρίζονται ως vector born viruses). Την ίδια περίοδο απομονώθηκαν 9 νέα παθογόνα του ανθρώπου, ευτυχώς πολύ σπάνια, που μεταφέρονται με κουνούπια.

Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι οι κοινωνίες (κυρίως του Βόρειου ημισφαιρίου) είναι εκτεθειμένες σε ένα σχετικά νέο ιό καθώς η πρώτη αναφορά της ασθένειας έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και η απομόνωση του υπεύθυνου ιού το 1999.

Οι πολίτες  και κυρίως οι αρχές θα πρέπει να είναι επαρκώς ενήμεροι για τη σοβαρότητα του προβλήματος μια και δεν υπάρχουν ακόμα κατάλληλα εμβόλια ή αντι-ιικά φάρμακα. Εκείνο που πρέπει να πράξει η πολιτεία είναι η έντονη καταπολέμηση των κουνουπιών πριν την έναρξη της θερινής περιόδου, κυρίως και όχι μόνο στους γνωστούς  υγροτόπους της υπαίθρου.

Οι πολίτες από τη μεριά τους θα πρέπει σχολαστικά να παίρνουν όλα τα μέτρα για την ελαχιστοποίηση επαφής τους με κουνούπια (χρήση αποτελεσματικών εντομοαπωθητικών, αποφυγή περιοχών που είναι γνωστές για έντονη παρουσία κουνουπιών, κατάλληλο ντύσιμο με κατά το δυνατόν λιγότερη γύμνια, ύπνος σε χώρους με κλιματισμό ή ανεμιστήρα και αν θεωρηθεί απαραίτητο χρήση κουνουπιέρας.

Αυτά τα λίγα γιατί πιστεύουμε ότι η σωστή ενημέρωση και  πρόληψη είναι τα μόνα διαθέσιμα όπλα για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος, έτσι ώστε να μη γίνουμε για ακόμα μια φορά, εκ των υστέρων, θεατές διαμάχης  υπεύθυνων δημόσιων ανδρών που ο ένας να τα ρίχνει στον άλλο.