Με έντονες αναμνήσεις  η ημερίδα για την Παλιά Πόλη

Με έντονη διάθεση νοσταλγίας και αρκετές αναφορές στο παρελθόν και τους πρωτεργάτες ανάδειξης της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου ως ένα μοναδικό Μνημείο παγκόσμιας εμβέλειας, ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα το Συνέδριο που διοργάνωσαν ο Δήμος Ρόδου και το Υπουργείο Πολιτισμού στο πλαίσιο της επετείου των τριάντα χρόνων από την ένταξή της στον Οργανισμό Πόλεων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΟΠΠΠΚ) της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Και ήταν όλοι τους εκεί για να υπογραμμίσουν τη σημασία της επετείου αυτής αλλά και της χρονικής συγκυρίας που είναι κομβική για το μέλλον της Μεσαιωνικής Πόλης: Καταρχήν, οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης, των κομμάτων, του ΟΠΠΠΚ και των τοπικών Αρχών και φορέων και συγκεκριμένα:

Εκτός από τον «οικοδεσπότη» Δήμαρχο Ρόδου, κ. Φώτη Χατζηδιάκο και τον Περιφερειάρχη κ. Γιώργο Χατζημάρκο, παρόντες ήταν ο Υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Κώστας Στρατής, ο συμπατριώτης μας Αναπληρωτής Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Νεκτάριος Σαντορινιός, η πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ κα Φώφη Γεννηματά, ο Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. Δημήτρης Κρεμαστινός, οι βουλευτές κ.κ. Δημήτρης Γάκης και Μάνος Κόνσολας, o Aντιδήμαρχος Πολιτισμού και Μεσαιωνικής Πόλης κ. Τέρης Χατζηιωάννου,  ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας του δ.σ. κ. Στράτος Καρίκης, ο στρατηγός, εκπρόσωποι φορέων κτλ.

Ήταν, όμως, και…οι παλιοί, κάποιοι από τους οποίους έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη του Μνημείου σ’ αυτό που εκπροσωπεί σήμερα για τον τόπο αλλά και για τη χώρα: Έτσι, παρόντες ήταν ο πρώην Υπουργός κ. Κώστας Σκανδαλίδης, οι πρώην Δήμαρχοι Ροδίων κ.κ. Σάββας Καραγιάννης, που θεωρείται και ο πρωτεργάτης για την υπογραφή της π.σ. επί Υπουργίας της αείμνηστης Μελίνας Μερκούρη, Μάνος Κόκκινος και Γιώργος Γιαννόπουλος που είναι ο πρώτος Έλληνας Πρόεδρος του ΟΠΠΠΚ, ο πρώτος Δήμαρχος Ρόδου κ. Στάθης Κουσουρνάς, ο πρώην Περιφερειάρχης κ. Γιάννης Μαχαιρίδης. Ακόμη, παρόντες ήταν η Αντιπρύτανης του ΕΜΠ κα Τόνια Μοροπούλου και ο συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου κ. Νίκος Θεοδωρίδης. Από πλευράς των ξένων αντιπροσωπειών, παρόντες ήταν η Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της ΟΥΝΕΣΚΟ Dr Maha El-Khalil Chalabi, o Γενικός Γραμματέας του ΟΠΠΠΚ κ. Denis Ricard καθώς και αυτοδιοικητικοί από πόλεις-λιμάνια που φιλοξενούν Μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το καλωσόρισμα έκανε η εκπρόσωπός μας στην ΟΥΝΕΣΚΟ κα Λη Μηναΐδη ενώ τις εργασίες «άνοιξε» ο Δήμαρχος ο οποίος έκανε μία μικρή ιστορική αναδρομή και δήλωσε χαρακτηριστικά: «Με τη δρομολόγηση της νέας Προγραμματικής Σύμβασης, η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, το στολίδι του νησιού,  μια πόλη-μνημείο της Ιστορίας των Πολιτισμών, που φέρει τη σύντηξη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, του βυζαντινού, του μεσαιωνικού, και του αναγεννησιακού πολιτισμού, θα αποτελέσει το επίκεντρο των προσπαθειών για την ανάδειξη ολόκληρου του νησιού της Ρόδου ως διεθνές κέντρο πολιτισμού. Ως Δημοτική Αρχή θέσαμε εξαρχής ως Στρατηγικό Στόχο την υπογραφή νέας Προγραμματικής Σύβασης, η οποία θα αποτελεί για δεκαετίες άρμα βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης της Ρόδου».

Στον χαιρετισμό του, ο κ. Σαντορινιός, μεταξύ άλλων, έκανε λόγο για μία πολύ σημαντική στιγμή και δεν παρέλειψε ν’ αναφέρει ότι είναι η πρώτη πόλη της Ελλάδας που μπήκε στον κατάλογο και ένα από τα λίγα Μνημεία τότε. Μίλησε, ακόμη, για τις πολλές προσπάθειες που κατέβαλαν γι’ αυτό αρκετοί άνθρωποι και έκανε ειδική αναφορά στον κ. Καραγιάννη που…κυνηγούσε τη Μελίνα για την Προγραμματική Σύμβαση (π.σ.), στον κ. Γιαννόπουλο που είναι ο μοναδικός Έλληνας που διετέλεσε Πρόεδρος του Οργανισμού αλλά και σημαντικοί αρχαιολόγοι και αρχιτέκτονες.

Στο σημείο αυτό, ανέφερε τους αείμνηστους Ηλία Κόλια και Θανάση Αναπολιτάνο και όπως είπε οι άνθρωποι αυτοί μετέτρεψαν την Παλιά Πόλη των φαντασμάτων της δεκαετίας του ’80 στη λαμπερή Μεσαιωνική Πόλη του σήμερα.
Κλείνοντας, ο Αναπληρωτής Υπουργός είπε ότι σήμερα βρισκόμαστε σε κομβικό σημείο καθώς έχουν γίνει αρκετά αλλά μένει να γίνουν πολλά αφού το Μνημείο χρειάζεται συνεχή συντήρηση.

Η κα Γεννηματά, τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι είναι αναγκαία η ανανέωση της π.σ. με στόχο την ολοκληρωμένη προστασία και ανάδειξη της Μεσαιωνικής Πόλης και ζήτησε να αναληφθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την κυβέρνηση. Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να πει:

«…Πραγματικά, με προβληματίζει το γεγονός ότι, η κυβέρνηση αυτή που δεν δίστασε να υποθηκεύσει Μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς στο Υπερταμείο, το οποίο δεν είναι υπό την έλεγχό της, σήμερα εμφανίζεται διστακτική για την προστασία της Μεσαιωνικής Πόλης, τη διασφάλιση του κοινωνικού της χαρακτήρα και βέβαια της εξωστρέφειάς της».

Είπε, ακόμη, ότι, με την εκδήλωση αυτή, ανοίγει ο εθνικός διάλογος για τη Ρόδο αφού η ελληνική κυβέρνηση και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς και Οργανισμοί, οφείλουν να συμπράξουν άμεσα και χωρίς αποκλεισμούς ώστε να κατατεθεί το σχέδιο αυτό στην ΟΥΝΕΣΚΟ, να υπογραφεί η π.σ. που θα κατοχυρώνει τη χρηματοδότηση, την υλοποίηση και την τεχνική υποστήριξη αυτού του σχεδίου.

Μάλιστα, αναφέρθηκε στην πρώτη π.σ. που υπεγράφη, στη βάση ακριβώς της αποκέντρωσης για την προστασία των Μνημείων, που θεσπίστηκε από τον Γιώργο Γεννηματά και φέρνει την υπογραφή της αείμνηστης Μελίνας Μερκούρη, «που με το πάθος της και την προσωπικότητά της μπορούσε να μεταλαμπαδεύει την αγάπη για την Ελλάδα, τον πολιτισμό και την τέχνη σε όλο τον κόσμο».

Από την πλευρά του, ο κ. Κόνσολας είπε ότι σήμερα βλέπουμε τη Μεσαιωνική Πόλη να έχει παραδοθεί στη φθορά του χρόνου και τόνισε ότι εδώ και τρία χρόνια η Νέα Δημοκρατία έχει καταθέσει συγκεκριμένα ερωτήματα για την υπογραφή μίας τριμερούς π.σ. ωστόσο δεν έχουν πάρει πειστικές απαντήσεις, ιδιαίτερα από το Υπουργείο. Μετέφερε, ακόμη, τα συγχαρητήρια του Προέδρου του κόμματος κ. Κυριάκου Μητσοτάκη ο οποίος, όπως είπε, αναγνωρίζει τη διαχρονική προσπάθεια των πολιτικών και των υπηρεσιακών παραγόντων.

Αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του βουλευτή στα ακίνητα του ΤΑΠΑ εντός του Μνημείου και τους αρχαιολογικούς πόρους καθώς ζήτησε να επιστρέφεται ένα μέρος από αυτούς στη Ρόδο. Ο Κόνσολας έδωσε συγκεκριμένα στοιχεία αναφέροντας ότι υπολογίζεται ότι μόνο από το Καστέλο εισπράττεται κάθε χρόνο πάνω από ένα εκατ. ευρώ ενώ τα ακίνητα που διαχειρίζεται το ΤΑΠΑ έχουν οικονομικά αποτελέσματα που δεν συνάδουν με την αξία τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ΤΑΠΑ διαχειρίζεται 219 ακίνητα, 163 κατοικίες και 50 καταστήματα, από τα οποία εισπράττει ετησίως μόνο 450 χιλιάδες ευρώ.

Με βάση, λοιπόν, τα στοιχεία, προκύπτει ότι υπάρχουν χαμηλά ή χαριστικά μισθώματα ενώ δεν αξιοποιούνται τα συγκεκριμένα ακίνητα σύμφωνα με την εμπορική τους αξία. Ουσιαστικά, προκύπτει ένας μέσος όρος 1867 ευρώ το χρόνο από κάθε ακίνητο στη Μεσαιωνική Πόλη, δηλαδή…155 ευρώ το μήνα! Την ίδια στιγμή, η Ρόδος προσφέρει 7 εκατ. ευρώ το χρόνο στην πολιτεία ως έσοδα από τους αρχαιολογικούς χώρους και απαιτεί αυτό που δικαιούται, τη σύναψη τριμερούς π.σ. καθώς και την εκχώρηση μέρους των εσόδων από τους αρχαιολογικούς χώρους και τα Μνημεία στον Δήμο και την Περιφέρεια.

Στη συνέχεια, ο Περιφερειάρχης αναφέρθηκε στις προσπάθειες που κατέβαλαν από την πλευρά τους, από την έναρξη της θητείας και…με όλους τους Υπουργούς που πέρασαν, προς την κατεύθυνση ανανέωσης της π.σ. «Μας ξεπερνάει όλους η Μεσαιωνική Πόλη, η σημασία της, η αξία της», είπε ο κ. Χατζημάρκος και τόνισε ότι από το σημείο που βρισκόμαστε σήμερα μπορούμε να κάνουμε μόνο βήματα μπροστά. «Να μη χαθεί άλλη ευκαιρία», είναι το μήνυμα που έστειλε, παροτρύνοντας να υπογραφεί η π.σ. το συντομότερο δυνατό.

Ο Υφυπουργός

Στην ομιλία του, ο κ. Στρατής αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη αξία και την οικουμενική εμβέλεια του πολιτισμικού αποθέματος της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου, καθώς και στη σημασία της προστασίας και της ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς για  τη βιώσιμη και αειφόρο ανάπτυξη του τόπου.

Μεταξύ άλλων, ο Υφυπουργός τόνισε ότι η μακροχρόνια συνεργασία των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και εκείνων των τοπικών αρχών με στόχο την προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη έχουν αποδώσει καρπούς.

Παρ’ όλα αυτά, οι δυνατότητες αξιοποίησης που προσφέρει το πολιτισμικό απόθεμα της περιοχής δεν έχουν σε καμία περίπτωση εξαντληθεί. Γι’ αυτό, τόνισε, είναι αναγκαίο να πυκνώσουν και να εξειδικευτούν οι συνέργειες μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης στη βάση εκείνων των στόχων που θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα, την ανάδειξη και τη βέλτιστη αξιοποίηση του μνημειακού αποθέματος της Μεσαιωνικής Πόλης, πάντα σε στενή σύνδεση με τη σύγχρονη ζωή, την κατοικία και τη λελογισμένη τουριστική ανάπτυξη.

Αφού αναφέρθηκε στους στόχους του Μνημονίου Συνεργασίας και της νέας Προγραμματικής Σύμβασης, ο κ. Στρατής δεν παρέλειψε να απαντήσει τόσο στην κα Γεννηματά όσο και στον κ. Κόνσολα. Καταρχήν, είπε ότι το Υπουργείο έχει διασφαλίσει ότι κανένα Μνημείο, κανένας αρχαιολογικός χώρος και κανένα ακίνητο πολιτιστικής κληρονομιάς δεν θα μεταβιβαστεί στο Υπερταμείο.

Όσο αφορά στα έσοδα του ΤΑΠΑ από τη διαχείριση των ακινήτων του στη Μεσαιωνική Πόλη, είπε ότι οι συμβάσεις αυτές είναι υπερδεκαετείς και για πρώτη φορά φέτος το καλοκαίρι, με τροπολογία που ψηφίστηκε, έχουμε ένα σαφές πλαίσιο που προβλέπει ένα πρόγραμμα αξιοποίησης το οποίο αποτελεί μέρος της π.σ. που πρόκειται να συνταχθεί ακριβώς για ν’ αλλάξει αυτή η κατάσταση.

Όσο αφορά δε συνολικά με τα έσοδα από τους αρχαιολογικούς πόρους, είπε ότι η διαχείρισή τους δεν έχει μόνο έσοδα αλλά και δαπάνες και αν η περιοχή μας έχει πλεόνασμα από αυτή τη λειτουργία, υπάρχουν άλλες περιοχές που συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Το Υπουργείο έχει μικρό προϋπολογισμό και μεγάλες ανάγκες να καλύπτει γι’ αυτό και δεν γίνεται οι πλεονασματικές περιοχές να διαχειρίζονται αποκλειστικά τα πλεονάσματα.