Τι απαντά η υπουργός Πολιτισμού για το ακίνητο της Παλιάς Πόλης

Απάντηση για το οικοδόμημα της Παλιάς Πόλης που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο, έδωσε στη Βουλή η υπουργός Πολιτισμού κ. Μυρσίνη Ζορμπά έπειτα από σχετική ερώτηση που κατέθεσε ο βουλευτής κ. Δημήτρης Καμμένος.

Στην απάντηση επισημαίνεται συγκεκριμένα:
“Σε απάντηση της με αριθμ. Πρωτοκόλλου 2898/257/30.10.2018 ερώτησης και αίτησης κατάθεσης εγγράφων του βουλευτή κ. Δημήτριου Καμμένου και σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες υπηρεσίες, σας γνωρίζουμε τα εξής:

Στο ακίνητο φερόμενης ιδιοκτησίας κ. Β. Μαραβέλια που βρίσκεται στη Μεσαιωνική Πόλη Ρόδου υφίστανται κατάλοιπα της ελληνιστικής οχύρωσης της πόλης, και για το λόγο αυτό έχει απαλλοτριωθεί από το Υπουργείο το τμήμα εκείνο του οικοπέδου όπου εντοπίστηκαν κατάλοιπα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, επετράπη η κατασκευή διώροφης οικοδομής με υπόγειο.

Σε γενικές γραμμές, η λογική που επέτρεψε την αδειοδότηση ανέγερσης της εν λόγω οικοδομής στο συγκεκριμένο ακίνητο ήταν να κατασκευαστεί ένα νέο κτίριο, με προδιαγραφές, υλικά και μορφή που δεν θα αναπαρήγαγαν τα μορφολογικά πρότυπα του οικισμού, ώστε να είναι εμφανής η νέα παρέμβαση στον χώρο, συνδυάζοντας παραδοσιακά στοιχεία με μοντέρνα υλικά και μινιμαλιστικές μορφές. 

Οι κτιριακοί όγκοι θεωρήθηκε ότι ήαν ισορροπημένοι και ότι το κτίριο δεν αλλοιώνει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη μορφή του μνημειακού συγκροτήματος της Μεσαιωνικής Πόλης, αντιθέτως, εκτιμήθηκε ότι θα μπορούσε να ενταχθεί αρμονικά στο διαμορφωμένο αστικό περιβάλλον αυτής.

Ειδικότερα, η ανοικοδόμηση είχε εγκριθεί αρχικά με την με αρ. πρωτ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Β1/Φ29/69454/3612/12.8.2005 σχετική Υπουργική Απόφαση ανέγερσης καταστημάτων στο οικόπεδο φερόμενης ιδιοκτησίας Β. Μαραβέλια στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, στην οποία αναφερόταν ότι τα δομικά στοιχεία της οικοδομής, από το δάπεδο του ισογείου και άνω, θα έπρεπε να περιλαμβάνουν σοβατισμένη (επιχρισμένη) τοιχοποιία, γυαλί και ξύλο, ενώ θα έπρεπε να μην είναι ορατός ο τοπικός λίθος, ώστε να μην ομοιάζει με τα παρακείμενα αρχαιολογικά ευρήματα.

Αν και η άδεια αυτή ουδέποτε υλοποιήθηκε, εντούτοις αποτέλεσε τη βάση για τον καθορισμό του γενικότερου πλαισίου αναφορικά με τον όγκο, το εμβαδόν, τη μορφή και τα υλικά δομής που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν στη νέα οικοδομή.

Ο ιδιοκτήτης του ακινήτου, με αίτημά του το έτος 2010, ζήτησε την έγκριση μιας νέας μελέτης για την οποία η τότε 4η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων τοποθετήθηκε με το αρ. πρωτ. 6584/23.12.2010 σχετικό έγγραφό της.

Σε αυτό γινόταν μια συνολική αποτίμηση της κατάστασης του ακινήτου, συμπεριλαμβανομένων των προβλημάτων που είχαν προκύψει από τις αυθαίρετες εκσκαφικές εργασιές και την καταστροφή αρχαίων από τον ιδιώτη, τα σήματα διακοπής εργασιών και την μήνυση που είχε υποβληθεί από την τότε ΚΒ’ ΕΠΚΑ, αλλά και την αξιολόγηση της υποβληθείσας πρότασης, με τις αντιρρήσεις της Εφορείας ως προς τη χρήση του υπογείου σε σχέση με την πρόσβαση στον αρχαιολογικό χώρο.

Όσον αφορά την ίδια τη μελέτη, η Υπηρεσία είχε τοποθετηθεί θετικά χαρακτηρίζοντάς την ως πρωτοποριακή για την μεσαιωνική πόλη, καθώς βασιζόταν στο στοιχείο της σύγχρονης έκφρασης παραδοσιακών μορφών και στοιχείων από το άμεσο ιστορικό περιβάλλον  του ακινήτου με μοντέρνα υλικά και λιτές μορφές. Αντίστοιχα, για την εξασφάλιση της ακεραιότητας των αρχαιοτήτων, είχε προτείνει την παραχώρηση της χρήσης των χώρων του υπογείου με συμβολαιογραφική πράξη στο Ελληνικό Δημόσιο, πρόταση η οποία και δεν έγινε αποδεκτή κατά την εξέταση του θέματος από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

Κατά την έκδοση της με αρ. πρωτ. ΥΠΠΟΤ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Β1/Φ29/80052/2468/23.8.2011 σχετικής Υπουργικής Απόφασης και κατόπιν ομόφωνης γνωμοδότησης του αρμόδιου συλλογικού οργάνου, τέθηκε ως όρος έγκρισης της υποβληθείσας μελέτης, η αντικατάσταση των διαγώνιων και χιαστί στοιχείων στο ξύλινο μεγάλο υαλοστάσιο της νότιας όψης της οικοδομής, με απλές οριζόντιες ξύλινες περσίδες, ενώ επιπλέον όροι υποχρέωναν την Υπηρεσία να παρακολουθήσει τις εκσκαφικές εργασίες για τη θεμελίωση του κτηρίου, ώστε σε περίπτωση εντοπισμού αρχαίων να ακολουθήσει συμπληρωματική αρχαιολογική έρευνα.

Επιπρόσθετα, η απόφαση όριζε να ληφθεί μέριμνα για την ενίσχυση της θεμελίωσης των όμορων ιδιοκτησιών με την κατάθεση της σχετικής στατικής μελέτης και την οριοθέτηση από την αρμόδια Εφορεία του αρχαιολογικού χώρου που είχε απαλλοτριωθεί υπέρ του Δημοσίου, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων ως προς τα ανοίγματα και την τήρηση των αποστάσεων.

Στην κατεύθυνση των όρων αυτών, έγινε παρακολούθηση των εργασιών εκσκαφής κατά τη διάρκεια θεμελίωσης της οικοδομής, ενώ λήφθηκαν και τα προβλεπόμενα μέτρα για την ενίσχυση της θεμελίωσης των όμορων ιδιοκτησιών.

Επί του παρόντος εκκρεμεί η υλοποίηση των υπ’ αρ. 1 και 4 όρων της ανωτέρω Υπουργικής Απόφασης, που αφορούν αφενός τη διαμόρφωση της νότιας όψης της οικοδομής και την αντικατάσταση των προτεινόμενων, από τους μελετητές, διαγωνίων και χιαστί ξύλινων στοιχείων στο μεγάλο γυάλινο υαλοστάσιο, με ξύλινες περσίδες, και αφετέρου την οριοθέτηση από την Εφορεία του απαλλοτριωμένου, υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, αρχαιολογικού χώρου, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων, ως προς τα ανοίγματα και την τήρηση των αποστάσεων.

Πρόσφατα, και με στόχο τον εξωραϊσμό και τον καθορισμό του αρχαιολογικού χώρου, η Υπηρεσία προέβη σε εργασίες καθαρισμού των αρχαιοτήτων και καθαίρεσης της μη λειτουργικής, πλέον, μεταλλικής εναέριας διαδρομής, που είχε κατασκευαστεί, με είσοδο από την οδό Πλάτωνος, από την ΚΒ’ ΕΠΚΑ για τη  θέαση των αρχαίων από ύψος 2,50 μ.

Για να προβούμε σε ζητήματα γενικότερης προστασίας και διαχείρισης του μνημειακού οικισμού της Μεσαιωνικής πόλη της Ρόδου, με αφορμή τη συγκεκριμένη οικοδομή, σας καταθέτουμε επιπλέον τα ακόλουθα:

Έχει εγκριθεί από την άποψη της αρχαιολογικής νομοθεσίας η αναθεωρημένη πολεοδομική μελέτη για τη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου (Α’ φάση) με όρους, με την αρ. πρωτ. (ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΒΜΑ/ΤΑΧΜΑΕ/66954/41208/2193/824/13.03.2014) ΑΔΑ: ΒΙΠΓ-ΜΞΡΥΑ.

Tο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το σχετικό έγγραφό του (Αρ. πρωτ. 18633/06.07.2016) διατύπωσε μία σειρά γενικές κατευθύνσεις-άξονες, αλλά και παρατηρήσεις σε ζητήματα, που είτε εξέφευγαν των αρμοδιοτήτων του είτε βρίσκονταν σε πλήρη συμφωνία με αυτές.

Η αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΠΟΑ ΕΦΑ Δωδεκανήσου είναι σε επικοινωνία και συνεργασία με τις αρμόδιες για το θέμα υπηρεσίες του Δήμου Ρόδου (Διεύθυνση Προστασίας των Μνημείων της Μεσαιωνικής Πόλης Δήμου Ρόδου και Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Δήμου Ρόδου) η οποία και έχει ήδη προβεί στη διόρθωση των σχεδίων και των κειμένων της Α’ φάσης της αναθεωρημένης μελέτης της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου σύμφωνα με τους όρους της  προαναφερόμενης Υ.Α. και τις κατευθύνσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σύμφωνα με το ως άνω αναφερόμενο έγγραφο του 2016.

Επί του παρόντος, και μέχρις ότου ολοκληρωθεί η παραπάνω διαδικασία, η διαχείριση των ζητημάτων προστασίας του ενεργού οικισμού της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου γίνεται στο πλαίσιο των άρθρων 10, 14 του Ν. 3028/2002, των επιμέρους κηρύξεων του ιστορικού διατηρητέου οικισμού, των διατάξεων του Ν. 4495/2017 για τον έλεγχο και την προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος και της σχετικής Υπουργικής Απόφασης έγκρισης της Α’ φάσης της αναθεωρημένης Πολεοδομικής Μελέτης της Μεσαιωνικής πόλης της Ρόδου”.

Η υπουργός
Πολιτισμού και Αθλητισμού
Μυρσίνη Ζορμπά