Τα εκατό χρόνια του ΚΚΕ

Γράφει ο Κώστας Γιαννόπουλος
Γραμματέας Τ.Ε. Δωδεκανήσου του ΚΚΕ

 

Το ΚΚΕ συμπλήρωσε το 2018, τη χρονιά που φεύγει, έναν αιώνα  αγώνων και θυσιών, για τα συμφέροντα του Ελληνικού λαού. Και παρά τα 100 του χρόνια παραμένει  το μόνο πραγματικά νέο κόμμα της ελληνικής κοινωνίας, γιατί παλεύει για ό,τι πιο νέο και προοδευτικό υπάρχει, την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

 Η επαναστατική θύελλα που ξεσήκωσε η Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση επίσπευσε την ίδρυση του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (ΣΕΚΕ), στις 17 Νοέμβρη 1918 στον Πειραιά. Για πρώτη φορά τέθηκε σε επιστημονική βάση το ζήτημα, η εργατική τάξη να παλέψει για την ανατροπή της καπιταλιστικής κοινωνίας υπέρ της κομμουνιστικής. 

Τα πρώτα χρόνια ήταν χρόνια ωρίμανσης με κομβικά σημεία τη μετονομασία του ΣΕΚΕ σε ΚΚΕ (3ο Έκτακτο Συνέδριο, 26 Νοέμβρη - 3 Δεκέμβρη 1924), τον καθορισμό του «Ριζοσπάστη» σε οργάνου της Κεντρικής Επιτροπής (Κ.Ε.) (1 Αυγούστου του 1921), την ίδρυση της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ), (τέλη Δεκέμβρη του 1922) και της Εργατικής Βοήθειας Ελλάδας (28 Νοέμβρη - 5 Δεκέμβρη, 1924).

Το ΚΚΕ, από την ίδρυσή του, προσπάθησε με συνέπεια να αναδείξει τον ιστορικό ρόλο της εργατικής τάξης, τη δυνατότητά της, ως επαναστατικής τάξης, να κατακτήσει και να ασκήσει την εξουσία της. Σε ολόκληρη την ιστορική του διαδρομή, παρά τις όποιες αδυναμίες και τα λάθη του, το ΚΚΕ δεν έσκυψε ποτέ το κεφάλι απέναντι στον πραγματικό αντίπαλο, την εξουσία του κεφαλαίου.

Συγκρούστηκε και συγκρούεται με όλες τις μορφές της δικτατορίας του κεφαλαίου, αξιοποιώντας κάθε μορφή πάλης. Σε συνθήκες οξυμένης εσωκομματικής διαπάλης για τον επαναστατικό προσανατολισμό του, συνέβαλε καθοριστικά στην αποκάλυψη του χαρακτήρα των ιμπεριαλιστικών πολέμων και στις πρώτες ερευνητικές προσπάθειες μαρξιστικής προσέγγισης της ελληνικής Ιστορίας. 

Το ΚΚΕ σταθερά και μαχητικά στήριξε το πρώτο κράτος της εργατικής εξουσίας, τη Σοβιετική Ρωσία αντιπάλεψε την ελληνική συμμετοχή στην εισβολή 14 κρατών στην Ουκρανία το 1919. 
Από τα πρώτα του χρόνια, καταδίκασε την εκστρατεία του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία, την αστική στρατηγική της «Μεγάλης Ιδέας», που υπηρετούσε τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις της ελληνικής αστικής τάξης στο πλευρό των ισχυρών καπιταλιστικών κρατών της Αντάντ, της Βρετανίας και της Γαλλίας. Αποκάλυψε έγκαιρα στο λαό τον κίνδυνο ενός νέου μεγάλου ιμπεριαλιστικού πολέμου στη δεκαετία του '30.

Ενάμιση χρόνο μετά την ίδρυσή του, το ΚΚΕ συμμετείχε στην Ιδρυτική Συνδιάσκεψη της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας. Επίσης, αποφάσισε να διαρρήξει τις σχέσεις του με τη Β' Διεθνή (1919), να προσχωρήσει στη Γ' Διεθνή (1920) και σε μια πορεία να ολοκληρώσει την ένταξή του σε αυτή, ως το Ελληνικό Τμήμα της Κομμουνιστικής Διεθνούς (ΚΔ) (τέλη του 1924). Η συμμετοχή του Κόμματος στην Κ.Δ., πέρα από τη θετική συμβολή της, επέδρασε σε σημαντικό βαθμό στη διαμόρφωση - μέσα από μια αντιφατική πορεία - της στρατηγικής αντίληψης που έθετε ως στόχο μιας ενδιάμεσου τύπου εξουσίας ως μεταβατική για τη σοσιαλιστική εξουσία. Οι αιτίες αυτής της πορείας - που αναδεικνύει ότι δεν αφομοιώθηκε και δεν κυριάρχησε η θετική πείρα της Οκτωβριανής Επανάστασης - ασφαλώς απαιτούν βαθύτερη διεξοδική μελέτη, την οποία συνεχίζουμε ως Κόμμα.

Όλα τα μεγάλα βήματα, όχι μόνο για τη συνδικαλιστική οργάνωση της εργατικής τάξης στην Ελλάδα, αλλά κυρίως για την εδραίωση του ταξικού προσανατολισμού του εργατικού κινήματος, είναι δεμένα με την ιστορική προσφορά του ΚΚΕ. Κορυφαίοι αγώνες αυτής της περιόδου ήταν οι απεργίες και τα συλλαλητήρια του ηρωικού Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη. Σε όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, το ΚΚΕ αντιπάλεψε ηρωικά τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους και της καπιταλιστικής εργοδοσίας. 

Η έναρξη του Β' Παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού Πολέμου και η συμμετοχή της Ελλάδας σ' αυτόν με την έναρξη του ιταλοελληνικού πολέμου (28 Οκτώβρη 1940) βρήκε το ΚΚΕ βαριά χτυπημένο από τη μεταξική δικτατορία. Παρόλα αυτά, από την πρώτη στιγμή το Κόμμα παρενέβη και έδωσε κατεύθυνση στην πάλη του λαού ενάντια στην ξένη εισβολή. Αυτή η προσπάθεια δεν ήταν απαλλαγμένη από αντιφάσεις και προβλήματα που είχε η στρατηγική της Κ.Δ.  εκείνη την περίοδο. 

Στην περίοδο της Κατοχής, το ΚΚΕ κατάφερε να ανασυγκροτήσει τις Οργανώσεις του, να πρωταγωνιστήσει στον μαζικό πολιτικό και ένοπλο εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, με την ίδρυση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, της Εργατικής Αλληλεγγύης, της ΟΠΛΑ και των λαογέννητων θεσμών στην Ελεύθερη Ελλάδα και έτσι να αναδειχτεί σε ηγετική πολιτική δύναμη και αιμοδότης του αγώνα. Έδωσε την τιτάνια μάχη κατά της πείνας και της γερμανικής επιστράτευσης, σε αντίθεση με τα αστικά κόμματα και τους ηγέτες τους που έφυγαν στο εξωτερικό, ενώ ένα τμήμα τους παρέμεινε συνεργαζόμενο με τον κατακτητή. 

Το ΚΚΕ δεν μπόρεσε να συνδέσει στην πράξη τον ηρωικό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα με την κατάκτηση της εργατικής εξουσίας, με αποτέλεσμα να μην ανταποκριθεί στις συνθήκες της επαναστατικής κατάστασης που διαμορφώθηκε στην Ελλάδα κατά την Απελευθέρωση. 

Το ΚΚΕ, παρά τις αδικαιολόγητες υποχωρήσεις, αρνήθηκε τελικά να δεχτεί τους όρους και τη βία που επέβαλε η κυβέρνηση της «εθνικής ενότητας» (του Λιβάνου). Επέλεξε το δύσκολο δρόμο της οργάνωσης του ένοπλου αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (Δ.Σ.Ε.) (1946-1949), κορυφαία εκδήλωση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα.

Μπροστά στο δίλημμα «υποταγή ή οργάνωση της πάλης και αντεπίθεση», το λαϊκό κίνημα επέλεξε το δεύτερο δρόμο. Ο Δ.Σ.Ε. είναι η πιο τρανή απόδειξη ότι οι κοινωνικές αντιθέσεις δεν χωράνε στα ιδεολογήματα της λεγόμενης «εθνικής ομοψυχίας» και της κατάργησης των ταξικών διαχωριστικών γραμμών. Ο Δ.Σ.Ε. έσωσε την τιμή του λαού και του ΚΚΕ.

Με απόφαση του ΚΚΕ δημιουργείται στα κατεχόμενα από τους Εγγλέζους Δωδεκάνησα το έτος 1946, το Εθνικό Μέτωπο Πανδωδεκανησιακής Απελευθέρωσης, το επονομαζόμενο Ε.Μ.Π.Α. για την απελευθέρωσή και ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου  με την υπόλοιπη Ελλάδα. Τα πρώτα στελέχη του ΕΜΠΑ, όπως ο Πάνος Μιχαηλίδης , ο Μανόλης Παπαναστάσης και άλλοι,  σύρονται μετά την απελευθέρωση στα στρατοδικεία, σε φυλακές και εξορίες.   

Στη 10ετία του '50, μετά την ήττα και την υποχώρηση του ΔΣΕ, το ΚΚΕ βρέθηκε σε συνθήκες παρανομίας. Δεκάδες χιλιάδες κομμουνιστές, αγωνιστές βρέθηκαν στην πολιτική προσφυγιά, στις εξορίες και τις φυλακές, αντιμετώπισαν αλύγιστοι τα εκτελεστικά αποσπάσματα. 

Μπροστά στο ΚΚΕ υψωνόταν το καθήκον να συνδυάσει την παράνομη με τη νόμιμη δουλειά, ώστε να ανασυνταχτεί το εργατικό - λαϊκό κίνημα. Οι επιλογές που επικρατούσαν στο Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα, οι επιδράσεις τους στο Κόμμα, σε συνθήκες ήττας του κινήματος και παρανομίας, οδήγησαν σε μια πορεία παρεκκλίσεων.

Βασικοί σταθμοί ήταν: Οι Αποφάσεις της 6ης Ολομέλειας του 1956 - που επί της ουσίας καταδίκαζε την επιλογή της ένοπλης πάλης 1946 - 1949 και οδηγούσε στο συμβιβασμό της πάλης του ΚΚΕ με την αστική τάξη - καθώς και οι Αποφάσεις της 8ης Ολομέλειας του 1958, με κορυφαίο θεμελιακό λάθος την Απόφαση για διάλυση των παράνομων Οργανώσεών του στην Ελλάδα και το πέρασμα των μελών του Κόμματος στην ΕΔΑ.

Παρόλα αυτά το ΚΚΕ αντιτάχτηκε στην ένταξη της Ελλάδας στην ιμπεριαλιστική συμμαχία του ΝΑΤΟ και στην εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ, ανέδειξε έγκαιρα το χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ένωσης  (ΕΟΚ), ως ιμπεριαλιστικής συμμαχίας και επέδρασε καθοριστικά στην τοποθέτηση της ΕΔΑ ενάντια στην ένταξη της Ελλάδας, που συμπυκνώθηκε με το χαρακτηρισμό της ΕΟΚ ως «λάκκου των λεόντων». 

Το ΚΚΕ, από την πρώτη μέρα της επιβολής της 7ετούς στρατιωτικής δικτατορίας (1967 - 1974), έβαλε στόχο την ανατροπή της. 

Γεγονός ιστορικής σημασίας στην πορεία του ΚΚΕ αποτέλεσε η 12η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (1968), στην οποία κρίθηκε η ιστορική συνέχειά του, με την καταδίκη της οπορτουνιστικής ομάδας, που επιδίωκε να πάψει να υπάρχει ως εργατικό επαναστατικό Κόμμα Νέου Τύπου. 
Στη συνέχεια, από τις πιο σημαντικές Αποφάσεις ήταν η δημιουργία Κομματικών Οργανώσεων στην Ελλάδα, ώστε να αποκατασταθεί η οργανωτική αυτοτέλεια του ΚΚΕ και η ίδρυση της ΚΝΕ το 1968. Χάρη σ' αυτές τις Αποφάσεις, το ΚΚΕ και η ΚΝΕ μπόρεσαν να αποτελέσουν την ψυχή του αντιδικτατορικού αγώνα. 

Το ΚΚΕ ήταν το μοναδικό κόμμα που στις 24 Ιούλη 1974 χαρακτήρισε ως συναινετική την εναλλαγή της χούντας με την κυβέρνηση της «εθνικής ενότητας», διακήρυξε ότι ο ελληνικός λαός «δε μάτωσε για να συντελεστεί μια μεταμφίεση του ζυγού του». Είχε την άμεση ετοιμότητα να κατακτήσει την ντε φάκτο νομιμοποίησή του με την επιστροφή στην Ελλάδα του Α' Γραμματέα της ΚΕ Χ. Φλωράκη και άλλων μελών της ΚΕ. Όμως το ΚΚΕ δεν ήταν ιδεολογικά και πολιτικά κατάλληλα προετοιμασμένο να αντιμετωπίσει την ορμητική πολιτική συγκρότηση του σοσιαλδημοκρατικού ρεύματος ως ΠΑΣΟΚ, που λειτούργησε ως ο άλλος πόλος του δικομματικού αστικού πολιτικού συστήματος. 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η γενικότερη προγραμματική αντίληψη του ΚΚΕ για τα στάδια και τις αντίστοιχες συμμαχίες οδήγησε τελικά στην επιλογή συγκρότησης του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου, που «διολίσθησε» σταδιακά σε έναν τρόπο λειτουργίας ενιαίου κόμματος. Η επιλογή της ίδρυσής του ήταν λαθεμένη, ενίσχυσε τον οπορτουνισμό στις γραμμές του κόμματος. Η νίκη της αντεπανάστασης στα τέλη της 10ετίας του '80 βρήκε το ΚΚΕ με κλονισμένη την ιδεολογικοπολιτική ενότητά του, με επιπτώσεις και στην ΚΝΕ, με αποτέλεσμα το ξέσπασμα βαθιάς κρίσης, που απειλούσε την ίδια τη συνέχιση της αυτοτελούς δράσης και ύπαρξης του Κόμματος, σε συνθήκες κρίσης με εκφυλιστικά φαινόμενα του συνδικαλιστικού - εργατικού κινήματος. 

Οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες στο 13ο Συνέδριο (Φλεβάρης 1991) αντιστάθηκαν στις πιέσεις σοσιαλδημοκρατικών και αστικών δυνάμεων στο πλαίσιο του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου και διέψευσαν τις προσδοκίες της αστικής τάξης.

Στην περίοδο 1991 έως σήμερα, το ΚΚΕ εναντιώθηκε αγωνιστικά στη Συνθήκη του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή Ένωση (1992), στους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία (1999), στην ιμπεριαλιστική εισβολή στο Αφγανιστάν (2001), στο Ιράκ (2003), στη Λιβύη (2011), στη Συρία (2011), αναδεικνύοντας τη συνενοχή της ελληνικής αστικής τάξης. Διέβλεψε έγκαιρα τις γενικές οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στην ΕΕ και την Ευρωζώνη εσωτερικά, αλλά και σε σχέση με «συμμαχικές» και ανταγωνιστικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (Ρωσία, ΗΠΑ και Κίνα).

Από τις πιο σημαντικές αποφάσεις της περιόδου αυτής είναι η πρωτοβουλία του Κόμματος να ιδρυθεί και να στηριχτεί το ΠΑΜΕ ως πόλος συσπείρωσης ταξικά προσανατολισμένων πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων συνδικαλιστικών οργανώσεων, στον αντίποδα του εργοδοτικού και κυβερνητικού συνδικαλισμού, με γραμμή αντιπαράθεσης στη σύγχρονη στρατηγική του κεφαλαίου. 

Ταυτόχρονα, το ΚΚΕ πρωταγωνίστησε στην προσπάθεια να ανασυγκροτηθεί το αγροτικό κίνημα, το κίνημα των αυτοαπασχολούμενων στις πόλεις, να διαχωριστούν από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες, να προσανατολιστούν σε πλαίσιο πάλης με αντιμονοπωλιακά χαρακτηριστικά, σε κοινή γραμμή πάλης με το εργατικό κίνημα. Στην ίδια κατεύθυνση ανασυγκροτήθηκε το ριζοσπαστικό κίνημα των γυναικών, το κίνημα των φοιτητών - σπουδαστών, μαθητών, δίνοντας βάση στην οργάνωση της δράσης από τα κάτω. 

Το ΚΚΕ, στις συνθήκες νίκης της αντεπανάστασης και μεγάλης υποχώρησης του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος, προσπάθησε να μελετήσει τις εξελίξεις και να αντλήσει συμπεράσματα από την ιστορική πείρα της ταξικής πάλης στην Ελλάδα και διεθνώς. 

Σήμερα κλείνοντας έναν αιώνα αγώνων και θυσιών, τα μέλη και οι φίλοι του ΚΚΕ δυναμώνουμε την προσπάθειά μας, ώστε να ισχυροποιηθούν ακόμα περισσότερο όλα τα επαναστατικά χαρακτηριστικά του ως Κόμματος Νέου Τύπου, να αυξηθεί η ικανότητά του να δρα ως επαναστατική πρωτοπορία «παντός καιρού». 

Δυναμώνουμε το ΚΚΕ, που αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για να αναδειχτούν όλες οι αρετές της εργατικής τάξης ως φορέα της κοινωνικής απελευθέρωσης, του σοσιαλισμού - κομμουνισμού. 

100 ΧΡΟΝΙΑ ΚΚΕ 
Με το λαό, για το σοσιαλισμό 

«Σεμνή υπογραφή του λαού μας 
στις λεωφόρους του μέλλοντος». 
(Γιάννης Ρίτσος)