Το θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας

Του Χρυσοβαλάντη-Γεωργίου Πατανά
Θεολόγου


Με αφορμή το ζήτημα της Εκκλησιαστικής Περιουσίας, θα ήθελα να ενημερώσω τους παραπληροφορημένους πολίτες αυτής της χώρας, για ορισμένα ζητήματα τα οποία η Πολιτεία μας αποκρύπτει για πολιτικές σκοπιμότητες. Η Εκκλησιαστική Περιουσία που γνωρίζουμε σήμερα δεν είναι παρά μόνο τα απομεινάρια του 3%-5% από την αρχική της περιουσία.

Προς γνώσιν όσων ενημερώνονται από τα ΜΜΕ, κατά τη διάρκεια των δύο αιώνων από την απελευθέρωση και μετά, αυτή η περιουσία έχει υποστεί αρκετές απαλλοτριώσεις:

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Όθωνα, ο αντιβασιλέας Μάουερ με βασιλικά διατάγματα 1833, 1834, προέβη στη διάλυση 416 μοναστηριών και τη διάθεση της περιουσίας στο κράτος με πρόσχημα να σχηματιστεί Εκκλησιαστικό Ταμείο. Αξίζει να σημειωθεί πως οι Βαυαροί αγνοούσαν πλήρως τη συνεισφορά του κλήρου ιδίως των μοναχών στον Αγώνα, όπως επίσης, και την στενή σχέση της Εκκλησίας με το λαό τα χρόνια της σκλαβιάς.

Η αρπαγή συνεχίστηκε και το 1836 με την κατάσχεση κι άλλων περιουσιακών στοιχείων και βαρύτατους φόρους. Εξαιτίας, της κάκιστης πολιτικής διαχείρισης οι σχέσεις της Ελλαδικής Εκκλησίας με το Πατριαρχείο ήταν κλονισμένες μέχρι και τις 29 Ιουνίου 1850, όπου και ανυψώθηκε σε αρχιεπισκοπή.

Η δεύτερη φάση την περίοδο 1914-1930. Εξαιτίας,  (Βαλκανικοί, Α’ ΠΠ, Μικρασιατική καταστροφή, κραχ 1929), της προσφυγιάς των Ελλήνων 1.500.000, τερμάτισαν τη μακραίωνη παρουσία του ελληνικού στοιχείου στη Μικρασία. Σε συνδυασμό του πληθωρισμού της χώρας, η πολιτεία προέβη σε αναγκαστικό γεωργικό νόμο.

Χαρακτηριστικό είναι πως οι πλείστες περιοχές της Αττικής με το όνομα Νέο (Ν. Ιωνία, Ν. Σμύρνη κτλ) αλλά και άλλα ονόματα όπως και στη υπόλοιπη Ελλάδα, ήταν μοναστηριακές καλλιεργήσιμες  εκτάσεις όπου απαλλοτριώθηκαν (Ν.1072/1917 και 2050/2020) οι οποίες δόθηκαν στους πρόσφυγες. Απαλλοτριώθηκαν εκτάσεις αξίας 1 δισ. προπολεμικών δραχμών, ενώ το κράτος κατέβαλε σε αυτήν, το 4% από το σύνολο της πραγματικής της αξίας. Τα υπόλοιπα οφείλονται ακόμα.

Με το νόμο 4684/1931 αποφασίσθηκε η ρευστοποίηση της περιουσίας των Μονών την περίοδο 1940-1944, η οποία και αρπάχθηκε βιαίως εξαιτίας της Κατοχής.  

Το 1952, υπήρξε μια Σύμβαση μεταξύ Πολιτείας και Εκκλησίας όπου προέβλεπε μια τελευταία απαλλοτρίωση, με σκοπό την ενίσχυση των αγροτών. Στη σύμβαση αυτή η εκκλησία υποχρεώθηκε να παραχωρήσει το 80% της καλλιεργήσιμης γης και να λάβει το ποσό των 45.000.000 δρχ, όπως επίσης την μισθοδοσία του κλήρο και την παραχώρηση κάποιων ακινήτων.

Με το νόμο του Τρίτση, το 1987, η εκκλησιαστική περιουσία διχοτομήθηκε για ακόμη μια φορά, εντελώς ανερυθρίαστα.

Μετά τις πολλαπλές απαλλοτριώσεις αποδείχθηκε πως η εναπομείνασα περιουσία είναι 1.232.300 στρέμματα. Από αυτά 367.000 είναι δασικές εκτάσεις, τα 745.400 βοσκότοποι και 169.900 καλλιεργήσιμη γη.

Από αυτή την περιουσία το μεγαλύτερο μέρος της ανήκει σε 10.000 νομικά πρόσωπα (μονές μοναστήρια, ιδρύματα κα) κι όχι στην Κεντρική Διοίκηση. Τα αμύθητα πλούτη που δήθεν ισχυρίζονται κάποιοι είναι για να σκανδαλίζουν και να παραπλανούν τον πιστό λαό. Επιπλέον, η Εκκλησία έχει συνεισφέρει  τόσο πνευματικά όσο και υλικά.

Προσωπικά θα ήθελα να παραθέσω κάποιες προσωπικές απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα:

Στο ερώτημα πώς αποκτήθηκε η περιουσία της εκκλησίας η απάντηση είναι η εξής: Ένας οργανισμός ή φορέας 2000 ετών ιστορίας επόμενο είναι να έχει περιουσιακά στοιχεία είτε από δωρεές είτε από προσφορές. Επιπλέον ο λαός εμπιστεύεται περισσότερο την Εκκλησία στη διαχείριση του πλούτου του από οποιονδήποτε άλλο φορέα. Πχ θα προτιμούσε ένας μέσος πολίτης που δεν έχει κληρονόμους να δωρίσει την κληρονομιά του στην Εκκλησία παρά στην Πολιτεία.

Επιπλέον, η συνεισφορά της Εκκλησίας μέσα στην κοινωνία είναι συνυφασμένη και αρκούντως αναγνωρισμένη από την πλειοψηφία στη συνείδηση του λαού. Η Εκκλησία, μπορεί να σταθεί εις οποιονδήποτε έχει ανάγκη. Οπότε η διαχείριση από αυτή είναι βεβαία. Ποιος άραγε από τους λαοπρόβλητους πολιτικούς μας δέχεται τόση εμπιστοσύνη;  Αν κατασχεθεί με ποιον τρόπο αυτοί θα βοηθούνται από ένα ανύπαρκτο κατά κοινή ομολογία κράτος;

Στο ερώτημά μου γιατί να πληρώνονται οι Μουφτήδες και οι λοιποί θρησκευτικοί λειτουργοί των άλλων δογμάτων και θρησκειών. Οι Μουφτήδες και οι λοιποί θρησκευτικοί ηγέτες θεωρούνται δημόσιοι υπάλληλοι. Αν δεν χρηματοδοτούνται από το ελληνικό κράτος ίσως αυτοί (οι Μουφτήδες) να στραφούν προς τα ομόθρησκα κράτη. Αυτή τη στιγμή χάριν των λεονταρισμών της Τουρκίας δείχνει να είναι αυτή που μπορεί να προωθήσει και να υπερασπιστεί να δικαιώματα των μουσουλμάνων. Αφήνοντας, λοιπόν, εκτεθειμένους τους Πομάκους σε συνδυασμό με τους μη Έλληνες μουσουλμάνους δημιουργούνται αποσχιστικοί κίνδυνοι ιδίως στη Θράκη, για αυτονομία!!!!

Στο ερώτημα ποίοι θα ωφεληθούν; Μπορεί με την απαλλοτρίωση της εκκλησιαστικής περιουσίας σκοπό να ναι η ενίσχυση των λαθρομεταναστών. Να δημιουργηθούν νέες πόλεις ή και χωριά. Όπως ακριβώς είχε γίνει στη μικρασιατική τραγωδία με τη διαφορά πως αυτοί ήταν ΕΛΛΗΝΕΣ. Όμως και αυτοί δυσκολευτήκαν να προσαρμόσουν πάρα το γεγονός πως ήταν Έλληνες ορθόδοξοι. Υπήρχε χάσμα διαφόρων. Για σκεφτείτε πόσο χάσμα έχουμε με αυτούς που δε μας ενώνει τίποτα.

Γιατί τόση πολεμική εναντίον της Ορθοδοξίας; Απλούστατα γιατί για ορισμένους η Ορθοδοξία τους έχει καθίσει στο λαιμό σαν το ψαροκόκαλο. Δεν μπορούν να ανεχθούν πώς έχει επιβιώσει και έχει βγει ακόμα πιο δυνατή μέσα από την Τουρκοκρατία αλλά και τους διωγμούς κατά την περίοδο των απολυταρχικών δικτατοριών του προλεταριάτου. Μπορεί η Εκκλησία να μην συναποφασίζει και να μην συμψηφίζει για πολιτικά ζητήματα αλλά, η Εκκλησία έχει δύναμη. Κι αυτή η δύναμις μετατρέπεται σε γνώμη. Αυτό είναι που τους ερεθίζει και τους πονάει.

Γιατί να πληρώνονται οι κληρικοί; Με ποιον τρόπο περιμένει κάνεις να βιοποριστούν; Αν οι κληρικοί πάψουν να πληρώνονται από το κράτος θα δημιουργηθούν πολλά ζητήματα. Ένα από αυτά θα είναι η σίτισή τους, η οποία δεν θα είναι αρκετή για το βιοπορισμό της οικογενείας τους. Ποίος θα ήθελε κληρικούς ρακένδυτους, που πιθανόν και να ζητιανεύουν;

Αν υπάρξει αυτό το ζητούμενο τότε ο λαός θα πάψει να έχει τον ίδιο σεβασμό στους Πατέρες μας. Ίσως και να είναι μια αιτία απομάκρυνσης μερικών πιστών καθώς θα επιδράσει αρνητικά στην ψυχοσύνθεσή τους. Θα ήταν ωραία η εικόνα ενός ρακένδυτου κληρικού στα μάτια ενός λαϊκού;

Αν ο ρόλος της Εκκλησίας είναι η πνευματική καθοδήγηση του λαού, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί πχ πως και το έργο των δασκάλων είναι η πνευματική καθοδήγηση των παιδιών. Άρα δε θα πληρώνονται από το κράτος αλλά θα είναι ζητιάνοι.

Στα μουσουλμανικά κράτη γιατί δεν χορηγούνται ίσα δικαιώματα στους ορθόδοξους κληρικούς και λαϊκούς εν συγκρίσει με αυτά των μουσουλμάνων πάρα μόνο τα βασικά, ενώ στην Ελλάδα δίνονται και χορηγίες και ανεγείρονται και τεμένη;

Η Ρωσία εξετάζει το ζήτημα της επιστροφής της εκκλησιαστικής περιουσίας. Εδώ γιατί γίνεται το αντίθετο;