Τα 10 θέματα της πόλης…πρόκληση για έναν «Ποιητή»

Γράφει ο αρχιτέκτονας
Αγαπητός Ξάνθης

Την προηγούμενη Κυριακή αναφερθήκαμε στα (10) προβλήματα της χώρας. Σήμερα θα τολμήσουμε να καταγράψουμε τα (10) Θέματα που αγγίζουν τη πολη της Ρόδου, το νησί του θεού ήλιου, στο δρόμο της βιωσιμότητας αλλά και της λάμψης.

Χωρίς περιστροφές και μεγαλοστομίες, σε μια κωδικοποίηση σκέψης καταγράφουμε:  
1. Έλλειψη αισθητικής
2. Δημόσιος και ιδιωτικός χώρος
3. Κυκλοφορικό-βιώσιμη κινητικότητα
4. Στροφή στη θάλασσα
5. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού
6. Πολιτιστικά γεγονότα
7. Κτηριακή αναζωογόνηση δημόσιων κτηρίων
8. Μεσαιωνική Πόλη-Τείχη
9. Μαράσια
10. Νέες γειτονίες-Γειτνίαση με τα όμορα δημοτικά Διαμερίσματα της Πόλης

Δέκα λέξεις για το καθένα:
-Η σχετική απουσία έλλειψης αισθητικής σε κάθε ανθρώπινο έργο στη θυσία της εργονομίας και της οικονομοπροστασίας. Η πολη παραμένει να αναφέρεται στο χθες σ’ επίπεδο συμβόλων και τοπόσημων παρά τις όποιες σημιακές πρωτοβουλίες στην μεταπολεμική εποχή. Χρειάζεται η «εφεύρεση» του δικού μας πολιτισμού, του δικού μας στίγματος.

Η Αισθητική ενδιαφέρεται για την καλλιτεχνική απόδοση και τελείωση ενός ανθρώπινου έργου. Στην Ελλάδα, η τέχνη του να κατασκευάζει κανείς αντικείμενα λέγεται ποίηση.

Ουσιαστικά «ο ποιητής» είναι ο κατασκευαστής και κάθε έμπνευση καλλιτεχνική ή κατασκευαστική είναι συγχρόνως και ποιητική.  

Αυτός ο «ποιητής» της Ρόδου, οφείλει να γεννηθεί σήμερα για να μπορέσει να γράψει το δικό του ποίημα για το μέλλον του νησιού.

- Ο δημόσιος χώρος και ιδιωτικός οφείλουν να  «σιγοψιθυρίζουν» στο δημότη μια διαλεκτική αλήθειας και προοπτικής.
 Η πόλη είναι ένας ζωντανός οργανισμός με τις δομές και τις υποδομές της και κάθε κομμάτι αυτού του ιδιότυπου πάζλ οφείλει να ανταποκρίνεται στην πίεση του χωροχρόνου. Πόσο μάλλον, ο αστικός χώρος που από μόνος του παράγει πολιτική και παράλληλα η πολιτική βρίσκει έκφανση στον αστικό χώρο.

- Το κυκλοφορικό σε κάθε σύγχρονη «πεπερασμένη» πολη αποτελεί ένα σοβαρό θέμα. Το αυτοκίνητο κατάντησε το μαστίγιο της ποιότητας και της ευζωίας. Η βιώσιμη κινητικότητα μπορεί να αποτελέσει λύση στο πρόβλημα, με πολίτες όμως παιδευμένους και με κυκλοφοριακή αγωγή. Τα θύματα της ασφάλτου, μας το επισημαίνουν με κάθε πένθιμη νότα.  

- Η πόλη έχει το χάρισμα του «φιλιού της Θάλασσας». Σε αυτόν το διάλογο η πόλη πρέπει να βλέπει συνεχώς το γαλάζιο και τα λιμάνια της σαν αναπνευστήρες ανάπτυξης αλλά και αισθητικής με αίσθημα ερωτικό, αρμονικό και ωφελείας.
Το μπελβεντέρε της δυτικής πλευράς, πρέπει να επεκταθεί και στην ανατολική πλευρά προσφέροντας την ισομορφία της αρχιτεκτονικής περατζάδας αλλά και ισοσκελούς λειτουργίας (έχει σχεδιαστεί).    

-Στην πόλη το ξενοδοχειακό δυναμικό του ’60 οφείλει να αναθεωρηθεί με εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Γίνονται σήμερα σοβαρές επεμβάσεις στο  τουριστικό κεφάλαιο της πόλης, όμως η διαφυγή από τα χθεσινά στερεότυπα είναι αναγκαία για την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη της πόλης. Το χθες του μαζικού τουρισμού ωφελεί να εμπλουτισθεί και να επανασχεδιάσει.  

- Αυτό μπορεί να γίνει και σε συνδυασμό με υψηλά mega-events, όπως είναι ο διεθνής μαραθώνιος, ο ποδηλατικός γύρος του νησιού, φεστιβάλ χορωδιών, αθλητικές οργώσεις όπως ήταν τα «Διαγόρια», ιστιοπλοϊκοί αγώνες διεθνούς εμβέλειας, τα ανθεστήρια που «μαράζωσαν» με την πάροδο του χρόνου, το «Ροδίνι» που πρέπει να καταστεί πάρκο σκέψης και ψυχαγωγίας, η έμφαση στην δημοτική Έπαυλη, που τώρα ο Δήμος την αξιοποιεί ως πολιτιστικό πνεύμονα της πόλης, αλλά και την ενσωμάτωση σε αυτές τις άυλες (συν)δράσεις  του Πανεπιστήμιου Αιγαίου και της ΑΣΤΕΡ.

-----Τα δημόσια κτήρια που στέκονται τραυματισμένα από το χρόνο οφείλουν να θεραπευτούν με ενέσεις αισθητικής, βιωσιμότητας αλλά και χρήσεων που να καλύπτουν τις ανάγκες των δημοτών. Το εμβληματικό Μαντράκι, απαιτεί συνολική πολεοδομική ρύθμιση στα πρότυπα των πλατειών που αφήνουν να ηχούν μουσικές και νότες που ακουμπούν τη καρδιά και όχι την στυγνή διαχείριση του κέρδους (βλ. Πλατεία στου «San Marco», στην Βενετία της Ιταλίας).

- Η Μεσαιωνική Πολη, το διαμάντι του νησιού, πρέπει να προστατευτεί και να αποτελέσει μαζί με τα Τείχη της, την κορωνίδα του πολιτισμού της πόλης στην πυραμίδα της αξιόλογης αρχαιολογικής και πολιτικής κληρονομάς του νησιού. Η επικείμενη Προγραμματική Σύμβαση, ευχόμαστε να είναι μια νέα απαρχή εξελίξεων και δράσεων για τη διατηρησιμότητα της  αλλά και την ιστορική  ελκυστικότητα της, μιας και αυτή βαίνει μειωμένη (!!).

- Τα Μαράσια που «σφίγγα αγκαλίζουν» το κέντρο και την Μ.Π, αποτελούν αξιοπρόσεκτα αρχιτεκτονικά σύνολα της νεοκλασικής περιόδου, που δεν μπορούν να είναι  μόνο ζώνες δεύτερης κατοικίας, αλλά τμήματα ζωντανά του συνόλου της Πόλης.  Η πολη δεν είναι μόνο η σκηνή της παράστασης, είναι και οι κουίντες και τα παρασκήνια, εκεί που γίνεται η προετοιμασία των ηθοποιών για την εκτέλεση του έργου. Έτσι λειτουργούν και τα Μαράσια, ως ο αρχιτεκτονικός μανδύας του ιστορικού κέντρου που πρέπει να διαφυλαχθεί και να αναζωογονηθεί. Είναι μανδύας παράδοσης και ταυτότητας.

-Η επέκταση της πόλης αλλά και η άμεση γειτνίαση με τα διαμερίσματα  της Ιαλυσού, Κοσκινού και Καλλυθιών αποδίδει ένα συμπαγές πολεοδομικό σύνολο που μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενιαίους κανόνες αλλά και με την ετερότητα του κάθε διαμερίσματος. Η χωροταξία προσφέρει τη χαρά της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής ακολουθώντας τις οδηγίες της ευρωπαϊκής τάξεως περί αρχών της επικουρικότητας και της εγγύτητας (compact city). Η κυκλοφορία, η συνδετικότητα των χώρων και πόλων (π.χ. η νέα είσοδος της πόλης που σήμερα βρίσκεται στο στάδιο αρχικής χάραξης), τα υπερτοπικά έργα (π.χ. γκολφ) και  η συν-λειτουργία των τομέων δράσης είναι στοιχεία της «smart-city», της πόλης που «ονειρεύεται» και απαγγέλει το δικό της «ποίημα» στο χώρο. Επιτέλους η Ρόδος, ας νοιώσει «αδελφική» και όχι ιδιαιτεροποίημενη.           

• Το νησί πλέον έχει αποκτήσει ενιαία μορφή  γι΄αυτό χρειάζεται έναν καθολικό σχεδιασμό αντιμετωπίζοντας το χώρο ως μια οντότητα που κάθε μέλος της λειτουργεί  και αποδίδει το δικό της ωφέλιμο μέρισμα.
• Το νησί λειτουργεί ως ένα ανθρώπινο σώμα με καρδιά, αρτηρίες, μέλη, άκρα αλλά και με εγκέφαλο.
• Αυτά όλα πρέπει ο «Ποιητής» να τα εναρμονίσει, να τα συντονίσει , να τα αποδώσει για το κοινό καλό, για την βιώσιμη πορεία του νησιού αλλά και της πόλης σαν μια συγχορδία οργάνων για να εκτελεστεί κατάλληλα η κοινωνική συμφωνία με τοπικούς αλλά και διεθνείς ήχους.   
Οι καιροί ου μενετοί…