Σουκιούρμπεης-Ρόδος, τα σκληρά εκείνα χρόνια.  Η φιλία του τρομερού Δυνάστη του νησιού  με ένα απλοϊκό Ροδίτη από τα Τριάντα

Ο μεγάλος μας λαογράφος Αναστάσιος Βρόντης(1)  στα «Ιστορικά του Σημειώματα» μας δίνει μιαν άλλη εικόνα του φοβερού στην όψη και έργα Σουκιούρμπεη:

Από τας παραδόσεις των γεροντοτέρων(2) ειλημμένας εκ στόματος των πατέρων των, κατά το 1821(3) Διοικητής Ρόδου ήτο ο Σουκιούρμπεης, ο οποίος ως είθισται παρά τοις άρχουσι και μάλιστα  κατά  την υπόψη ημών εποχήν, είχε στενάς σχέσεις και μετά πολλών απλοϊκών, οίτινες ανήκουσιν εις τους τύπους εκείνους των πολιτών των ερχομένων εις επαφήν μετά των επισήμων, οίτινες όσον ταπεινοί κοινωνικώς κι αν είναι, έχουσι το θάρρος να ομιλώσι και την ικανότητα να αρέσκωσι και να προκαλώσι την θυμηδίαν εις τους άρχοντας αυτούς, όσω φοβεροί και αν ώσιν.

Εις εξ αυτών των απλοϊκών ήτο ο Χατζής Κωνσταντής Κρομμύδας λαχανοπώλης, όστις μετοικήσας εις την περιφέρειαν Τριάντα τότε, ένεκα της ανωμάλου ζωής εν τη πρωτευούση και των συνεχών επιδρομών των Γαλουντζήδων, ηγόρασεν ένα κήπο και επιδοθείς εις την γεωργίαν και ιδία εις την κηπουρικήν, εν ω ήτο κατασκευαστής τσαρουχιών, ότε ειργάζετο εν τη πρωτευούση, τα ωραία του λαχανικά έφερεν εις τον γνωστόν του μπέη Σουκιούρ μετά του οποίου συνωμίλει αρκετά, οσάκις συνηντάτο, διότι ήρεσκεν εις τον μπέην Σουκιούρ να κατέρχηται εις τα λαϊκά στρώματα και να ανταλλάσση λόγους με ένα απλοϊκόν αλλ’ εργατικόν και τίμιον χριστιανόν.

Η συμπάθεια του Πασά εις τον αγαθόν Χ¨ Κωνσταντήν Κρομμύδαν ήτο πολύ μεγάλη ως θα δειχθή από το κατωτέρω γεγονός.

Έφερέ ποτε ο Χ¨ Κωνσταντής τα λαχανικά του εις τον Πασάν Σουκιούρ. Φεύγων εκ του γραφείου του διήρχετο από τας φυλακάς, εντός των οποίων ήσαν έγκλειστοι πολλοί Κρήτες. Αι φυλακαί ήσαν το παλαιόν λεγόμενον Κονάκι.
Οι Κρήτες αυτοί ήσαν εξόριστοι υπό της Τουρκικής Κυβερνήσεως ως χριστιανοί επαναστάται. Εις εξ αυτών γνωρίζων πάντως τας σχέσεις του Χ¨ Κωνσταντή μετά του Σουκιούρμπεη, εζήτησε χάριν από τον καλοκάγαθον διαβάτην μπάρμπα Χ¨ Κωνσταντή να μεσιτεύση παρά τω μπέη, δια να τω αποδοθή η ελευθερία του.

Ο αγαθός Χ¨ Κωνσταντής επέστρεψεν εις το γραφείον του Κυβερνήτου και κατώρθωσε να τω δοθή η ελευθερία  εις τον Κρήτα εγκάθειρκτον, το γένος Φιλιππουσαίον, λαβών παρ’ αυτού αντάλλαγμα τον γάμον του μετά της κόρης του, υπόσχεσιν την οποίαν ερωτηθείς, επανέλαβεν ο τίμιος Κρης και προ του Σουκιούρμπεη. Τούτο δεικνύει ότι ο Σουκιούρμπεης ήτο διά τινας, φίλος μετ’ αγαθότητος.  

Όμως ο Γεράσιμος Δ. Δρακίδης, σε επιφυλλίδα του στην εφημερίδα «Δωδεκάνησος» και τίτλο «Ο Σουκιούρμπεη ή Ροδιακά ιστορικά θρύμματα και ανέκδοτα του ’21» γράφει ότι «άγρυπνος και πολυόμματος, Άργος Πανόπτης(4) και Κέρβερος αληθής, μετ’ αγρίας, ούτως ειπείν, αφοσιώσεως, φυλάσσων τον δύσμοιρον τόπον…

Η υπερβάλλουσα του ανδρός αυστηρότης, εγένετο αφορμή, όπως προληφθούν και αποσοβηθούν, πλειότερα αιματηρά εν τη νήσω γεγονότα… Ο Μεχμέτ Σουκιούρ αφίκετο εις Ρόδον το έτος 1822…μολονότι  ωρίμου πλέον ηλικίας-ήτο ήδη υπερεξήκοντα ετών-εφαίνετο εν τούτοις νεώτατος, ακόμη. Είχε καθά λέγεται ηράκλειον ανάστημα και ευρύτατον στήθος. Ήτο ευρυμέτωπος και είχε μαύρους αστράπτοντας οφθαλμούς, δασείας οφρύς και μελανόν τον μύστακα.

Ήτο ηλιοκαής την χροιάν και άγριος την όψιν. Έφερε πρασίνην εκ βελούδου στολήν μετ’ επιχρύσων κεντημάτων και επί της κεφαλής κάλυμμα περσικόν, ήτοι τιάραν. Η φωνή του ωμοίαζε μάλλον ήχον ρωσικού κώδωνος. Ως εκ  τούτου εκ πρώτης όψεως ο ανήρ, ενέπνεε τον φόβον.

Διώκησε την νήσον, είνε αληθές, με σχετικήν τινα δικαιοσύνην, λαμβάνων πάντοτε μέτρα, ανάλογα και ενδεδειγμένα υπό των περιστάσεων, προσαρμοζόμενα δε προς το περιβάλλον και την τότε εποχήν. Αυτός εδίκαζε, αυτός και κατεδίκαζε. Ο ίδιος, ήτο πολλάκις ο δήμιος…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Αναστάσιος Βρόντης 1886-1961. Βιογραφικά στην ανακοίνωση του Κ.Τσαλαχούρη-Αστυπάλαια 1985.
2.Ακολουθείται η γραφή του λαογράφου μας.
3.Στη Ρόδο έφτασε το 1822 και παρέμεινε μέχρι το 1835.
4.Τερατόμορφος γίγαντας, μεταξύ των άλλων φρουρός της ερωμένης του Δία ιούς.
 

Το Ζιντάνι-οι φυλακές της Ρόδου το 1900
Το Ζιντάνι-οι φυλακές της Ρόδου το 1900

 

Πεδιάδα των Τριαντών-αρχές 20ού αιώνα
Πεδιάδα των Τριαντών-αρχές 20ού αιώνα

 

Τα Τριάντα στα πρώτα χρόνια  της ενσωμάτωσης-1949
Τα Τριάντα στα πρώτα χρόνια της ενσωμάτωσης-1949

 

Ο Μεγάλος λαογράφος μας  Αναστάσιος Βρόντης
Ο Μεγάλος λαογράφος μας Αναστάσιος Βρόντης

 

Αντίδωρο, γνώσης και μόρφωσης για μας και τις επερχόμενες γενεές. Ένα από τα δεκάδες βιβλία του Αναστασίου Βρόντη
Αντίδωρο, γνώσης και μόρφωσης για μας και τις επερχόμενες γενεές. Ένα από τα δεκάδες βιβλία του Αναστασίου Βρόντη