Συμβουλές επιβίωσης στην καλοκαιρινή σεζόν

Γράφει η Σταυρούλα Σεφ
Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια, Msc

“Είσαι ένα σώμα άδειο που σερβίρεις”
“Νιώθω πως δεν υπάρχω, πως δεν είμαι εγώ, δεν σκέφτομαι, μόνο εκτελώ”
“Κοιμάμαι, ξυπνάω και δεν είμαι σίγουρος αν είναι καινούργια μέρα ή η χθεσινή”
“Τα νέυρα μου είναι μονίμως σπασμένα και δεν αντέχω ούτε πελάτη,ούτε συνάδελφο, ούτε κανέναν”
“Ζόμπι”
“Ρομπότ”

Άλλη μια  τουριστική σεζόν βρίσκεται στην αρχή της, και ο ρυθμός της ζωής του νησιού αλλάζει. Σχεδόν κάθε σπίτι θα “χάσει” τουλάχιστον ένα από τα μέλη του, που θα δουλέψει στον τουρισμό. Κάποια  σπίτια μάλιστα αδειάζουν τελείως, δουλευούν όλοι, ο καθένας δουλεύει το ωράριό του και επιστρέφει κατάκοπος μόνο για ύπνο.  Κακά τα ψέματα, ελάχιστοι καταφέρνουν να δουλέψουν οχτάωρο και να έχουν εβδομαδιαία ρεπό.

Αυτή η αλλαγή μπορεί να είναι ήδη μέσα στην κουλτούρα μας,  μπορεί να έχει γίνει ένας δεδομένος τρόπος ζωής, χειμώνα στο σπίτι, καλοκαίρι στη  δουλειά. ‘Ομως  δεν σημαίνει ότι είναι εύκολη, και δεν σημαίνει ότι έχουμε μάθει να ανταποκρινόμαστε στις δυσκολίες της.

Αντιθέτως, ο χαρακτήρας της απασχόλησης την καλοκαιρινή περίοδο  πολλές φορές ξεπερνά τα όρια της ανθρώπινης. Μας ξεπερνά και ενέχει κινδύνους για τη σωματική και ψυχική μας υγεία.

Οι κίνδυνοι
Τα μέλη της οικογένειας χάνουν την επαφή μεταξύ τους

Ακόμα και στις οικογενειακές επιχειρήσεις όπου τα μέλη συναντιούνται στη δουλειά, η επαφή είναι δύσκολο να διατηρηθεί. Αντιθέτως κινδυνέυει  να αλοιωθεί και τα μέλη μιας οικογένειας να αντιμετωπίζουν πλέον ο ένας τον άλλλον σαν πελάτες ή συναδέλφους και  στην εκτός δουλειά σχέση, χάνεται η ποιότητα που χρειάζονται οι κοντινές σχέσεις.

Ειδικά στις οικογένειες με μικρά παιδιά, η απουσία των γονιών τους καλοκαιρινούς μήνες, η περιορισμένη διαθεσιμότητά τους την εποχή που τα παιδιά έιναι ελέυθερα από το σχολείο  μπορεί να περιορίζει την ενασχόληση μαζί τους, ευκολότερα να παραμελούνται οι  ανάγκες τους και  να έχουν λιγότερη προσοχή και φροντίδα.

Τα ζευγάρια χάνονται, συχνά ακούω τη φράση “το καλοκαίρι γινόμαστε δύο ξένοι”
Και νομίζουμε πως έτσι είναι οι ανθρώπινες σχέσεις; ράβε ξήλωνε; Πληρώνουν και αυτές το τίμημά τους όταν μένουν αφρόντιστες και επικρατεί η απομόνωση.

Υπερκόπωση
Ύπουλα πολύ η υπερκόπωση  θα ξεγελάσει. 
Δεν είναι απλώ μια πολύ έντονη κόπωση, αλλά θα  σε κάνει ευερέθιστο, θα έχεις την αίσθηση πως δεν ξεκουράζεσαι ποτέ, θα νευριάζεις εύκολα θα επικρατούν μέσα σου συναισθήματα άσχημα, συναισθήματα εγλωβισμού, άγχους, αποπροσανατολισμού.

Χάνεις την αίσθηση του χρόνου, χάνεις την αίσθηση του εαυτού σου, σαν να μην είσαι εσύ ή να μην βρίσκεσαι μέσα στο σώμα σου.

Ξυπνάς κουρασμένος και πας στη δουλειά με όλη σου την προσπάθεια και λυπάσαι καθημερινά τον εαυτό  σου που πρέπει να το κάνεις. Μέσα σε  αυτή την κατάσταση δεν μπορείς να σκεφτείς κάτι έξω από τη δουλειά, συχνά ούτε μέσα στη δουλειά, δεν μπορείς να συνεννοηθείς με τους άλλους, και αισθάνεσαι πως κάτι μέσα σου έχει παρατήσει τα όπλα.

Δεν βρίσκεις νόημα κα ευχαρίστηση πουθενά.  Κυνισμός, εξάντληση, παραίτηση, έλλειψη συγκέντρωσης.
Μπορεί να κατεφεύγεις και σε καταχρήσεις για να το αντέξεις, να μουδιάζεις, να μην σκέφτεσαι.
Το ανοσοποιητικό σου σύστημα αρχίζει να υπολειτουργεί, μπορεί να αυξάνεται η πίεσή σου, γίνεσαι ευαίσθητος σε ασθένειες. Το σώμα σου καταπονείται, αποκτά μυοσκελετικά  και άλλα προβλήματα που το πιθανότερο είναι να  τα αγνοήσεις για να βγει η σεζον.

Παραμέληση εαυτού, σημαντικές εκπτώσεις στην ποιότητα ζωής
Εκτός από τις επιδράσεις της υπερκόπωσης, ακόμα δηλαδή και αν δεν εμφανίζονται έντονα τα παραπάνω συμπτώματα, η ποιότητα της ζωής  μπορεί να επιδεινωθεί. Δεν ακολουθείς τη ρουτίνα αυτοφροντίδας σου, δεν πλένεις τα δόντια σου,  δεν τρως σωστά, έχεις μεγάλες αυξομειώσεις βάρους,  δεν κοιμάσαι αρκετά, χάνεις κάθε επαφή με ό,τι σε ευχαριστεί ή σε ξεκουράζει, χάνεις την επαφή με τους ανθρώπους σου.
 
Κακές εργασιακές σχέσεις και περιβάλλον εργασίας
Αναμενόμενο για όλους είναι να υπάρχει ένταση και δυσκολία μεταξύ των εργαζομένων σε συνθήκες δύσκολες. Υπάρχουν όμως όρια που όταν ξεπερνιούνται απειλούν την ψυχική υγεία.

Είναι ανησυχητικό για την υγεία σου αν δέχεσαι καθημερινά επιθετικότητα, απειλές, εχθρότητα, υποτίμηση, αν υπάρχεις σε ένα περιβάλλον όπου άνθρωποι κακοποιούνται λεκτικά, εξευτελίζονται μεταξύ τους ή από τους προϊσταμένους, και ειδικά αν αυτό θεωρείται “κανονικό”. Η κακοποίηση στον χώρο εργασίας δεν είναι κανονικό... Καθόλου κανονικό, και όπως κάθε κακοποίηση, δεν συνηθίζεται. Έχει επιπτώσεις. Μπορεί να σε κάνει να αμφιβάλλεις για την αξία σου, για τις ικανότητές σου, να φοβάσαι ότι έτσι είναι παντού, ότι δεν μπορείς να γλιτώσεις, σου καταρρακώνει την αυτοπεποίθηση, σε τραυματίζει.

Κακή σχέση με το αντικείμενο εργασίας
Περνώντας τον μισό έστω χρόνο της ζωής σου δουλεύοντας σε ένα επάγγελμα που μισείς, είναι ένα είδος ανθρώπινου βασανιστηρίου. Οι άνθρωποι έχουμε πολλές πλευρές και μπορούμε μέσα από την εργασία μας όποια και να είναι αυτή να βρίσκουμε κομμάτια που συνδέονται με κάτι που ευχαριστιόμαστε να κάνουμε. Αν η εργασία που κάνεις είναι τελείως αντίθετη με αυτό που είσαι, με τα βασικά σου χαρακτηριστικά, τότε περνάς τον χρόνο σου, τον χρόνο που έχεις να ζήσεις και να δημιουργήσεις σαν ένας άλλος άνθρωπος.  

Ένα παράδειγμα, ένας επικοινωνιακός, κοινωνικός άνθρωπος να δουλέυει στα πλυντήρια ενός ξενοδοχείου,  ενώ θα μπορούσε να αποδώσει πολύ καλύτερα σε ένα άλλο πόστο ή σε μια άλλη επιχείρηση όπου να ευχαριστιέται και να καλλιεργεί την επαφή με τον κόσμο. Ένας άλλος, πιο εσωστρεφής χαρακτήρας θα μπορούσε να ευχαριστιέται την ησυχία που έχει αυτό το πόστο.

Κρίσεις πανικού, αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη
Κάτω από την πίεση των παραπάνω, ειδικά όταν αρχίζουν χρόνο με τον χρόνο να θεωρούνται κανονικά, όταν όλοι γύρω μας κάπως έτσι ζουν, μπορεί να εγκλωβιστούμε στη λογική ότι δεν υπάρχουν επιλογές, δεν υπάρχει διέξοδος και δεν μπορεί να γίνει καμία βελτίωση στη ζωή μας.

Θα εμφανιστούν τότε κρίσεις πανικού, αίσθημα τρόμου, έντονο άγχος και αγωνία με ανεξέλεγκτο χαρακτήρα, ή βαθύ συναίσθημα μόνιμης θλίψης ματαιότητας και αδιέξοδου. Αυτά μπορεί να είναι δείγματα διαταραχής της ψυχικής υγείας  και δεν πρέπει να μένουν αθεράπευτα γιατί κινδυνέυουν να γίνουν χρόνια.

Συμβουλές επιβίωσης. Πρώτο και κύριο να κρατάς το μυαλό σου ανοιχτό!
Μην αφήνεις καμία εξουθενωτική  και ανούσια για σένα δουλειά να βλάπτει την υγεία σου και την ισορροπία της οικογένειάς σου

• Φτιάξε δικλείδες ασφαλείας.
• Φρόντισε με υπευθυνότητα να έχεις καλό ύπνο και καλό φαγητό, μην το αφήνεις στην τύχη.
• Φρόντισε με υπευθυνότητα καθημερινά να έχεις λίγο χρόνο για τον εαυτό σου χωρίς περισπασμούς π.χ. Κινητό, έστω μισή ώρα, θα σε βοηθήσει να συναντήσεις τον εαυτό σου και τις σκέψεις σου και να μπορείς να εκτιμάς την κατάσταση.
• Φρόντισε με υπευθυνότητα καθημερινά  να κάνεις κάτι που σε ευχαριστεί και σε κάνει να αισθάνεσαι “άνθρωπος”, έστω και μικρό, έστω και λίγο π.χ. άσκηση

• Φρόντισε τις σχέσεις σου. Άσε τους άλλους να σε φροντίσουν, μην τους παραμελείς, μην μεταφέρεις τη δυσκολία της δουλειάς στο σπίτι, μην γίνεσαι απόμακρος, βρες κοινό χρόνο με τους άλλους.
• Φρόντισε να πάρεις βοήθεια όταν αισθάνεσαι ότι δεν  αντέχεις. Η παραδοχή της αδυναμίας είναι η αρχή του χτισίματος της πραγματικής δύναμης.
• Μην επιτρέπεις εκφοβισμό, επιθετικές και εξευτελιστικές συμπεριφορές ή καμία είδους εκμετάλλευση.

• Δημιούργησε καλό περιβάλλον γύρω σου, στη δουλεια κράτα τις αποστάσεις, οι συνάδελφοι δεν είναι απαραίτητα και φίλοι σου. Όμως αν συνεργαστείτε, βοηθήσετε και νοιάζεστε ο ένας τον άλλον, θα έχετε μια ομορφότερη και ευκολότερη καθημερινότητα. Καμιά φορά ένας άνθρωπος μπορεί να εμπνέυσει τους υπόλοιπους και να τους ενώσει.
• Απόφυγε καταχρήσεις κάθε είδους, μην αυξάνεις το κάπνισμα ή τη χρήση αλκοόλ, στην πραγματικότητα συμβάλλουν στο αίσθημα ότι δεν έχεις έλεγχο στη ζωή σου και το μόνο που μπορείς είναι να μουδιάσεις τα δύσκολα συναισθήματα. Οι καταχρήσεις εμφανίζονται ως επιλογή που θα ανακουφίσει, στην πραγματικότητα όμως συμβάλλει στον φαύλο κύκλο, την παθητικότητα και την παραίτηση.

• Θυμίσου πως χρειάζεσαι την ψύχραιμη σκέψη, καλλιέργησέ την.
• Θυμίσου ότι έχεις επιλογές, βρισκόμαστε σε ένα νησί όπου κάθε χρόνο έρχονται άνθρωποι από όλο τον κόσμο να δουλέψουν. Άρα υπάρχουν επιλογές.  Πίστεψε στις ικανότητές σου και διεκδίκησε καλύτερες συνθήκες κάθε χρόνο ή κάτι που σου αρέσει περισσότερο.
• Θυμίσου ότι βρισκόμαστε σε ένα νησί όπου κάθε χρόνο έρχονται άνθρωποι από όλο τον κόσμο να απολάυσουν την θάλασσα και το τοπίο μας. Βρες τρόπο να το απολαμβάνεις και εσύ, έστω και λίγο.

• Βγες από την παθητική στάση, εκπαιδεύσου, εξειδικέυσου, μάθε καινούργια πράγματα κάθε χρονιά, αξιοποίησε τα ταλέντα και τις κλίσεις σου, ενημερώσου  και τόλμα να διεκδικήσεις ανταποδοτική εργασία.  Ο στόχος να είναι να εισπράτεις από τη δουλειά σου και  και όχι να αφήνεις εκεί τα κοκκαλάκια σου.
Η ζωή είναι τώρα και κάθε μέρα, χειμώνα και  καλοκαίρι
Καλή σεζόν