Ψυχαγωγία και πολιτισμικά μηνύματα

Τελικά μου φαίνεται πως σε αυτή τη χώρα όλα λίγο - πολύ συνεχίζονται στους ίδιους ρυθμούς, καθώς ούτε οι πολιτικές αλλάζουν ούτε κάποια ιδιαίτερη στροφή στα οικονομικά γίνεται προκειμένου να μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα πως όντως έχουμε περάσει σε μία νέα εποχή.

Πολύ περισσότερο - τώρα που είναι καλοκαίρι και οι καρδιές ανοίγουν – εκδηλώσεις κάθε είδους με στόχο την καταπολέμηση της κοινά αποδεκτής κοινωικο-οικονομικής παρακμής.  

Τα ήθη και έθιμα διατηρούνται μάλλον με κόπο και όπως «πειραγμένες» τραγωδίες γυρίζονται προκειμένου να γεμίσουν και πάλι τα αρχαία θέατρα, έτσι γίνεται και με αυτά, με μεγάλη προσπάθεια παρερμήνευσης των νοημάτων τους και σαφή ρότα προς επιτηδευμένη προβολή τους.

Μη σας φαίνεται περίεργο, ακόμη και τα ήθη και τα έθιμα έχουν κακοποιηθεί, οι παραδοσιακές συνήθειες του λαού, που κάποτε μαζευόταν για να διασκεδάσει και τώρα κάνουν το κάθε τι προκειμένου να αισθανθούν ότι δήθεν κάτι κάνουν. Γιατί περί διατήρησης των εθίμων ο λόγος, αλλά μάλλον εδώ πρόκειται για κουραστική επανάληψη και δη από ανθρώπους που δεν το αισθάνονται. Γιατί όλη αυτή η πικρία; Γιατί πολύ απλά έχουν αλλάξει άρδην τα γούστα και οι συνήθειες και ό,τι γίνεται, σχετίζεται μόνο με την παράδοση για την παράδοση.

Υπάρχουν βέβαια και κάποιες εξαιρέσεις που όμως δεν ανατρέπουν τα ισχύοντα δεδομένα. Αφού λοιπόν η εποχή πουλά ψέμα και υποκρισία, αφού οι πολίτες παραμυθιάζονται μεταξύ τους ακόμη και στα πιο προσωπικά τους, σε τι θα μπορούσε να διαφέρει η κατευθυνόμενη πολιτισμική ανάπτυξη;

Η διαφορά έγκειται στο ότι αφενός εκλείπει ο αυθορμητισμός και αφετέρου οι μάζες παρασύρονται σε στημένες εκδηλώσεις που σπονσονάρονται από μεγαλοεταιρείες στην λογική διατήρησης της υποτιθέμενης πολιτισμικής ταυτότητας.

Δέστε τι γίνεται με τις καλοκαιρινές ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, τις συναυλίες, τα θεάματα και τις παρουσιάσεις διαφόρων θιάσων. Όλα έχοντας πίσω τους κάποιο χορηγό, κάποιον που να δίνει χρήμα, με απώτερο στόχο τη διαφήμιση. Θα πει βέβαια κάποιος: «και τι σε νοιάζει εσένα ποιος είναι ο χορηγός; Το ζητούμενο δεν είναι να διατηρηθεί η παράδοση στο κάθε τι, ακόμη και στην πιο ακραία εκδήλωση;».

Φυσικά και με νοιάζει - με αφορά. Κανονικά θα έπρεπε να αφορά και τους υπόλοιπους πολίτες που κάποτε σε μικρότερες ηλικίες πήγαιναν να παρακολουθήσουν πραγματικές δημιουργίες και όχι τηλεκατευθυνόμενα εφέ με γηρασμένους συντελεστές παραστάσεων που υπηρετούν τη  λογική της «αρπαχτής».

Νομίζω πως πρέπει να αφορά τον καθένα το ποιος ή ποιοι κρύβονται πίσω από κάθε εκδήλωση, προκειμένου να ξέρουμε όλοι μας ποιους πραγματικά ενισχύουμε καταναλώνοντας απλώς και μόνο ψυχαγωγία.

Δυστυχώς ή ευτυχώς πρέπει να έχουμε ενεργοποιημένα τα αντανακλαστικά μας γιατί οι κάθε είδους σημερινές «πολιτισμικές φωτοβολίδες» στοχεύουν ακριβώς στο γούστο και την καλλιέργεια των συνηθειών μας.

Θέλω να πω με αυτό πως εντελώς άλλο πράγμα είναι μια συναυλία με αγνά κίνητρα και διοργανωτές που σέβονται τους εαυτούς τους και άλλο οι συνήθεις δήθεν «φευγάτες» αλλά στην πραγματικότητα στημένες παραστάσεις με συγκεκριμένο πρόγραμμα και χρόνο για να λέει ο καθένας πως ήταν και αυτός εκεί και τίποτε περισσότερο.

Κάποτε οι κάθε είδους παραστάσεις χρησίμευαν και ως ευκαιρία προβληματισμού και συνεύρεσης μεταξύ των ανθρώπων και όχι στείρας ψυχαγωγίας.

Η κοινή πορεία, το αυθόρμητο και το πραγματικό γούστο δεν παραχωρούσαν τη θέση τους στα γκισέ των διαφημιστικών εταιρειών με τα πλούσια αναψυκτικά και φαγώσιμα. Με λίγα λόγια, μπορεί να εξέλιπε η τροφή - ακόμη και το νερό, η δίψα όμως για το αυθεντικό ήταν τόσο μεγάλη που λίγη σημασία έδινε κανείς για το αν υπήρχε ζέστη ή κρύο.

Δεν υπάρχει καμία διάθεση παρελθοντολογίας, ούτε εξιδανίκευσης άλλων εποχών. Σκοπός του σημερινού άρθρου - μιας και μπήκαμε ήδη στο καλοκαίρι και οι εκδηλώσεις πληθαίνουν – δεν είναι παρά να ξυπνήσει στον καθένα τη δυναμική της αξιολόγησης.

Θέλω να πω, ολοκληρώνοντας, πως σαφώς και γίνονται ακόμη σοβαρά πράγματα, απλώς είναι πολύ λίγα. Κατά τα άλλα, η μιζέρια συνεχίζεται, η οικονομία νοσεί σοβαρά και ακόμη δεν έχω δει να γίνονται  παραστάσεις – κάθε είδους -  αφιερωμένες στην καταπολέμηση της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών, συγγραφέων, μουσικών και πολλών άλλων που θα επιθυμούσαν να περάσουν το μήνυμα πως το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ψυχαγωγία. Ακόμη δεν το έχω δει και μάλλον δεν θα το δω.