Η διακύμανση των αποβλήτων ως επακόλουθο του τουρισμού

Τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έργου “MEDBLUEISLANDS” «Εποχιακή διακύμανση των αποβλήτων ως αποτέλεσμα του τουρισμού» θα παρουσιαστούν σήμερα στο πλαίσιο ημερίδας που θα πραγματοποιηθεί στο δήμο της Ρόδου για την ενημέρωση των εμπλεκόμενων φορέων.

Το έργο «Blueislands» συγκεντρώνει 14 εταίρους από 8 χώρες και συγκεκριμένα από την Ελλάδα συμμετέχει ο Δήμος Ρόδου, η Περιφέρεια Κρήτης, ο Δήμος Μυκόνου και το Δίκτυο Νησιωτικών Επιµελητηρίων Εµπορίου και Βιοµηχανίας της Ε.Ε σε μια συστηματική προσπάθεια να εντοπιστεί και να μετριαστεί η επίπτωση της εποχικής διακύμανσης της παραγωγής αποβλήτων στα νησιά της Μεσογείου, ως αποτέλεσμα της τουριστικής κίνησης.

Το έργο “BLUEISLANDS” έχει ως στόχο να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της εποχιακής διακύμανσης των αποβλήτων, που παράγονται στα νησιά της Μεσογείου, ως αποτέλεσμα του τουρισμού.

Το πρόγραμμα προϋπολογισμού 2.755.320,41€, με διάρκεια 3 έτη, έχει ως στόχο την κατανόηση, ανάδειξη και μετριασμό των επιπτώσεων της εποχικής διακύμανσης παραγωγής αποβλήτων σε 8 περιοχές-νησιά της Μεσογείου ως αποτέλεσμα του τουρισμού. Επικεφαλής εταίρος του προγράμματος είναι το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου.

Τη θερινή περίοδο, τα μεσογειακά νησιά φιλοξενούν πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό. Αυτό είναι επωφελές για τις τοπικές οικονομίες, αλλά παράλληλα δημιουργεί μεγάλη επιβάρυνση στις τοπικές υποδομές και ιδιαίτερα στα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων. Με τη βελτίωση της γνώσης των παραγόμενων ρευμάτων αποβλήτων, τη δημιουργία κοινών κατευθυντήριων γραμμών και τη βελτίωση των συνεργειών μεταξύ των νησιών της Μεσογείου, το έργο BLUEISLANDS στοχεύει στην προώθηση βιώσιμων μορφών τουρισμού και στην τροφοδότηση των τοπικών αλυσίδων κυκλικής οικονομίας.
Ο προϋπολογισμός του Δήμου Ρόδου στο πρόγραμμα ήταν ύψους 224.684,40€ και αφορούσε την  προμήθεια και αξιοποίηση ενός Κινητού Κέντρου Ανακύκλωσης σε διάφορες χρονικές περιόδους σε περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος (παραλίες, ξενοδοχεία κ.α) της Ρόδου. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος προβλεπόταν να διενεργηθούν δειγματοληψίες και έρευνες σε 3 παραλίες της Ρόδου για την εκτίμηση της δυναμικής των μίκρο- και μάκρο-πλαστικών (micro- and macro-plastics) και την επίδραση τους στα θαλάσσια οικοσυστήματα, ενώ αντίστοιχα θα πραγματοποιηθούν θαλάσσιες έρευνες για την εκτίμηση της ρύπανσης.

Τα αποτελέσματα των ερευνών και δράσεων στη Ρόδο θα αποτελέσουν πρότυπο-πιλότο μετάδοσης γνώσεων και καλών πρακτικών διαχείρισης αποβλήτων στις υπόλοιπες νησιωτικές περιοχές του έργου.
Με βάση τα αποτελέσματα από τις δράσεις σε όλα τα νησιά θα καταρτιστούν σχέδια δράσης, πρόληψης και διαχείρισης για τον μετριασμό της παραγωγής αποβλήτων ως αποτέλεσμα του τουρισμού.

Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου για το Δήμο Ρόδου ήταν ο Δρ. Χρήστος Γαμβρούδης, ειδικός σύμβουλος του Δημάρχου Ρόδου σε θέματα διαχείρισης περιβάλλοντος.

Σημειώνεται, ότι το 2017 έγιναν έρευνες που επικεντρώθηκαν σε περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος και πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες θαλάσσιων αποβλήτων (marine litter) και άμμου σε τουριστικές παραλίες (Τσαμπίκα, Αφάντου, Γεννάδι) για την εκτίμηση της δυναμικής των μάκρο και μικρο-πλαστικών (microplastics) και την επίδραση τους στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Τα δείγματα άμμου από τις παραλίες στάλθηκαν στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης για περαιτέρω μικροσκοπική έρευνα προκειμένου να εντοπιστούν ίχνη μικροπλαστικών, η σύνθεση και η προέλευσή τους.
Παράλληλα, έγινε αξιολόγηση της σύνθεσης των παραγόμενων αποβλήτων, ενώ οι πηγές δημιουργίας των αποβλήτων, η συχνότητα, ο τύπος και οι όγκοι συσχετίστηκαν με τον όγκο των τουριστών που επισκέπτονταν τις συγκεκριμένες παραλίες κάθε μήνα.

Επιπρόσθετα, ο Δήμος Ρόδου σε συνεργασία με τον Ιταλικό Εθνικό Φορέα Επιστημών της Θάλασσας (CONISMA) πραγματοποίησε το 2018, τρεις επιστημονικές έρευνες (Ιούνιος, Αύγουστος, Οκτώβριος) με την τοποθέτηση φυκιών (είδος Cystoseira και dyctiota) στη θαλάσσια περιοχή Φαληράκι – Αφάντου. Τα φύκια στη συνέχεια αποστάλθηκαν στην Ιταλία για την εκτίμηση του τροφικού επιπέδου των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την επιβάρυνση αυτών λόγω της εποχικής διακύμανσης παραγωγής αποβλήτων.
Τα αποτελέσματα αποδεικνύουν πως η παραγωγή αποβλήτων στις παραλίες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες σχεδόν τριπλασιάζεται, με τα οργανικά και τα πλαστικά να υπερτερούν σε ποσοστό κοντά στο 40% και 20% αντίστοιχα (κατά βάρος). Όσον αφορά την επίδραση στο θαλάσσιο περιβάλλον, τα αποτελέσματα αποδεικνύουν πως παρά την έντονη αύξηση των τουριστών και κατά συνέπεια των αποβλήτων τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι θάλασσες δεν επηρεάζονται τόσο πολύ από ανθρωπογενής παράγοντες και παραμένουν σε πάρα πολύ καλή ποιοτική κατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.