Ειδήσεις από το παρελθόν

Του Αντώνη Βενέτη


Οι δημοσιευόμενες «ειδήσεις» έχουν μια χρονολογική αταξία και μια ποικιλία περιεχομένου.

Αρχίζουν από τον γνωστό φιλέλληνα και αρχαιολόγο, τον Γάλλο Κάρολο Λενορμάν, που πεθαίνει στην Αθήνα το 1860. Ένας άλλος φιλέλληνας και φιλόλογος ο Γερμανός Ειρηναίος Θείρσιος (1784-1860) πεθαίνει στο Μόναχο.

Κατά την επόμενη «είδηση» επισκέπτεται την Αθήνα η διάσημη στην εποχή της συγγραφέας Ντόρα Ντ’ Ίστρια (1828-1888), φιλολογικό ψευδώνυμο της Ρουμάνας Έλενας Γκίκα, η οποία κατά την εφημερίδα “ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ “ είναι ηπειρωτικής καταγωγής.

Ακολουθούν «ειδήσεις» αναφερόμενες στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και έχουν αλιευθή από εφημερίδα της Ηγουμενίτσας, εκτός από μία «είδηση» Κερκυραϊκής εφημερίδος.

Είχε προηγηθή η αιματηρή δεκαετία του 1940. Τα χωριά της Μουργκάνας είχαν ερημωθεί. Τον Σεπτέμβριο του 1948 οι αντάρτες του λεγόμενου Δ.Σ.Ε. είχαν μεταφέρει συλλήβδην τους πληθυσμούς της Μουργκάνας στις «λαϊκές Δημοκρατίες».

Οι εναπομείναντες άνδρες αξιώνουν την άμεση επιστροφή των απαχθέντων συγγενών των. Τελικά επιστρέψαμε, κυρίως από την Ουγγαρία, περί τα 1300 άτομα, τον Φεβρουάριο του 1954, μεταξύ των οποίων και ο υποσημειούμενος, ηλικίας 10 ετών τότε.

Την ίδια εποχή ανακαλύπτονται τάφοι εκτελεσθέντων, κατά την κατοχή, από τους Τσάμηδες, Ελλήνων πατριωτών.

Τότε επίσης δημιουργείται και το χωριό Ρίζιανη από Βορειοηπειρώτες, το οποίο συνδράμει γενναίως το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, με επικεφαλής στην Ελλάδα, την Αθηναία Πηνελόπη Κόντη, την οποία εγνώρισα σχετικά πρόσφατα στην Αθήνα, ηλικίας ήδη 93 ετών.

Μια άλλη «είδηση» αναφέρεται στην επιστροφή ενός Τσάμη, από την Αλβανία του Εμβέρ Χότζα, όπου ως γνωστόν οι Τσάμηδες είχαν καταφύγει από το καλοκαίρι του 1944, για ν’ αποφύγουν τις νομικές συνέπειες για την συμπεριφορά τους στη διάρκεια της κατοχής, όταν είχαν ταχθή, ενόπλως, με τους Ιταλούς φασίστες και τους Γερμανούς Ναζιστές.

Ο Υπουργός Δημοσίων Έργων της Κυβέρνησης Αλ. Παπάγου, ο Κων. Καραμανλής, επισκέπτεται την Θεσπρωτία.

Ένας Σαγιαδινός έμπορος στο Παρίσι.

Η Νομαρχία Θεσπρωτίας διανέμει στα ορεινά χωριά του νομού «όνους Κύπρου» δηλ. κυπριακά γαϊδούρια που φημίζονται για την ανθεκτικότητα και την υπομονή των.

Είναι ίσως η τελευταία δεκαετία μιας μακράς περιόδου αιώνων, κατά την οποίαν ο τρόπος ζωής και παραγωγής παρέμενε ίδιος, όπως στην εποχή του Ησίοδου. Στο τέλος αυτής της δεκαετίας του 1950 και την επόμενη, τα πάντα αλλάζουν ριζικά. Δρόμοι, αυτοκίνητα, ηλεκτροφωτισμός στα χωριά της ορεινής Θεσπρωτίας.

Τέλος, οι δύο τελευταίες «ειδήσεις» αναφέρονται στο έτος 1869, στον διασημότερο αρχιτέκτονα της νεώτερης Ελλάδας, στον Ερνέστο Τσίλλερ (1837-1923) και στις άριστες εντυπώσεις που απεκόμισαν από την Αθήνα οι Αυστριακοί και Ούγγροι, οι οποίοι συνόδευσαν τον αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκο – Ιωσήφ (†1916), κατά την επίσκεψή του στο μικρό Ελληνικό βασίλειο.

Οι ειδήσεις
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 14-11-1859. Ο κ. Δήμαρχος Αθηναίων Γ. Σκούφος παρεκάλεσεν επισήμως τον υιόν του μακαρίτου Λενορμάν, αφ’ού ο πατήρ του δεν συγκατατέθη κατά την τελευταίαν βούλησίν του να ταφή εν Ελλάδι, ν’ αφήση την καρδίαν τουλάχιστον ίνα εγερθή μνημείον παρά τον τάφον του εξ ίσου με αυτόν φίλον της Ελλάδος Μυλλέρου δι’ εθνικής συνεισφοράς.

Ο κ. Φραγκίσκος Λενορμάν συνήνεσεν απαντήσας ότι μετά την πατρίδα του, γη προσφιλεστέρα δεν δύναται να φυλάξη του πατρός του την καρδίαν, ήτις τοσάκις συνεκινήθη και πάντοτε έπαλλε ζωηρώς εις το όνομα της Ελλάδος.

-Ο κ. Φ. Λενορμάν ανεχώρησε χθες μετά του λειψάνου του προσφιλούς πατρός του.
-Εις την Ρόδον εφάνη την 28 Οκτωβ. τόσον πλήθος ιχθύων ώστε δύο αλιευτικά ηλίευσαν 6 χιλιάδ. οκάδας.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 27-2-1860. Ο διάσημος εν Μονάχω ελληνιστής Ειρηναίος Θείρσιος απεβίωσεν εσχάτως πλήρης ημερών και φιλολογικής δόξης.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 5-10-1860. Ο γνωστός εις το πανελλήνιον και πρόμαχος του Ελληνισμού, ο φιλελεύθερος κοσμοπολίτης κ. Έλισεν αρχιβιβλιοθηκάριος Γοτίγγης ευρίσκεται μεταξύ ημών από της δευτέρας. Ήλθεν ο ενθουσιασμένος ούτος φιλέλλην, όπως ήδη και πάλιν μετά 22 έτη την προσφιλή του Ελλάδα.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 18-5-1860. Εσχάτως έφθασεν εις Αθήνας η διάσημος συγγραφεύς Δόρα Δίστρια εξ Ηπείρου καταγομένη και τιμήσασα το ελληνικόν όνομα διά του πνεύματος, της παιδείας και των φιλολογικών συγγραφών της.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 15-10-1860. Άρτι εξ Ηπείρου ελθόντες, της ιδιαιτέρας ημίν πατρίδος, ηθέλομεν παραμελήσει εκ των ουσιωδεστέρων ημών καθηκόντων, αν διά της δημοσιογραφίας δεν εσπεύδομεν ν’ αποδώμεν δικαίως έπαινον, τον οφειλόμενον εις τον εν Ιωαννίνοις υποπρόξενον της Ρωσίας κ. Αλέξανδρον Δενδρινόν. […] Γ.Μ.

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ (Κερκυραϊκή εφημερίς), 26-11-1950. Τηλεγραφήματα εκ Θες/νίκης αγγέλλουν, ότι κατόπιν προσκλήσεως της Γιουγκοσλαβικής Κυβερνήσεως ο εκπρόσωπος του Ελβετικού Σταυρού, ο πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Θες/νίκης και συνεργείον Νοσοκόμων μετέβησαν σήμερον την πρωΐαν εις Γιουγκοσλαβικόν χωρίον, και παρέλαβον τα πρώτα 21 επαναπατριζόμενα παιδιά. […] Τα παιδιά μετεφέρθησαν το απόγευμα εις την εν Θεσσαλονίκη παιδόπολιν.

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 29-10-1952. Η Ν.Ε.Π.Α. Θεσπρωτίας διά της υπ’ αριθ. 104/23-10-1952 πράξεις της καθώρισεν δικαιούχους ενισχύσεως διά της χορηγήσεως όνων Κύπρου τους κάτωθι:

…Κοινότης Βαβουρίων, Μόσχος Ιωάννης Βασιλείου, Μιγδάλης Βασίλειος, Αλιγιάννης Αναστάσιος, Μάρη Δημητρούλα Νικολάου, Μάκος Ηλίας Χρήστου, Κούβαρη Βασιλική Αλεξίου, […]
Κοινότης Κωστάνας, Μπουρδούκης Προκόπιος Σταύρου.
Κοινότης Κοκκινιάς, Ζώης Ηλίας Ευαγγέλου, Φέστα Σοφία χήρα Θωμά, Τσώης Λάμπρος Αντωνίου, Λιάρου Σταυρούλα συζ. Β. Ζήση, Δημήτριος Θεοδώρου.

Κοινότης Λειάς, Κύρκος Φώτιος Βασιλείου, Σκεύης Ευάγγελος Ματθαίου, Μπόλης Χρήστος Βασιλείου, Οικονόμου Βασιλική Ζήση, Δήμος Νικόλαος Δημητρίου, Χαραλαμπόπουλος Λεωνίδας Σωτηρίου. Στάμος Κων/νος Ιωάννου, Σοκολάκης Βασίλειος Χρήστου, Στάμος Χρήστος Ιωάννου, Βενέτης Αθανάσιος Μιχαήλ, Τζίτζος Ευάγγελος Ιωάννου, Αντωνίου Βασίλειος Λάμπρου, Ντούρα Σταυρούλα Χρήστου, Νταφλάκης Ηλίας Σταύρου, Βενέτης ή Κίτσος Ματθαίος Γεωργίου.

Κοινότης Τσαμαντά, Κοτσώνη Γεωργία Δ., Νούσης Βασίλειος, Λιάγκος Δημητ. Κων/νου, Ευαγγέλου Λαμπρινή Μάρκου, Γεωργίου Γεώργιος Κων/νου, Πελεκάνος Δημήτριος Ιωάννου, Λιώλιου Αναστασία Παναγ., Πίτσαρης Γρηγόριος Δημητρίου, Κέντρος Σπυρίδων.

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 16-3-1953. Δημοσιεύομεν κατωτέρω τηλεγράφημα εκπροσώπων της ακριτικής περιοχής των απαχθέντων ομήρων, διά των οποίων επικαλούνται την επέμβασιν της Κυβερνήσεως διά την απολύτρωσιν των προσφιλών μας συμπατριωτών από την δραματικήν διαβίωσιν των εκείθεν του παραπετάσματος και την επιστροφήν των εις την θαλπωρήν του χωριού και την πονεμένην αγκάλην των απορφανοθέντων τέκνων των. […]

Επιτροπή κατοίκων Κοινοτήτων Μουργκάνας, Επαρχίας Φιλιατών Βαβουρίου Οικονόμου, Γιαννόπουλος, Λειά Μπουκουβάλας, Βενέτης, Τσαμαντά Σκανάς, Μπέτζας, Πόβλας Φειδερόπουλος, Ζήκος, Ασπροκλησίου Σιώμος, Σίλκος, Λίστης Τσούβαλος, Μήτσης.

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 16-3-1953. Από βάραθρον Γράβα κείμενον εις θέσιν Ζαβολιάτι περιφερείας Δήμου Φιλιατών, εξήχθησαν την 8ην Μαρτίου οι σκελετοί των υπό των Αλβανοτσάμηδων φονευθέντων κατά την κατοχήν, Κων/νου Λιανού εκ Φιλιατών, Νικολάου Μιχαλοπούλου εξ Αγίου Νικολάου, Κοσμά Δήμα και Παναγιώτη Κολιού εκ Ψάκας – Παραμυθίας και Βας. Σαλούτα εκ Βλαχωρίου Παραμυθίας, των οποίων εγένετο η Ταφή εις Φιλιάτες. […]

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 14-9-1953. Την 28 π. μηνός ο κ. Νομάρχης Διονύσιος Κόπανος μετά των κ.κ. Αθ. Στούκα, Αλεξ. Παππά, …μετέβησαν εις τον οικισμόν Ρίζιανης ένθα εγένετο παρά του εκπροσώπου της Οργανώσεως Εκκλησιών κ. Κλάιν η παράδοσις γεωργικών μηχανημάτων. […]

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 9-11-1953. Ο Πρόεδρος της Κοινότητος Γαρδικίου κ. Μαργαρίτης προσφέρων ανθοδέσμην εις τον κ. Υπουργόν Δημ. Έργων Κ. Καραμανλή κατά την διέλευσίν του εκ της Κοινότητος, εκδηλώνει την ευγνωμοσύνην των κατοίκων διά την έναρξιν των έργων Κοκκυτού. […]

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 9-8-1954. Αφίκετο εις Αθήνας εκ Παρισίων ο εκλεκτός εκ Σαγιάδος συμπατριώτης μας Γ. Σκανδαλέτος, Βιομήχανος, όστις μετέφερε μέρος της επιχειρήσεώς του εν Ελλάδι, […]

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 30-8-1954. Αφίκοντο εξ Ιωαννίνων οι επαναπατρισθέντες εκ Ρουμανίας όμηροι Κων/νος Κέντρος εκ Τσαμαντά και Ανδρονίκη Τσινέλη εκ Λειάς, […]

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΟΝ ΒΗΜΑ, 30-5-1955. Την πρωΐαν της 24ης τρέχοντος διέφυγεν εξ Αλβανίας και παρεδόθη εις τας εν τω χωρίω Πλαισίω – Φιλιατών ελληνικάς αρχάς ο Αλβανοτσάμης Μωχάμετ Ρουστέμ Ιζέτ, υιός του εκ Λιόψης Φιλιατών τέως μεγαλοκτηματίου Ρουστέμ Μάνε. Ο εν λόγω φυγάς ετών 45, είναι γαμβρός επ’ αδελφή του διαβόητου Ντίνο-Μπέη αρχηγού των Μπαλιστών συνεργατών των Γερμανών και Ιταλών. […]

ΑΛΗΘΕΙΑ, 18-10-1869. Αι κατά το αρχαίον Στάδιον ανασκαφαί, επιμελεία και ιδίαις δαπάναις του πολυμαθούς και όντως φιλαρχαίου κ. Τσίλλερ, αρχιτέκτονος της Σιναίας Ακαδημίας, προχωρούσι δραστηρίως, και καθημέραν βλέπουσι το φως πράγματα, δικαιούντα επαρκώς τας γνώσεις και τας προσπαθείας του κ. Τσίλλερ. Ο Βασιλεύς επεσκέφθη προχθές το Στάδιον, εθαύμασε τα ανακαλυφθέντα, επήνεσε τον κ. Τσίλλερ, όν και ενθάρρυνε, και προέτρεψε να επιδιώξη συντόνως το έργον του.

ΑΛΗΘΕΙΑ, 5-12-1869. Και εν Τεργέστη και εν Βιέννη τα συνοδεύοντα τον αυτοκράτορα της Αυστρίας κατά την εις Ανατολήν ταξείδιον επίσημα πρόσωπα εξέφρασαν την έκπληξιν, ην προξένησεν αυτοίς αι ανέλπιστοι της Ελλάδος πρόοδοι και εβεβαίωσαν ότι η εν Αθήναις διατριβή κατέλιπε και εις πάντα τα μέλη της ακολουθίας αυτού ευαρεστοτάτας αναμνήσεις.