O τουρισμός μοναδική διέξοδος στα χρόνια της κρίσης

Ο τουρισμός ήταν, όπως αποδείχτηκε η μοναδική διέξοδος τα χρόνια της κρίσης στην Ελλάδα, όταν η απασχόληση είχε κατρακυλήσει και η ανεργία σε όλους τους υπόλοιπους κλάδους είχε χτυπήσει κόκκινο.

Όπως έδειξε σχετική μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ που βασίστηκε σε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από την έρευνα εργατικού δυναμικού, η απασχόληση στα Καταλύματα και την Εστίαση μεταξύ 2009 έως 2018 αυξήθηκε κατά +12,7%, σε αντίθεση με τους λοιπούς κλάδους, όπου η απασχόληση την ίδια περίοδο κατέγραψε μείωση κατά -18,2%.  Η αύξηση στα Καταλύματα και την Εστίαση παρατηρείται από το 2014 και μετά, αφού την περίοδο 2009 -2013 παρατηρείται γενικευμένη πτώση της απασχόλησης, περιλαμβανομένων και των απασχολούμενων στα Καταλύματα και την Εστίαση.

Η έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ είχε τον τίτλο «Η απασχόληση στα Καταλύματα και την Εστίαση και τους Λοιπούς Κλάδους της Ελληνικής Οικονομίας, 2009 -2018» και κατέληξε στα εξής συμπεράσματα:

Σε αντίθεση με τους λοιπούς κλάδους, ο τουρισμός, κατέγραψε το 2018 τον μεγαλύτερο αριθμό  απασχολούμενων (411,1 χιλ.) από το 2009, υπερβαίνοντας και το προηγούμενο υψηλότερο σημείο του 2017 (398,7 χιλ.). Αυτό συνέβη γιατί η ανάκαμψη του τουρισμού από το 2014 και μετά ήταν ραγδαία και συνεχής (2014: +14,6%, 2015: +9,6%, 2016: +4,8%, 2017: +2,8% και 2018: +3,1%) και υπερκάλυψε τις απώλειες της περιόδου 2009 -2013.

• Η απασχόληση στα Καταλύματα και την Εστίαση σημειώνει αύξηση την περίοδο 2009 –2018, με μέσο ετήσιο ρυθμό +1,3%.
Η τάση αυτή εντείνεται από το 2014 και μετά (+5,0%), όταν και ολοκληρώθηκε η μεταμόρφωση του σε έναν κατ’εξοχήν εξωστρεφή διεθνώς ανταγωνιστικό τομέα.

• Ως αποτέλεσμα των παραπάνω εξελίξεων και της παράλληλης μείωσης της απασχόλησης στους λοιπούς κλάδους, η συμμετοχή του τουρισμού στην απασχόληση ανέβηκε από 7,7% το 2009 σε 10,6% το 2018, ποσοστό ρεκόρ τα τελευταία 10 χρόνια. Επιμέρους, ο κλάδος του τουρισμού αντιπροσωπεύει το 9,9% της πλήρους και το 17,8% της μερικής απασχόλησης.

• Η παρατηρούμενη αύξηση της μερικής απασχόλησης στα Καταλύματα και την Εστίαση μετά την ανάκαμψή του το 2013, ως αποτέλεσμα των διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας, δεν είναι εις βάρος της πλήρους απασχόλησης αλλά προστίθεται στην αύξηση αυτής δίνοντας μια διέξοδο μερικής -έστω-απασχόλησης σε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους ενώ, ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις ακολουθούν μια συντηρητική πολιτική αύξησης εργατικού δυναμικού εν μέσω κρίσης.

• Η μερική απασχόληση στην Ελλάδα, τόσο στα Καταλύματα και την Εστίαση (16,3%) όσο και στους λοιπούς κλάδους (8,5%) είναι περίπου η μισή σε σχέση με τα επίπεδα της ΕΕ-28 (32,5% και 19,5% αντίστοιχα).

• Οι κυριότερες ηλικιακές ομάδες απασχολούμενων στον τουρισμό προέρχονται από το ηλικιακό εύρος 30 -44 ετών.

• Από το 2009 έως το 2018 το ποσοστό των απασχολούμενων στις ηλικίες 25-29 και 45-64 ετών αυξάνεται, επιβεβαιώνοντας ότι ο τουρισμός προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης σε ομάδες του πληθυσμού που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

• Η πλειονότητα των απασχολούμενων τόσο στον τουρισμό όσο και στους λοιπούς κλάδους είναι άνδρες. Παρόλα αυτά το ποσοστό των γυναικών στον τουρισμό είναι συγκριτικά υψηλότερο των λοιπών κλάδων.

• Αποκλιμάκωση της ανασφάλιστης εργασίας την περίοδο 2009-2018: Λοιποί κλάδοι (-49,3%, από 160,8 χιλ. το 2009 σε 81,5 χιλ. το 2018), Καταλύματα (-44,7%, από 3,0 χιλ. το 2009 σε 1,7 χιλ. το 2018) και Εστίαση (-49,2%, από 20,2 χιλ. το 2009 σε 10,3 χιλ. το 2018).

• Σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ανασφάλιστης και Αδήλωτης Εργασίας “Άρτεμης”, το 2018 σε έλεγχο 37.270 επιχειρήσεων βρέθηκαν 5.689 ανασφάλιστοι εργαζόμενοι, 5,2% των εργαζόμενων που ελέγχθηκαν (108.688 εργαζόμενοι).

• Οι Περιφέρειες της Αττικής (27,1%) και της Κεντρικής Μακεδονίας (12,9%) καταγράφουν τα υψηλότερα μερίδια απασχολούμενων στον κλάδο του τουρισμού για το 2018 και ακολουθούν οι τουριστικές Περιφέρειες της Κρήτης (10,7%), του Νοτίου Αιγαίου (9,7%) και των Ιονίων Νήσων (6,2%).

• Αναφορικά με τους απασχολούμενους για το 2018 στα Καταλύματα, οι Περιφέρειες Κρήτης (21,4%) και Νοτίου Αιγαίου (20,8%) κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά, ενώ αντίστοιχα στην Εστίαση τα υψηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στις Περιφέρειες Αττικής (31,7%) και Κεντρικής Μακεδονίας (14,3%).