Η απειλή της γρίπης και  η αναγκαιότητα του εμβολιασμού

Η γρίπη είναι μια οξεία νόσος του αναπνευστικού συστήματος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης.

Υπάρχουν τρεις τύποι ιών γρίπης, οι A, B και C. Οι ιοί τύπου Α ή Β αποτελούν τα κύρια αίτια γρίπης στον άνθρωπο, ενώ οι περιπτώσεις γρίπης από ιούς τύπου C είναι πολύ σπάνιες.

 Οι ιοί της γρίπης προσβάλλουν το ανώτερο ή/και το κατώτερο τμήμα του αναπνευστικού συστήματος (μύτη, φάρυγγας, λάρυγγας, βρόγχοι). Στην καθημερινή γλώσσα, ο όρος "γρίπη" χρησιμοποιείται συχνά ως συνώνυμο του "κρύωμα" ή "ίωση" αλλά, με την αυστηρή ιατρική έννοια του όρου, "γρίπη" είναι η νόσος που οφείλεται στους παραπάνω συγκεκριμένους ιούς.


 Η γρίπη μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο όταν ένας ασθενής βήχει, φταρνίζεται ή μιλά και διασπείρει τους ιούς στον αέρα με τη μορφή πολύ μικρών, αόρατων σταγονιδίων. Οι ιοί της γρίπης επίσης μεταδίδονται μέσω των χεριών, όταν κάποιος αγγίζει αντικείμενα και επιφάνειες που έχουν μολυνθεί και στη συνέχεια πιάνει τα μάτια του, τη μύτη ή το στόμα του. Παράγοντες όπως ο ψυχρός καιρός και ο συγχρωτισμός (συγκέντρωση πολλών ατόμων σε κλειστούς χώρους) αυξάνουν τη μετάδοση της γρίπης. Για την αποφυγή της μετάδοσης, τα άτομα θα πρέπει να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με χαρτομάντιλο όταν βήχουν ή φτερνίζονται και να πλένουν τακτικά τα χέρια τους.


Οι ενήλικες μπορεί να μεταδώσουν τη νόσο μία ημέρα πριν αρρωστήσουν έως 5–7 ημέρες από τη στιγμή που θα εκδηλώσουν τα συμπτώματα. Τα παιδιά και οι ασθενείς με σοβαρή ανοσοκαταστολή μπορεί να μεταδίδουν για περισσότερο από μία εβδομάδα.


 Τα συμπτώματα της γρίπης συνήθως ξεκινούν απότομα και περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, πόνους των μυών και των αρθρώσεων, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση, καταρροή, πονόλαιμο, βήχα (συνήθως ξηρό). Τα παιδιά μπορεί να παρουσιάζουν συμπτώματα από το γαστρεντερικό, όπως ναυτία, εμέτους, διάρροια, ενώ στους ενήλικες τα συμπτώματα αυτά είναι σπάνια.


 Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει από ήπια έως και σοβαρή νόσηση και μερικές φορές μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο. Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι ξεπερνούν τη γρίπη χωρίς να παρουσιάσουν επιπλοκές, ορισμένοι όμως άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές από τη γρίπη.
 Μερικές από τις επιπλοκές αυτές είναι η πνευμονία από τον ίδιο τον ιό της γρίπης ή από μικρόβια, κυρίως από πνευμονιόκοκκο, η αφυδάτωση, οι κρίσεις άσθματος στα άτομα που πάσχουν από βρογχικό άσθμα, η παρόξυνση της χρόνιας βρογχίτιδας, η επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας ή του διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί, επίσης, να παρουσιάσουν ιγμορίτιδα και ωτίτιδα. 


Η δραστηριότητα της γρίπης αναμένεται να ξεκινήσει όπως κάθε χρόνο στη χώρα μας περί τα μέσα Δεκεμβρίου, και οι ειδικοί επιστήμονες τονίζουν ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να προστατευθεί κανείς από τη νόσο είναι ο έγκαιρος εμβολιασμός, ο οποίος ιδανικά πρέπει να γίνεται κατά τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο.


Ο εμβολιασμός είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των ανθρώπων από τη γρίπη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι ο εμβολιασμός κατά της εποχικής γρίπης προλαμβάνει ως και 37.000 θανάτους κάθε χρόνο.
Τη Δευτέρα αρχίζει επίσημα η επιτήρηση της εποχικής γρίπης στη χώρα μας - όπως άλλωστε και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η επιστημονική κοινότητα κάνει έκκληση στον πληθυσμό, με έμφαση στους πολίτες που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, να εμβολιαστούν με το αντιγριπικό εμβόλιο, επαναλαμβάνοντας σε κάθε ευκαιρία ότι ο ιός της γρίπης κινείται με απρόβλεπτο τρόπο. Στη χώρα μας καταγράφεται σταδιακά μία σημαντική αύξηση στον πληθυσμό που ακολουθεί τις επίσημες συστάσεις, όμως πρέπει να καλυφθεί σημαντικό έδαφος στον τομέα της πρόληψης.

Ειδικότερα, εκτιμάται ότι το 50% των πολιτών άνω των 65 ετών υποβλήθηκε πέρυσι σε εμβολιασμό, ο στόχος όμως σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας είναι το αντίστοιχο ποσοστό να αγγίξει το 75%. 

Ακόμα πιο ανησυχητικά είναι όμως τα στοιχεία που αφορούν τις εγκύους, καθώς υπολογίζεται ότι το ποσοστό που προφυλάσσεται από τους ιούς της γρίπης είναι μικρότερο του 10%, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Και καθώς τα εμβόλια αναμένεται να καταφτάσουν στη χώρα μας στις αρχές Οκτωβρίου, εκείνοι που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες δεν πρέπει να αφήνουν τον χρόνο να κυλάει. Και καθώς ο στόχος είναι η εμβολιαστική προστασία του πληθυσμού που ανήκει στις ευάλωτες ομάδες, εξίσου σημαντικό είναι να δημιουργείται ένα δίχτυ ασφαλείας γύρω από τους πολίτες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν βαριά και να παρουσιάσουν σοβαρές επιπλοκές.


Γι' αυτό και ακολουθούμε ένα μεικτό σύστημα με εμβολιασμό όλων των μελών,   ακόμη και των παιδιών και των ενηλίκων που δεν έχουν πρόβλημα υγείας, ώστε να μην περάσει ο ιός της γρίπης σε ένα ευάλωτο μέλος της οικογένειας. Ο προβληματισμός των ειδικών είναι εντονότερος όταν τίθεται το ζήτημα του υγειονομικού προσωπικού (γιατρών, νοσηλευτών και λοιπών ειδικοτήτων που υπηρετούν σε δομές υγείας), δεδομένου ότι το ποσοστό εκείνων που είναι συνεπείς στο ετήσιο ραντεβού παραμένει χαμηλό.


Είναι ενδεικτικό ότι η εμβολιαστική κάλυψη στους επαγγελματίες υγείας εκτιμάται ότι δεν ξεπερνά το 30%. Στις δομές Πρωτοβάθμιας Υγείας όμως η εικόνα είναι καλύτερη καθώς πέρυσι εμβολιάστηκαν τέσσερις στους δέκα επαγγελματίες υγείας.

Οι ευπαθείς ομάδες
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ο εμβολιασμός πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά σε άτομα που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες αυξημένου κινδύνου:
- Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.
- Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
- Παιδιά άνω των 6 μηνών και ενήλικοι
που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες: άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες, καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές, ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας), μεταμόσχευση οργάνων, δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες), σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα, χρόνια νεφροπάθεια, νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα.
- Έγκυοι ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωίδες, θηλάζουσες.
- Παχύσαρκα άτομα.
- Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye έπειτα από γρίπη.
- Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
- Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, νεοσυλλέκτων στις ένοπλες δυνάμεις, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.ά., στρατεύσιμοι στα κέντρα κατάταξης και ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους χειμερινούς μήνες (Οκτώβριο - Μάρτιο).
- Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.