Κυκλοφόρησε το βιβλίο της Εύης Μελά-Αλεξιάδη “Αποτυπώματα”

Γράφει ο Αριστείδης Ν. Δουλαβέρας
Καθηγητής Πανεπιστημίου

 

Από τις εκδόσεις “Γρηγόρη” κυκλοφόρησε το βιβλίο της Εύης Μελά-Αλεξιάδη “Αποτυπώματα” με 84 ποιήματα.

Τον τίτλο της Συλλογής τον εξηγεί στη σελ. 107, με το τελευταίο ποίημα «Αποτυπώματα».
Η Εύη Μελά-Αλεξιάδη είναι εκπαιδευτικός, γεννήθηκε στην Αθήνα και  κατάγεται από το χωριό Μενετές Καρπάθου.

Έλαβε Πτυχίο από τη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία Ιωαννίνων με «Άριστα» και κατόπιν από Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Αθηνών επίσης με «Άριστα». Συνέγραψε, με τη συνεργασία δύο συναδέλφων της, έξι βιβλία για τη σχολική επανένταξη παλιννοστούντων μαθητών, με βάση σχετικό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Αθηνών. Η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Πρωτογεννήματα» απέσπασε ευνοϊκές κριτικές.

Η Εύη Μελά-Αλεξιάδη είναι σύζυγος του Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Επίτιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου Μηνά Αλ. Αλεξιάδη, με τον οποίο έχουν αποκτήσει τρία αγόρια.

Τη συλλογή προλογίζει ο Μιχαήλ Γ. Μερακλής, Ομότιμος Καθηγητής των Πανεπιστημίων Αθηνών και Ιωαννίνων και Πρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.

Οι εμπνεύσεις της ποιήτριας καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: ο άνθρωπος, η ζωή, το φως και το σκοτάδι, η μοναξιά, η μνήμη και οι αναμνήσεις, οι νύχτες με τα όνειρα, οι εφιάλτες και τα φαντάσματα, η αλήθεια και το ψέμα, οι ψευδαισθήσεις, οι χαμένες ελπίδες, τα περασμένα και τα  τωρινά, ο πόνος, η θλίψη,  το μίσος, οι ενοχές, οι τύψεις, ο  φόβος, ο θάνατος, η σιωπή, οι πρόσφυγες, ο χρόνος που φεύγει γρήγορα, τα παιδιά της, οι συμμαθητές  της κ.ά.  Δίνουμε στη συνέχεια αντιπροσωπευτικά παραδείγματα:

Η συλλογή της αρχίζει με το ποίημα “Ευλογία”, με 38 στίχους, που αναφέρεται στα τρία αγόρια της, τα τρία αστέρια της. Είναι ένα ποίημα γεμάτο από την ευαισθησία της μάνας, τη χαρά της και την υπερηφάνεια της για τα παιδιά της και για το νόημα που δίνουν στη ζωή της:

ΕΥΛΟΓΙΑ
Για τα τρία αστέρια που φωτίζουν
νυχθημερόν τη στράτα που διαβαίνω
για τους τρεις κρίνους που ευωδιάζουν
όλες τις εποχές τον αέρα που αναπνέω,
για τα τρία στηρίγματα που ακουμπώ
κάθε φορά που κουράζομαι…

Την ίδια αγάπη και τρυφερότητα  της μάνας για τα παιδιά της  έχουν και οι στίχοι των ποιημάτων “ΓΙΕ ΜΟΥ”, σελ. 81-82, και “ΜΗΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ”, σελ. 101-104. Όμοια μητρικά αισθήματα ένιωσε και για τους μαθητές της, όταν αφυπηρέτησε, όπως διαβάζουμε στο ποίημα «ΣΤΟΥΣ ΑΜΕΤΡΗΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΥ ΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ 1983-2014»:

… Αποχαιρετισμός/στις μελωδικές φωνές,/ στη δημιουργική φαντασία,/ στον πρόσχαρο χαιρετισμό,/ στις αυθόρμητες ζητωκραυγές, στο αδάμαστο φιλότιμο,/ στην ανιδιοτελή αδελφοσύνη,/ στην καλόπιστη κριτική./ Αποχαιρετισμός/ σ’ αμέτρητες στιγμές ευτυχίας,/31 χρόνων,/ που στο εξής θα ’ναι ζωντανές αναμνήσεις/ να συντροφεύουν το υπόλοιπο ζωής. (σελ. 100).
Η Εύη Μελά-Αλεξιάδη αγαπά πολύ και τον γενέθλιο τόπο της. Η βαθιά αγάπη της για αυτόν, και ευρύτερα για τα Δωδεκάνησα, φαίνεται στα ποιήματα: “ΜΕΝΕΤΕΣ, ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ”, σελ. 73-74, “ΚΑΡΠΑΘΟΣ 1977-2007”, “ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΥΜΜΑΘΗΤΩΝ”, σελ. 90-91, και “ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ”, σελ. 78-80.

Η λειτουργία της μνήμης είναι από τα βασικά της θέματα: Ύστατη πράξη ηρωισμού /η μνήμη (σελ. 18). Μνήμη ονείρων με την παραμικρή λεπτομέρεια (σελ. 25). Μνήμες νεκρές που ζωντάνεψαν (σελ. 29). Τακτοποιώ τις μνήμες…/Καθόσον σαν φαντάσματα του παρελθόντος τις αποφεύγω (σελ. 38). Τερτίπια μνήμης / επιλεκτικά απεγκλωβίζουν ενθυμίσεις (σελ. 41). Η μνήμη επιλεκτικά προβάλλει αξιώσεις (σελ. 59). Τις μνήμες δεν τις ξεγελάς /αλήθειες θα σου πουν θέλεις δεν θέλεις (σελ. 64).  Μπέρδεμα χαράς και λύπης οι αναμνήσεις (σελ. 77). Οι θολές παιδικές αναμνήσεις που αντέξαν στον χρόνο (σελ. 92). Αναπόληση με μνήμες ξεθωριασμένες (σελ. 93).

Σημαντικό ρόλο στην ποιητική της γραφή παίζουν τα όνειρα: Ανεξέλεγκτα να βυθιστείς στο όνειρο (σελ. 15). Εφιάλτης στα όνειρα η απορία των αμαρτιών (σελ.17).  Μνήμη ονείρων με την παραμικρή λεπτομέρεια (σελ. 25). Ξεμάκρυνα μες στου ονείρου τα μονοπάτια (σελ. 20). Με την προσομοίωση των ονείρων (σελ. 32).  Ίσως ανακατευτούν [οι έγνοιες μου] με τα όνειρα (σελ. 36).  Υποθηκευμένα όνειρα (σελ. 52). Δύσκολο …/ να θυμηθείς το πρωί της νύχτας όνειρα (σελ. 57). Όπως τα όνειρα που δεν ξέρεις / αν κάτι απ’ αυτά θα βγει αληθινό (σελ. 65). Βάζεις το πάθος στα όνειρα (σελ. 73). Μυθικά έπλασα τη ζωή/ με τις απόπειρες/ να παγιδέψω τ’ όνειρο (σελ. 76). Βαφτίζοντας τα όνειρα στο χρώμα της Ανατολής (σελ. 86). Με λευκό βάφτηκαν τα όνειρα /και μαύρο οι εφιάλτες (σελ. 97).

Άλλο θέμα της είναι ο πόνος, ο εσωτερικός πόνος, της ψυχής: Δήλωση πόνου το μοιρολόι στους νεκρούς (σελ. 17). Όμως τους γήινους πόνους υποφέρω (σελ. 20). Εγώ από πόνους αμέτρητους υποφέρω (σελ. 21). Τον πόνο να συνηθίσεις (σελ. 50). Ο εθισμός στον πόνο (σελ. 53). Δύσκολα να μαλακώσεις τον πόνο (σελ. 57).
Συναφές με το προηγούμενο είναι το  αντιθετικό ζεύγος χαρά-λύπη: …Να ευθυγραμμίσω λύπες και χαρές (σελ. 22). Αποδεκτή κάθε χαρά και λύπη (σελ. 31). Δάκρυα χαράς, χαμόγελα θλίψης (σελ. 52). Δοκιμασία του εαυτού σου/ όχι σε ώρες χαράς / αλλά σ’ εκείνες της λύπης (σελ. 53). Μπέρδεψα χαρά και λύπη./ Τρεμούλιασμα γέλιου και θρήνου (σελ. 77).  Ένα χαμόγελο μαζί με δάκρυ (σελ. 89). Χαρές και λύπες-άσπρο και μαύρο (σελ. 97).

Η ποίησή της όμως έχει και την αγωνία του θανάτου: Αρχή θανάτου κάθε κοινότυπο Καλημέρα / κάθε συγκαταβατικό χαμόγελο/ καθώς τους ζωντανούς υποδυόμαστε (σελ. 17). Σαν τον Καβάφη μετράει τα κεριά που απομένουν:   Αντίστροφα τα κεριά να έβαζα στων γενεθλίων την τούρτα! Πόσα μου μένουν να σβήσω κι όχι αυτά που πέρασαν… (σελ. 27). Το ίδιο θέμα επανέρχεται και στο ποίημα ΕΠΙ ΜΑΤΑΙΩ: Όσο τα χρόνια αυξάνονται /τα κεριά λιγοστεύουν,/οι ρυτίδες βαθαίνουν,/τα βήματα αργοπορούν… «Επί ματαίω» παλεύεις τη χρονοφοβία…  (σελ. 39).

Δεν λείπει βέβαια και  η μοναξιά: Τη μοναξιά για να τρομάξει (σελ. 34). Πάνω στης μοναξιάς την αποπλάνηση (σελ. 41). Λύτρωση σε ώρες μοναξιάς (σελ. 48). Όταν αφουγκράζεται τις ώρες της μοναξιάς (σελ. 60). Στη λιγόλογη συμφωνία με τη μοναξιά (σελ. 69). Παρηγοριά στις σιωπές της μοναξιάς (σελ. 79). Ο Μ. Γ. Μερακλής στον Πρόλογό του σημειώνει ότι η ποιήτρια «βυθίζεται σε μιαν εξουθενωτική μοναξιά» (σελ. 8).
Κάποτε υπάρχει και αισιόδοξη αντιμετώπιση της ζωής: Στα σκοτάδια αναζητώ διεξόδους, / αποδεκτή κάθε χαρά και λύπη,/ αντίδοτα της μοναξιάς… (σελ. 31). Μες απ’ τη θλίψη η αναγέννηση, / με τα δάκρυα δροσίζεται η ψυχή, / ματωμένες πληγές θωρακίζουν το σώμα να αντέχει, / δύναμη παίρνεις απ’ όσα σου αρνήθηκαν (σελ. 33).  

Σε σκέψεις θλιβερές μ’ ένα χαμόγελο θ’ απαντάς σελ. 55). Συχνά όμορφες στιγμές / έρχονται να θυμίσουν πως / το καλό θαμπώνει το κακό, / το χαμόγελο στεγνώνει το δάκρυ… (σελ. 75). Ξανά ν’ αρχίσω απ’ την αρχή/ να βλέπω μες απ’ τα σύννεφα τον ήλιο,/ να νιώθω με τον αέρα τη ζωντάνια/ και με το βάφτισμα στο θαλασσινό νερό/να παίρνω την αυτολύτρωση (σελ. 67).
Βλέπει πάντως με δυσπιστία την ελπίδα, που δίνει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας: Επαναπαύεσαι στην ελπίδα, κλειδιά κρατά, /παγίδες βάζει/ λύσεις υπόσχεται,/ το ρίσκο παίρνει/ εγγυήσεις υπογράφει,/ ισορροπίες ανατρέπει… (σελ. 43)
Με μοναδικό τρόπο εξ άλλου δείχνει τη σκληρότητα των ανθρώπων: Μάτωσε η πληγή μου/κι αντί να τρέξεις να με βοηθήσεις, / σκούπισες τις σταγόνες αίματος απ’ το πάτωμα/ για καθαριότητα (σελ. 84).

Αλλά και η προσπάθεια να ανταποκριθεί στις κοινωνικές συμβάσεις έχει το κόστος της:  Κρύβω τα «όχι» μέσα στα «ναι» / παγιδευμένα δίχως εγρήγορση / συγκρατημένα από διεκδικήσεις… (σελ. 72). Στο παζάρι της διεκδίκησης, /υποσχέσεις αναιρέθηκαν, /αλήθειες ’γίναν παραμύθια, δώρα επιστράφηκαν, /πάθη καταλάγιασαν…(σελ. 46). Αφαίρεσα /τα ερωτηματικά απ’ τα «γιατί;» / και με αποσιωπητικά / δήλωσα την υποταγή μου (σελ. 62). Παράπονα επιμελώς θα κρύψω,/ μέσα σε νοθευμένα λόγια /και της σιωπής τα αποσιωπητικά (σελ. 42).

Βασικό στοιχείο της ποιητικής γραφής της είναι ο αποφθεγματικός χαρακτήρας πολλών στίχων της, που  μπορούν να λειτουργήσουν σαν γνωμικά. Ο Μ. Γ. Μερακλής στον Πρόλογό του κάνει λόγο για επιγραμματικούς-στοχαστικούς στίχους (σελ. 7). Δίνω μερικά παραδείγματα αποφθεγματικών στίχων:
Αρχή θανάτου κάθε κοινότυπο Καλημέρα (σελ. 17)
Πρωτόκολλο στα γενέθλια ένα κερί! (σελ. 42)
Με ανοχή το χρόνο πού ’φυγε θα μηδενίζεις (σελ. 55)
Μια ζωή αθέλητα πορευόμαστε (σελ.68)
Κρύβω τα «όχι» μέσα στα «ναι» (σελ.72)
Μπέρδεμα χαράς και λύπης οι αναμνήσεις (σελ. 77)
Με όλα τα φώτα ορθάνοιχτα οι φόβοι διώχνονται (σελ. 77) κ.ά.
Ερήμην μας ο χρόνος τελειώνει (σελ. 99).

Συνοψίζοντας, σημειώνουμε ότι η ποίηση της Εύης Μελά-Αλεξιάδη  είναι ποίηση της υπαρξιακής αγωνίας, έχει αλήθεια, έμπνευση, πρωτοτυπία και σου ξεδιπλώνει μοναδικά  συναισθήματα, συγκινήσεις και προβληματισμούς.

Τα ποιήματά της γράφονται συνήθως σε πρώτο πρόσωπο, έχουν αυτοαναφορικότητα, με κέντρο την ίδια την ποιήτρια ή σε δεύτερο πρόσωπο, που μπορεί να απευθύνονται στην ίδια ή γενικά στον άνθρωπο. Τη συγχαίρουμε για τη δεύτερη αυτή πολύ αξιόλογη ποιητική της κατάθεση και της ευχόμαστε καλή συνέχεια!