Πώς συνδέονται καρδιά και εγκέφαλος

Άρθρο του Καθηγητή Δημήτρη Κρεμαστινού*

Ποια είναι η σχέση της καρδιάς με τον εγκέφαλο ήταν το θέμα που απασχόλησε πρόσφατα το “European Heart Journal” το επίσημο περιοδικό της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας. Το άρθρο σύνταξης  αυτού του περιοδικού αναφέρεται σε όλες τις σχετικές μελέτες που έγιναν στο θέμα αυτό.

Το έντονο και διαρκές stress που είναι καθαρά εγκεφαλική λειτουργία είναι υπεύθυνο για την έκκριση των νευροορμονών που προκαλούν σοβαρές βλάβες στην καρδιά. Οι νευροορμόνες  ενεργοποιούν όλους τους μηχανισμούς του εμφράγματος και του αιφνίδιου θανάτου καθώς και της δημιουργίας ειδικής μορφής μυοκαρδιοπάθειας με το όνομα Takotsubo.

Από πλευράς καρδιάς τόσο η υπέρταση ή υπόταση όσο και η κολπική μαρμαρυγή προκαλούν χρόνιες και οξείες βλάβες στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα τα εγκεφαλικά επεισόδια και την άνοια. Μάλιστα η άνοια είναι η πλέον ύπουλη εγκεφαλική βλάβη που προκαλείται από την κολπική μαρμαρυγή.

Η θέα του αίματος, ακόμα και σε εικόνα της τηλεόρασης, σε πολλούς προκαλεί λιποθυμία με πτώση της αρτηριακής πίεσης, που μπορεί να φτάσει μέχρι τη συγκοπή. Το οπτικό ερέθισμα προκαλεί την εντολή μέσω νευροορμονών ώστε να προκληθεί αγγειοδιαστολή με βραδυκαρδία και πτώση της αρτηριακής πίεσης, που μερικές φορές φτάνει να μηδενιστεί. Αυτή είναι η συνήθης εικόνα της συγκοπής, που ονομάζεται νευροκαρδιογενής συγκοπή.

Η αρτηριακή πίεση επηρεάζεται από την έντονη συγκίνηση και το στρες, με αποτέλεσμα να αυξάνει απότομα. Έτσι εξηγείται γιατί τα ευέξαπτα άτομα παρουσιάζουν ασταθή υπέρταση, η οποία πολλές φορές προδιαθέτει σε πρόωρη αθηροσκλήρωση. Το έντονο αιφνίδιο stress ή το χρόνιο παρατεταμένο stress μπορούν να προκαλέσουν ακόμα και έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αιφνίδιο θάνατο.

Κατά τους τελευταίους σεισμούς της Αθήνας και άλλων πόλεων παρατηρήθηκαν τριπλάσιοι αιφνίδιοι θάνατοι συγκριτικά με τους θανάτους που παρατηρούνται καθημερινά. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί ότι το stress του σεισμού δημιουργεί τις προϋποθέσεις του αιφνίδιου θανάτου.

Τέλος, η κατάθλιψη επιδεινώνει σχεδόν όλες τις οργανικές παθήσεις της καρδιάς, ενώ πολλές φορές δίνει την εντύπωση της ύπαρξης κάποιας πάθησης χωρίς το άτομο να πάσχει από οποιαδήποτε νόσο.

Γενικότερα τα άτομα με αγχώδη προσωπικότητα, που στοχεύουν συνεχώς σε κάτι καλύτερο, υπέρτερο των δυνάμεών τους, με συνεχή αγωνία για την επίτευξη των στόχων τους σε συγκεκριμένη προθεσμία, είναι επιρρεπή σε έμφραγμα του μυοκαρδίου ή σε αιφνίδιο θάνατο μέσω του μηχανισμού του εγκεφάλου.

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ”.