Ψηφιακό τόξο πολιτισμού μεταξύ Ρόδου και Κύπρου

Στην ανάδειξη των μεσαιωνικών οχυρώσεων και κάστρων της Ρόδου και της Κύπρου με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών δράσεων αιχμής αποσκοπεί ευρωπαϊκό πρόγραμμα με το ακρωνύμιο DigiArc.
 
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Κύπρου υλοποιεί το έργο «Ψηφιακό Τόξο Πολιτισμού Ελλάδος-Κύπρου: Διάσωση και Ανάδειξη της Μεσαιωνικής Πολιτιστικής Κληρονομίας στη Νησιωτική Περιοχή του Αιγαίου και της Κύπρου (DigiArc)», που εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Interreg VA Ελλάδα-Κύπρος.

Βασικός στόχος του είναι η τεκμηρίωση με τεχνολογικές δράσεις αιχμής (επίγεια και εναέρια ψηφιακή αποτύπωση) επιλεγμένων μνημείων και του περιβάλλοντα χώρου τους με εξαιρετική ακρίβεια και πιστότητα, ενώ σημαντική πρόκληση είναι η δυνατότητα ψηφιακής «ανασύστασης» μερών τους με τεχνικές ψηφιακής αποκατάστασης και βιβλιογραφικά στοιχεία τεκμηρίωσης, όπου απαιτείται.

Με κεντρική ιδέα τη διατήρηση, προστασία και ανάδειξη του πολιτισμικού περιβάλλοντος, στην Κύπρο και στα νησιά του Αιγαίου το έργο επικεντρώνεται στα μεσαιωνικά οχυρωματικά έργα και κάστρα στην περιοχή της Ρόδου καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της Κύπρου (Κάστρα Λεμεσού, Λάρνακας, Πάφου και Κολοσσίου, καθώς και οι πύργοι Αλαμινού, Περβολιών, Πύλας και Ξυλοφάγου).

Κατά την έναρξη των εργασιών της τρίτης Τεχνικής Συνάντησης των Εταίρων του DigiArc, η Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων της Κύπρου κ. Βασιλική Αναστασιάδου τόνισε ότι είναι απολύτως αναγκαίο «όλοι οι φορείς που έχουμε ως επίκεντρο των δραστηριοτήτων μας την αρχαιολογία, να συνεργαστούμε στενά ώστε να συμβάλουμε στην ανάπτυξη και το βιώσιμο μέλλον της κληρονομιάς, σε ένα τοπίο που οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά, αλλάζει διαρκώς, με πρωτόγνωρα γρήγορους ρυθμούς».

Στο πρόγραμμα συμμετέχουν από την Κύπρο το Τμήμα Αρχαιοτήτων, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (Εργαστήριο Ψηφιακής Πολιτιστικής Κληρονομιάς/ Έδρα ΟΥΝΕΣΚΟ), το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και η Εφορία Δωδεκανήσου.

Το υλικό παρουσιάζει μοναδική αξία στη σύνδεση της ιστορικής διαδρομής των δύο περιοχών, καθώς θα τεκμηριωθούν και αναδειχθούν μνημεία κοινής πολιτισμικής ιστορίας καθώς και ο περιβάλλοντας χώρος τους με εξαιρετική ακρίβεια και πιστότητα. Σημαντική πρόκληση είναι η δυνατότητα ψηφιακής «ανασύστασης» μερών τους με τεχνικές ψηφιακής αποκατάστασης και βάσει βιβλιογραφικών στοιχείων τεκμηρίωσης, όπου απαιτείται.

Η από κοινού ανάπτυξη του έργου ψηφιοποίησης επιτρέπει την τεκμηρίωση και σύγκριση της κοινής ιστορικής χρονογραμμής στις δύο περιοχές που υποβλήθηκαν σε έντονες αλλαγές και επιρροές κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, όπου τα Μνημεία (οχυρώσεις, κάστρα) αποτέλεσαν φορείς ιστορικής μνήμης και συνέχειας σε μια ιδιαίτερη γεωγραφική περιοχή, που συνδέει τις θαλάσσιες διακινήσεις της ανατολικής και της δυτικής Μεσογείου.

Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα €2.505.488 και συγχρηματοδοτείται κατά 85% από την ΕΕ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) και κατά 15% από Εθνικούς Πόρους της Ελλάδας και της Κύπρου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Ιούλιο του 2021.

Το τριήμερο 30 Οκτωβρίου - 1 Νοεμβρίου πραγματοποιείται στην Κύπρο η Τεχνική Συνάντηση της πράξης «Διάσωση και ανάδειξη της μεσαιωνικής πολιτιστικής κληρονομίας στη νησιωτική περιοχή Αιγαίου και Κύπρου (Ψηφιακό Τόξο - DigiArc)» που υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος συνεργασίας INTERREG V-A Ελλάδα-Κύπρος 2014-2020.

Λαμβάνει χώρα στη Λευκωσία, στην αίθουσα Καστελιώτισσα και στο τμήμα Αρχαιοτήτων, ενώ θα υπάρχει και επιστημονική επίσκεψη σε Κάστρα της Κύπρου.

Την Πέμπτη προγραμματίζεται επίσκεψη, ξενάγηση και συζήτηση στο κάστρο της Λεμεσού, του Κολοσσίου και της Λάρνακας, τα οποία αποτελούν μέρος του φυσικού αντικειμένου της πράξης. Οι εργασίες ολοκληρώνονται την Παρασκευή με την επιστημονική συνάντηση στο Τμήμα Αρχαιοτήτων, στη Λευκωσία, σχετικά με τον συντονισμό και προγραμματισμό των επόμενων ενεργειών.

Στόχος της πράξης είναι η ανάδειξη πλούσιου Πολιτιστικού αποθέματος του νησιωτικού χώρου της Ελλάδας και της Κύπρου, με χρήση νέων μέσων. Εστιάζει σε αποτύπωση (ψηφιακά μέσα), ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση, διαφύλαξη, και προβολή (πύλη, e-book, infokiosks) φυσικού και πολιτισμικού αποθέματος, οχυρωματικών μεσαιωνικών έργων.

Αφορά σε δημιουργία σύγχρονης υποδομής για διαχείριση ψηφιοποιημένου αρχείου, σύγκριση και προβολή υλικού εξαιρετικής ιστορικής αξίας, (ντοκιμαντέρ/ταινίες 3D), ενθάρρυνση δικτύου διασυνοριακής συνεργασίας των δύο περιοχών σε θέματα πολιτισμικού-φυσικού περιβάλλοντος και δημιουργία προϋποθέσεων για την προσβασιμότητα. Θα χρησιμοποιηθεί τεχνολογία με 3D scanning, drones, ενώ θα σχεδιαστούν και υλοποιηθούν εφαρμογές μικτής πραγματικότητας (mixed reality).