Ένα καλό βιβλίο μας ανοίγει τα μάτια…του καινούργιου χρόνου…

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας-Μεταδιδάκτορας 
του Πανεπιστημίου Αιγαίου 

 

Ένας Γερμανός διάσημος σκηνοθέτης έλεγε ότι «αυτοί που διαβάζουν έχουν τον κόσμο και αυτοί που βλέπουν τηλεόραση τον χάνουν».

Προβληματίστηκα συγκρίνοντας τα δύο μεγάλα μέσα επικοινωνίας και γνώσης, ήτοι το βιβλίο ή την τηλεόραση. 

Το βιβλίο μυρίζει μελάνι, κρύβει νοήματα και μαγεία. Το μυστικό είναι ότι το νόημα καθορίζεται μέσα από τις δικές μας ελεύθερες επιλογές, μέσα από τις δικές μας επεξεργασίες του πνεύματος, μέσα από το ξεφύλλισμα ενός βιβλίου.

Η τηλεόραση είναι εύκολο, γρήγορο, ακούραστο, διεισδυτικό και πομπώδες μέσο επικοινωνίας και γνώσης.  Το πρώτο (μέσο) το επιλέγω ψάχνοντας μέσα στο χρόνο και ίσως και το χώρο, κάνοντας «σκανάρισμα» της θεματολογίας και των κεφαλαίων, της σχετικής βιβλιογραφίας ακόμα και των εικόνων του για τη δική μου αισθητική. 

Το δεύτερο μέσο εκφράζεται ως μήνυμα φευγαλέο, μέσα από τη φωνή τρίτου, με στημένο πλατό, χωρίς φαντασία. Εμπλουτισμένο με τη σύνδεση με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή για να παρουσιάζονται τα κοινωνικά δίκτυα σε μια άχρωμη συνομιλία.

Στον δυτικό πολιτισμό υπάρχει η διαδικασία της ελεύθερης βούλησης που συγκλίνει στο ότι το άτομο να κάνει αυτό που επιθυμεί.     

Η τηλεόραση με την τέχνη της λαμπρότητας κατασκευάζει είδωλα και μυθοπλασίες με συγκεκριμένες ατέλειες που πολλές φορές ταυτίζονται με τον τηλεθεατή σε κάποιο ρόλο σε συγκεκριμένο όμως χρονικό ορίζοντα. Ο κοινωνικός αντικατοπτρισμός μέσα από το γυαλί εκμηδενίζει την κριτική σκέψη, την σχέση, τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα. Τα τέσσερα στοιχεία της παιδαγωγικής που προωθούν και δεν αφυδατώνουν τις δεξιότητες του ατόμου στο προκλητικό μέλλον.

Η ταχύτητα της τεχνολογίας σε συνδυασμό με τις δίδυμες επαναστάσεις της πληροφορικής και της βιοτεχνολογίας μάς οδηγούν στη διερεύνηση μιας νέας αφήγησης για τον κόσμο. 

Όπως και παλαιότερα χρειάστηκε να επινοηθούν οράματα έτσι και τώρα χρειάζεται να βρούμε τη νέα ουτοπία που θα προχωράει στις ράγες της τεχνητής νοημοσύνης,  με σωφροσύνη και παιδεία, γιατί διαφορετικά τα «ρομποτικά» θα καταλάβουν τις «θέσεις εργασίας» μας. 

Παρά τον κίνδυνο της μελλοντικής ανεργίας  αυτό που προκαλεί περισσότερη ανησυχία είναι η εμπιστοσύνη που αποδίδει ο άνθρωπος στους αλγόριθμους, πράγμα που μπορεί να φανεί καταστροφικό στη βάση των ψηφιακών δικτατοριών απωθώντας τις ανθρώπινες αξίες.   

Γι’ αυτό οφείλουμε να εξοπλίσουμε τον εαυτό μας με την αυτοκριτική και την αυτοάμυνα της επίθεσης της βουλιμίας του ατόμου να πλουτίζει συνεχώς.
Να μετρήσουμε τις ανάγκες μας μέσα από μια κουλτούρα της αυτοσυγκράτησης και της αιδούς στη λαίλαπα των αριθμών και των συναρτήσεων της οικονομίας με την προτεινόμενη διαρκή ευμάρεια. 

Το 2020 είναι αφετηρία μιας νέας δεκαετίας όπου οι προκλήσεις εκτός των θεμάτων της γεωπολιτικής, μετανάστευσης και οικονομίας είναι η ρύθμιση της επίθεση των σύγχρονων δικτύων επικοινωνίας και μεταφορών.

Η νέα εποχή στον κόσμο του διαδικτύου πλησιάζει. Το 5G βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης και διαμηνύει πως με τις απίστευτα υψηλές ταχύτητές του σύντομα θα αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα τις ζωές μας προς το καλύτερο.

Το 5G θα αποτελέσει την κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας. Αμάξια χωρίς οδηγό, εικονική πραγματικότητα, «έξυπνες» πόλεις, ρομπότ, όλα θα χρειάζονται το δίκτυο 5G για να λειτουργήσουν. Το νέο δίκτυο υπόσχεται να ανοίξει το δρόμο για καινούργιες χειρουργικές επεμβάσεις, ασφαλέστερη μετακίνηση και πιο άμεση επικοινωνία.

Σ’ αυτές τις προκλήσεις της μονοδιάστατης κατεύθυνσης των εργαλείων της παγκοσμιοποίησης, η πρόταξη της πολυδιάστατης γνώσης είναι το αντίδοτο για το μέτρο. Και σ’ αυτό θα συμβάλλει ένα καλό βιβλίο παρά μια «κίτρινη» είδηση από εσκεμμένα λανθασμένες ή παραπλανητικές πληροφορίες που διακινούνται μέσω μιας πληθώρας κυρίως ηλεκτρονικών μέσων μαζικής ενημέρωσης με σκοπό να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. 

Η επιλογή δική μας…