Η κορυφαία Ροδίτισσα ογκολόγος, που και η Βουλή των Λόρδων την κάλεσε να την τιμήσει!

Όταν στα 14 σου αποφασίζεις ότι θα γίνεις γιατρός, πόσες πιθανότητες υπάρχουν για να το πραγματοποιήσεις; Αν είσαι η Βασιλική (Βάσω) Μιχαλαρέα, έτσι όπως εγώ τη γνώρισα αυτές τις λίγες μέρες διακοπών της, από τη μεγάλη καριέρα στα παγκοσμίου φήμης νοσοκομεία του Λονδίνου, πολλές.

Απίστευτες, σαν την καριέρα της στην ογκολογία, την ειδικότητα που επέλεξε να ακολουθήσει για τους πνεύμονες και τα γυναικολογικά όταν ως γιατρός διαπίστωνε πόσοι νέοι άνθρωποι στην ηλικία της πέθαιναν από καρκίνο!

Έσπευσα, αυτές τις λίγες μέρες που απομένουν να βρίσκεται στην αγκαλιά της Βάσως της μητέρας της (με την οποία έχουν το ίδιο όνομα) και του πατέρα της Ηλία, θέλοντας να γνωρίσω τη Ροδίτισσα γιατρό που παρουσιάζει έρευνες και εκπροσωπεί την Αγγλία σε διεθνείς επιστημονικές διοργανώσεις!

 Γιατί αυτό κάνει μαζί με σκληρή, καθημερινή, δουλειά που είχε ως αποτέλεσμα να την καλέσει και η Βουλή των Λόρδων για να την τιμήσει αυτήν που ξεκίνησε άμισθη, κι έκανε 300 αιτήσεις για να βρει την πρώτη της δουλειά σε μια μικρή κλινική, για να φτάσει τα επόμενα χρόνια να την εποπτεύει και να εργάζεται μαζί με τον “πατέρα” της ογκολογίας!

Πόσα ξενύχτια, τι αγώνας και αγωνία για τα οποία λέξη δεν της παίρνεις.
«Για τη μητέρα μου σας δίνω τη συνέντευξη αυτή...», μου είπε μόνο και η μητέρα της η Βάσω Μιχαλαρέα ήταν εκεί, να ακούει, να συμπληρώνει μνήμες, να χαίρεται για τους κόπους που πήγαν χαλάλι.

Συνέβη κάτι που σας επηρέασε και από τόσο μικρή θέλατε να γίνετε γιατρός;
Όχι. Στην οικογένεια ο στόχος ήταν το πανεπιστήμιο και για τις τρεις μας, τις αδελφές μου κι εμένα δηλαδή. Και οι τρεις έχουμε τελειώσει πανεπιστήμιο, κι έχουμε κάνει μεταπτυχιακές σπουδές και δημοσιεύσεις σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά. Μια οικογένεια που είχε στόχους. Δεν πέρασα μέσω πανελληνίων εξετάσεων στην Ιατρική και δεν θα καθόμουν να χάσω ένα χρόνο για να ξαναδώσω εξετάσεις. Πήγα στο Ιάσιο της Ρουμανίας όπου και φοίτησα σε Αγγλόφωνο πανεπιστήμιο. Φεύγοντας από τη Ρόδο για το πανεπιστήμιο, θυμάμαι τη μητέρα μου να μου λέει:  «περιμένω να τα καταφέρεις»!

Δεν είναι βάρος αυτό για ένα παιδί;
Κοιτώντας το τώρα, θα έλεγα , ναι. Σ΄ αυτό μου πρόσθεσε το ότι «εγώ τα κατάφερα, έχοντας λιγότερα εφόδια και ικανότητες από εσένα…»… Όταν είσαι 18 χρονών χαίρεσαι, είσαι ενθουσιασμένος που φεύγεις, που γίνεσαι φοιτητής. Η φράση αυτή με ακολούθησε ωστόσο για την αρχή. Μετά λειτούργησε το δικό μου πείσμα κι η επιμονή.  Τελείωσα το2001, ακριβώς στη χρονιά μου, ήρθα στην Ελλάδα για τις εξετάσεις του ΔΙΚΑΤΣΑ, κι αφού τελείωσα μ΄ αυτές πήγα στην Κύπρο για ενάμιση χρόνο, στο Γενικό Νοσοκομείο της Πάφου, για να κάνω κάτι αντίστοιχο με το δικό μας Αγροτικό. Στο ξεκίνημά μου, ήθελα να γίνω χειρουργός. Είχα ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα και δεν μπορώ έκτοτε να στέκομαι πολλές ώρες όρθια όπως απαιτεί το χειρουργείο. Άλλαξα προσανατολισμό και ακολούθησα ειδικότητα παθολογίας.

Γιατί στην Αγγλία και μάλιστα με πολλές εναλλαγές από πόλη σε πόλη και διαφορετικά νοσοκομεία;
Η Αγγλία υπήρχε πάντοτε γιατί οι γονείς της μητέρας μου και τ΄ αδέλφια της, ζουν στην Αγγλία στην οποία είχα κι εγώ πολύ συχνές επισκέψεις και ήμουν εξοικειωμένη με τη γλώσσα και τον τρόπο ζωής. Τότε στην Αγγλία αν δεν είχες εργαστεί στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της χώρας, δεν μπορούσες να βρεις δουλειά. Ξεκίνησα να εργάζομαι άμισθη σε ένα νοσοκομείο στο Hull στη βόρεια Αγγλία, έχοντας ωστόσο πολλά έξοδα διαβίωσης. Παράλληλα άρχισα να κάνω αιτήσεις σε νοσοκομεία αναγράφοντας αυτή τη μαθητεία. Έκανα 300 αιτήσεις και τελικά έμαθα για μια δουλειά σε μία μικρή παθολογική κλινική, στη νότια Αγγλία, από μία φίλη Ελληνίδα. Έστειλα ένα email στον επικεφαλής της κλινικής ο οποίος με πήρε τηλέφωνο. Έδωσα συνέντευξη τηλεφωνική χωρίς να με έχει ενημερώσει γι αυτό, εκείνη την ώρα,  θέλοντας να διαπιστώσει το επίπεδο των αγγλικών μου. Μου πρόσφερε τη δουλειά και μετακόμισα στην άλλη πόλη, μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Εναλλαγές και προφανώς δύσκολες προσαρμογές, με πολύ δουλειά! Πώς τα καταφέρνατε κάθε φορά;
Βλέπεις το στόχο. Για εμένα πάντα ήταν ο στόχος και όχι το πώς θα φτάσω εκεί. Το τετράμηνο συμβόλαιο έγινε ένας χρόνος και στη συνέχεια δούλεψα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Πόρτσμουθ.

Νέα μετακόμιση, δηλαδή!
Ναι, και μετά έκανα αίτηση για το St. Georges Hospital, στο Λονδίνο, το πρώτο διεθνούς φήμης νοσοκομείο, που μ΄ ενδιέφερε. Σ΄ αυτό το νοσοκομείο έκανα έξι μήνες παθολογία καλύπτοντας και ογκολογικά και αιματολογικά επείγοντα  στις εφημερίες.

Και επιλέξατε τελικά την ογκολογία!
Μ΄ ενδιέφερε πάρα πολύ σ΄ εκείνη τη φάση η αιματολογία, κι έτσι έκανα αίτηση για να μπω στη Μονάδα Μεταμοσχεύσεων Μυελού των Οστών, στο Royal Free Hospital. Εκεί δούλεψα ένα χρόνο, έναν πολύ δύσκολο χρόνο αφού εκείνη τη χρονιά πέθαναν πάρα πολλοί νέοι άνθρωποι. Συχνά αυτό που επηρεάζει τους γιατρούς είναι ο θάνατος ασθενών που είναι το ίδιο έτος γεννημένοι μ΄ εκείνους. Ταυτίζονται.  Πέθαναν πολύ γρήγορα άνθρωποι της ηλικίας μου, κι αυτό με επηρέασε ώστε να στραφώ στην Ογκολογία.  Άρχισα ειδικότητα για ενάμιση χρόνο, στο τμήμα Ογκολογίας  στο ίδιο νοσοκομείο και συνέχισα για άλλα δυόμιση χρόνια στο Guys και στο Kings College Hospital.

Ο …πολύς θάνατος λοιπόν σας έκανε να επιλέξετε. Την τρέχουσα ζωή, τη δική σας ζωή, τη ζούσατε;
Υπήρχε ελεύθερος χρόνος, περιορισμένος βέβαια όσο επέτρεπαν οι εφημερίες. Στην Αγγλία κάνεις για τρεις ή τέσσερις μέρες 12ωρα, ή για τρεις ή τέσσερις νύχτες 12ωρα.

Γιατί επιλέγατε ν΄ αλλάζετε συχνά νοσοκομεία;
Για να εκτεθώ σε όσο περισσότερες διαφορετικές ομάδες ειδικών γιατρών  καθώς και σε τομείς της ογκολογίας. Έτσι λοιπόν έκανα αίτηση για τη Μονάδα Δημιουργίας και Ανάπτυξης Καινούργιων Φαρμάκων (Drug Development Unit) του πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Royal Marsden, κορυφαίο στον κόσμο για την αντιμετώπιση και καταπολέμηση  του καρκίνου, υπό την εποπτεία των καθηγητών Johann De Bono και Stan Kaye (πατέρα της ογκολογίας παγκοσμίως).

Να ξεκινήσετε να μας λέτε και για τα βραβεία σας και τις διακρίσεις που λάβατε, που είναι πολλές!
 Έμεινα τρία χρόνια στο συγκεκριμένο τμήμα, δουλεύοντας σε διάφορες κλινικές μελετες και ερευνητικούς τομείς και πήρα βραβεία από την Αμερικανική Ένωση Ογκολογίας για κάποια project που παρουσιάσαμε, το 2015. Το 2014 επιλέχθηκα στους 40 απ΄ όλο τον κόσμο, για να παρακολουθήσω ένα εργαστήριο για την ανάπτυξη πρωτοκόλλων μελετών. Για να εξηγήσουμε στον κόσμο, όταν κάνουμε κλινικές μελέτες για ένα φάρμακο, ακολουθείται συγκεκριμένο πρωτόκολλο για την ασφάλεια των ασθενών. Κάνουμε ανάπτυξη φαρμάκων και τεστάρουμε για πρώτη φορά ένα φάρμακο σε ασθενή πριν καν το φάρμακο πάρει έγκριση και πριν καν αποφασιστεί η δοσολογία. Αυτές λέγονται «κλινικές μελέτες φάσης 1». Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης κλινικής μελέτης τα έχω παρουσιάσει σε διεθνής ομιλίες,  στην Αμερικανική Ένωση Κλινικών Ερευνών Καρκίνου.

Και για τη Βουλή των Λόρδων που σας κάλεσε, να μας πείτε!
Με κάλεσαν σε δείπνο-gala, τιμής ένεκεν στη Βουλή των Λόρδων για έρευνά μου στον καρκίνο των ωοθηκών, το 2016. Η δουλειά αυτή είναι υπό δημοσίευση και δεν μπορώ ακόμα να ανακοινώσω τα αποτελέσματά της. Στο μεταξύ, παρέμεινα στο Royal Marsden και δούλεψα με τον καθηγητή David Cunningham, παγκοσμίου φήμης για τη συμβολή του στη αντιμετώπιση καρκίνων του πεπτικού συστήματος. Τώρα είμαι στο Guys και δουλεύω ως Επιμελήτρια στις κλινικές του καρκίνου του πνεύμονα και των γυναικολογικών καρκίνων.

Απίστευτη πορεία έχετε! Με αφορμή την ειδικότητα και την εμπειρία σας, θα ήθελα ωστόσο να σας υποβάλλω και κάποιες άλλες ερωτήσεις που ενδιαφέρει τον κόσμο ν΄ ακούσει τις απαντήσεις από εσάς! Ισχύει ότι ο καρκίνος του πνεύμονα είναι από τους πιο φονικούς;
Ναι, ισχύει, αλλά με την εξέλιξη της ιατρικής έχεις περισσότερες επιλογές στην αντιμετώπιση του: ανοσοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, χειρουργική αντιμετώπιση, χρήση βιολογικών παραγόντων αλλά και το συνδυασμό όλων αυτών.

Η χημειοθεραπεία, εξακολουθεί  να είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος αντιμετώπισης των καρκινικών κυττάρων ή μπορεί να αποφευχθεί;
Για ορισμένους καρκίνους όπως οι γυναικολογικοί, του στομάχου και του εντέρου, συνεχίζει να είναι, αλλά για άλλους καρκίνους προτιμούνται άλλες προσεγγίσεις ως πρώτη επιλογή: χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, βιολογικοί παράγοντες. Θέλω να πω εδώ ότι αυτό που προσπαθούν οι ογκολόγοι να πετύχουν είναι να γίνει ο καρκίνος χρόνια νόσος όπως είναι η υπέρταση και ο διαβήτης. Για ορισμένους καρκίνους όπως είναι κάποιες κατηγορίες του μαστού, ορισμένους γυναικολογικούς καθώς και του προστάτη αυτό έχει επιτευχθεί.

Τι είναι η ανοσοθεραπεία, για την οποία πρώτη φορά ακούω;
Υπάρχουν έρευνες που έγιναν σε προηγούμενες δεκαετίες, αλλά και σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις πριν από 30 χρόνια οι οποίες οδήγησαν στο Νόμπελ Ιατρικής το 2018, για έναν Αμερικανό και έναν Ιάπωνα. Καταλάβαμε ότι ο καρκίνος έχει κάποιου είδους αντισώματα τα οποία μπλοκάρουν το κανονικό ανοσοποιητικό μας σύστημα, απαγορεύοντας του να αναγνωρίσει ένα καρκινικό κύτταρο ως παθολογικό και να το σκοτώσει. Ο καρκίνος, σκοτώνει το κύτταρο που θα σκότωνε τους παθογόνους μας οργανισμούς. Η ανοσοθεραπεία λοιπόν μπλοκάρει απ΄τη μια μεριά τους υποδοχείς των καρκινικών κυττάρων, μη επιτρέποντάς τους να «δέσουν» πάνω σε ένα ανοσοποιητικό κύτταρό μας, και από την άλλη δίνει ώθηση στα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Έτσι το ανοσοποιητικό μας σύστημα διεγείρεται και αρχίζει την επίθεση.

Αυτο-ίαση δηλαδή!
Περίπου.

Πράγματι η συχνότητα που εμφανίζεται ο καρκίνος τα τελευταία χρόνια είναι μεγαλύτερη; Υπάρχει αυτή η εντύπωση, αποδεικνύεται ωστόσο από τους αριθμούς;
Δεν υπάρχει τόση αύξηση όση πιστεύει ο κόσμος. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι στις περισσότερες φορές τον ανακαλύπτουμε πιο νωρίς, η διάγνωση γίνεται πιο νωρίς… Τις δεκαετίες του ΄50 ή του ΄40, οι άνθρωποι έλεγαν «πέθανε από πνευμονία», ή οι γυναίκες έκαναν «μαστίτιδες». Τώρα, το πρόβλημα πήρε όνομα ενώ επιπλέον δεν υπάρχει το ταμπού του να πεις το όνομα αυτό. Τώρα ο καρκίνος συζητιέται περισσότερο.

Η κληρονομικότητα πόσο ρόλο παίζει στην εμφάνιση ενός καρκίνου;
Ορισμένοι καρκίνοι: του προστάτη, του μαστού, και γυναικολογικοί μπορεί να έχουν γενετική προδιάθεση. Κάποιος πρέπει να ξέρει καλά το οικογενειακό του ιστορικό και να μη φοβάται να μιλήσει με τον παθολόγο του ή με τον γενικό του γιατρό γιατί η πρόληψη σώζει ζωές.

Αυτό που ακούμε συχνά: «η στενοχώρια, το άγχος του γύρισε σε καρκίνο»… έχει κάποια βάση; Μπορούν αυτοί οι παράγοντες να το κάνουν αυτό;

Κατά ένα πολύ μικρό ποσοστό, ίσως. Η διατροφή, οι καταχρήσεις, το κάπνισμα και ο γενετικός παράγοντας επηρεάζουν περισσότερο. Επομένως «μέτρον άριστον».

Την Ελλάδα δεν την έχετε ξεχάσει, την έχετε επιλέξει για το μεταπτυχιακό σας! Μετά από τέτοια πορεία πως και επιλέξατε να πηγαινοέρχεστε Λονδίνο-Αθήνα, γι’ αυτό;
Κάνω Μεταπτυχιακό, στο πανεπιστήμιο Αθηνών, με τον καθηγητή Κώστα Συρίγο, στο νοσοκομείο «Σωτηρία», για τον καρκίνο του πνεύμονα. Επέλεξα την Ελλάδα γιατί το επίπεδο είναι υψηλό και θέλω να το τονίσω αυτό. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα, είναι πάρα πολύ ψηλά.

Και τι άλλο καλό έχουμε στην Ελλάδα, τι άλλο βλέπετε σ΄ εμάς, ενώ βρίσκεστε στη νέα πατρίδα σας;
Στην Ελλάδα πρέπει να καταλάβουμε επίσης ότι είμαστε πάρα πολύ τυχεροί γιατί η Ιατρική, είναι προσβάσιμη. Στην Αγγλία, ο θεσμός του οικογενειακού γιατρού είναι αυτός που σε παραπέμπει, με αποτέλεσμα, ένα ραντεβού, για παράδειγμα με δερματολόγο, να καθυστερήσει και τρεις και τέσσερις μήνες. Για τους καρκίνους είναι δύο εβδομάδες. Τα ιδιωτικά ραντεβού με γιατρό, ανεξαρτήτου ειδικότητας έχουν δε υπέρογκο κόστος.

Δεν έχει φωτογραφίες μαζί της, και δεν έχει facebook να τις ανεβάζει για να τις πάρω από εκεί. Δέχτηκε να βγάλει μια πρόχειρη φωτογραφία την επομένη το πρωί, και τη Δευτέρα φεύγει, να επιστρέψει εκεί που δίνεται ο αγώνας για τη ζωή.