Kινηματογραφικές δραστηριότητες στη Ρόδο

Γράφει ο Πέτρος Σπανός
Εκπαιδευτικός, πρόεδρος του Δ.Σ. του Ομίλου “Cine-Eκπαίδευση για τον οπτικοακουστικό
εγγραματισμό”, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Πεταλούδων το σχ. έτος 2018-2019, πρώην Σχολικός Σύμβουλος

 

«Ο Κινηματογράφος, η Τέχνη μαζί με την Εκπαίδευση είναι ο καλύτερος τρόπος και ο πιο ευχάριστος για να διαμορφωθούν συνειδήσεις που θα ανταποκρίνονται θετικά στα μεγάλα ζητήματα του περιβάλλοντος και της κοινωνίας»

Λουκία Ρικάκη

Ζούμε σε έναν οπτικό-ακουστικό, ψηφιακό πολιτισμό. Αυτό σημαίνει πως τα σημερινά παιδιά, που γεννήθηκαν εντός του, είναι δικά του παιδιά και αισθάνονται άνετα μέσα σ ́αυτόν. Είναι οι “αυτόχθονες” κάτοικοί του, των οποίων οι γνώσεις, η ευχέρεια και η ικανότητα στη χρήση των εργαλείων του είναι σε απόσταση με αυτών των “μεταναστών ενηλίκων”.

Συνεπώς μέσα σε ένα δυναμικό και διαρκώς εξελισσόμενο περιβάλλον είναι αναγκαία η εκπαίδευσή τους, ώστε να κατανοούν, να αξιολογούν με κριτικό τρόπο τα προϊόντα του και να παράγουν ενδεχομένως το δικό τους υλικό, αναπτύσσοντας την προσωπική τους έκφραση και τις δημιουργικές τους ικανότητες.

Σήμερα, είναι γενικά αποδεκτό πως η Κινηματογραφική Παιδεία αποτελεί έναν από τους άξονες του Οπτικοακουστικού Εγγραμματισμού. Γι ́αυτό το λόγο, όσοι ασχολούνται μαζί της οφείλουν να παρακολουθούν και να υιοθετούν τις σύγγχρονες προσεγγίσεις οι οποίες, με βάση τη σχετική βιβλιογραφία, κινούνται σε τρεις παράλληλους άξονες: τη θέαση του κινηματογραφικού προϊόντος, τη γνωστική πρόσληψη και κριτική ανάλυσή του και τέλος, τη δημιουργία υλικού, μετατρέποντας το θεατή σε ενεργό, αυτόνομο δημιουργό (Γουλής Δ., 2016).
 

Κινηματογραφική Παιδεία και τυπική εκπαίδευση
Στη χώρα μας, η εκπαίδευση «με» και «στα» Μέσα (media literacy) και ειδικότερα η Κινηματογραφική Παιδεία (cine-literacy), απουσιάζει από τον κεντρικό σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής- δεν συμπεριλαμβάνεται ως γνωστικό πεδίο στα ισχύοντα Διαθεματικά Ενιαία Προγράμματα Πλαίσια Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ) και Αναλυτικά Προγράμματα (Α.Π.Σ.) της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης- αλλά ούτε και στα Προγράμματα Σπουδών των Παιδαγωγικών Τμημάτων, (εξαίρεση αποτελεί, εξ όσων γνωρίζω, το Π.Τ.Δ.Ε. της Σχολής Ανθρωπιστικής Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου). Επιπροσθέτως, παρατηρείται έλλειψη επιμορφωτικών προγραμμάτων οπτικοακουστικής παιδείας από τους επίσημους εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς φορείς.

Η μύηση στον πλούτο της έβδομης Τέχνης μέσα από προγράμματα Κινηματογραφικής Παιδείας μπορεί να συμβάλλει στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας και την ανάπτυξη αισθητικών κριτηρίων του παιδιού. Επιπροσθέτως, τα προγράμματα Κινηματογραφικής Παιδείας μπορούν να προσφέρουν στον/στην εκπαιδευτικό ένα πολύτιμο εργαλείο, επικουρικό του σχολικού προγράμματος.

Συγκεκριμένα, η προσέγγιση κοινωνικών προβλημάτων μέσα από κινηματογραφικές ταινίες με σχετική θεματολογία (περιβαλλοντικά προβλήματα, ρατσισμός, ανθρώπινα δικαιώματα, κ.α.) προσφέρει ποικίλα ερεθίσματα στο μαθητικό κοινό για ανάδειξη της αειφορικής διάστασης των κοινωνικών φαινομένων, κεντρική στόχευση της Εκπαίδευσης για την Αειφορία. (Γουλής, Δ., Γρόσδος Στ., «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών”)

Πρόγραμμα Κινηματογραφικής Παιδείας του
Στο επίπεδο της τυπικής εκπαίδευσης ενδιαφέρον παρουσιάζει το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα    με θεματικό τίτλο: «Κινηματογραφική Παιδεία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/Εκπαίδευση για την Αειφορία στο πλαίσιο του Οπτικοακουστικού Εγγραμματισμού»

Το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων στο πλαίσιο ενός νέου διευρυμένου εκπαιδευτικού ρόλου σχεδίασε και υλοποίησε πιλοτικά για ένα τρίμηνο (Μάρτιος-Μάιος 2019) δραστηριότητα Οπτικοακουστικού Γραμματισμού/Κινηματογραφικής Παιδείας. Η δραστηριότητα υλοποιήθηκε σε είκοσι (20) Δημοτικά Σχολεία στο νησί της Ρόδου στη Σχολική Κοινότητα της Χάλκης (Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο-Δ.Τ.) και στο 2ο Γυμνάσιο Ρόδου.

Στόχος  του εκπαιδευτικού προγράμματος /δραστηριότητας της Παιδαγωγικής Ομάδας (Π.Ο.) του Κ.Π.Ε. Πεταλούδων ήταν η αξιοποίηση της κινηματογραφικής ταινίας, ως εκπαιδευτικού μέσου στην εκπαιδευτική διαδικασία στο σχολείο και την τάξη, με έμφαση στην ανάδειξη των περιβαλλοντικών /αειφορικών στοιχείων της ταινίας, με τη δημιουργία συνθηκών γόνιμης παιδαγωγικής συζήτησης στο πλαίσιο της μαθητικής ομάδας και την υλοποίηση ομαδοσυνεργατικών μαθητικών δραστηριοτήτων (φύλλα εργασίας).

Με σκοπό την αποτίμηση της πιλοτικής δραστηριότητας πραγματοποιήθηκε “αναστοχαστική” ημερίδα τον περασμένο Ιούνιο με προσκεκλημένους τους εκπαιδευτικούς στην τάξη των οποίων υλοποιήθηκε η διάρκειας δύο διδακτικών ωρών δραστηριότητα. Στο πρόγραμμα των εργασιών πραγματοποιήθηκαν και δυο εργαστήρια με σχετική θεματολογία. (βλ.https://www.rodiaki.gr/article/416232/optikoakoystikos-grammatismos-kinhmatografikh- paideia-sto-sxoleio) έτσι, εμπλουτισμένο το Πρόγραμμα και με τον αναστοχασμό των εκπαιδευτικών, με διευρυμένη θεματολογία με την ενσωμάτωση και ταινίας τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) στις εκπαιδευτικές του δραστηριότητες, έλαβε την έγκριση από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) για να εφαρμοστεί το τρέχον σχολικό έτος, όπως προβλέπει η σχετική εγκριτική απόφαση του Υπ. Παι. Θ. (Εγκριτική απόφαση Φ1/ΜΚ/ 194319/ 198815 /Δ7, 16-12-2019, Υπ.Παι.Θ)

Το Πρόγραμμα, δυστυχώς, δεν μπορεί να υλοποιηθεί γιατί δεν έχουν παραγματοποιηθεί ακόμα οι υπηρεσιακές διαδικασίες απόσπασης εκπαιδευτικών για τη συγκρότηση της Παιδαγωγικής Ομάδας (Π.Ο), η οποία θα υλοποιούσε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στις σχολικές μονάδες Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου.

Το Κ.Π.Ε. λειτουργεί μόνο με έναν (1) και μοναδικό εκπαιδευτικό που ασκεί και τα καθήκοντα του διοικητικού Υπεύθυνου λειτουργίας του Κέντρου!
Φορείς άτυπης κινηματογραφικής εκπαίδευσης που δραστηριοποιούνται στο νησί

Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται αξιόλογες πρωτοβουλίες κινηματογραφικών φορέων, εργαστηρίων και προσώπων στο νησί μας. Κοινός στόχος όλων είναι η καταξίωση της τέχνης του Κινηματογράφου στην κοινωνία του νησιού, αλλά και η αξιοποίηση της κινηματογραφικής ταινίας ως παιδαγωγικού μέσου, δια μέσου εκπαιδευτικών προγραμμάτων κριτικού κινηματογραφικού εγγραμματισμού στο σχολείο.
Παρακάτω γίνεται συνοπτική αναφορά σε συλλογικότητες και πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στο νησί μας.

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεταλούδων (Κ.Π.Ε.) Κ.Π.Ε. Πεταλούδων
Όμιλος Cine- Εκπαίδευση για τον οπτικοακουστικό εγγραμματισμό
Ο Ομιλος δημιουργήθηκε στην πόλη της Ρόδου τον Οκτώβρη του 2012 με πρωτοβουλία, κυρίως, ομάδας εκπαιδευτικών Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης, αξιοποιώντας την πλούσια παρακαταθήκη κινηματογραφικών δράσεων στο νησί μας (διεθνές φεστιβάλ ecofilms, παιδικό κινηματογραφικό πρόγραμμα ecokids, πολυποίκιλες δράσεις της Κινηματογραφικής Λέσχης Ρόδου «Θέασις», Cine-Science του ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Αιγαίου και άλλων συλλογικοτήτων). Στοχεύει στην ανάπτυξη δράσεων και προγραμμάτων με άξονα τα οπτικοαουστικά μέσα στην εκπαίδευση και την κινηματογραφική παιδεία.

Το πλαίσιο των δραστηριοτήτων της κινείται στους παρακάτω άξονες:
Προβολές, αναλύσεις και συζητήσεις κινηματογραφικών ταινιών μέσα από εκπαιδευτικά βιωματικά κινηματογραφικά εργαστήρια από επαγγελματίες του κινηματογράφου, με στόχο οι συμμετέχοντες /ουσες να αποκτήσουν τα βασικά εργαλεία για την κατανόηση της ιδιαίτερης κινηματογραφικής γλώσσας.

Αξιοποίηση του οπτικοακουστικού μέσου στο σχολείο και την οικογένεια, ως παιδαγωγικού εργαλείου για νέες εναλλακτικές ευκαιρίες στη διδασκαλία και τη μάθηση. Διοργάνωση βιωματικών εργαστηρίων για την παραγωγή στο σχολείο ταινιών μικρού μήκους, φαντασίας, ντοκιμαντέρ, κινούμενων σχεδίων.

Η παρουσία και η δραστηριοποίηση του Ομίλου στο νησί της Ρόδου, αλλά και σε άλλα νησιά της Δωδεκανήσου συνέβαλε στην ένταξη και προώθηση προγραμμάτων και δράσεων οπτικοακουστικής/κινηματογραφικής παιδείας στο σχολείο. Μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν πέντε (5) «Φεστιβάλ Σχολικής Κινηματογραφικής/ψηφιακής Δημιουργίας» που οργανώνονται στο τέλος του σχολικού έτους και περιελαμβάνουν προβολές κινηματογραφικών ταινιών μικρού μήκους, προϊόν σχολικών κινηματογραφικών ομάδων Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης από τα Δωδεκάνησα και όχι μόνο. Τα τελευταία δύο χρόνια στο Δημοτικό Θέατρο Ρόδου πραγματοποιείται 2ήμερο προβολών με θεματικό τίτλο «Από το βιβλίο στην οθόνη».

Πρόκειται για  μια δημιουργική συνεργασία με τη Φιλόμυθο Λέσχη Ανάγνωσης Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας. Προβάλλονται ταινίες για παιδιά των μεγάλων τάξεων του Δημ. Σχολείου, για μαθητές/μαθήτριες Γυμνασίου-Λυκείου (πρωί), για εκπαιδευτικούς και γονείς (βραδινές προβολές). Κινηματογραφικές μεταφορές βιβλίων στην οθόνη με στόχο την προώθηση της Φιλαναγνωσίας και της Κινηματογραφικής Παιδείας στο σχολείο και στην οικογένεια. Από την περυσινή σχολική χρονιά προστέθηκε ως συνδιοργανωτής και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεταλούδων (Κ.Π.Ε.), το οποίο υλοποιεί Πρόγραμμα Κινηματογραφικής Παιδείας, όπως προαναφέρθηκε. Το εφετινό 2ήμερο έχει προγραμματιστεί για τις 26 και 27 Φεβρουαρίου στον κινηματογράφο “ΠΑΛΛΑΣ”.

Η καταιγιστική και καθοριστική παρουσία των εικόνων και των ήχων σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και ειδικότερα στην εκπαίδευση, οδήγησε στην ανάγκη να εξεταστεί συνολικά η λειτουργία της οπτικοακουστικής έκφρασης ως ιδιαίτερα ισχυρού συστήματος επικοινωνίας που διέπει την πρόσληψη και την παραγωγή οπτικοακουστικών κειμένων και να αναπτυχθούν συστηματικότερα πρωτοβουλίες στη σχολική κοινότητα και ευρύτερα.

Έτσι, το Φθινόπωρο του 2019, ο όμιλος από άτυπη κινηματογραφική συλλογικότητα μετατρέπεται σε ένωση με εγκεκριμμένο καταστατικό από το Ειρηνοδικείο Ρόδου με την ονομασία “Ομιλος Cine-Εκπαίδευση για τον οπτικοακουστικό εγγραμματισμό” και έδρα το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων.

Για την ιστορία, 34 ιδρυτικά μέλη εκλέγουν προσωρινή Δ.Ε. (Ηλιάδης Ευάγγελος, Χαντζιάρα Θεώνη, Σοφός Λοΐζος, Λουϊζίδης Αλέξανδρος, Κουτσάκη Σοφία, Σπανός Πέτρος, Τζεδάκης Γεώργιος), η οποία προέβη στις αναγκαίες ενέργειες για την έγκριση του καταστατικού και προετοίμασε την ιδρυτική Γενική Συνέλευση (Γ.Σ.).

Η Γ.Σ. της 7ης Δεκεμβρίου 2019 εξέλεξε 7μελές Διοικητικό Συμβούλιο(Δ.Σ.) και Ελεγκτική Επιτροπή ( Ε.Ε.). Η σύνθεσή του είναι η παρακάτω:
Πέτρος Σπανός πρόεδρος,
Γιώργος Τζεδάκης αντιπρόεδρος,
Αναστασία Ζέππου γραμματέας,
Δημήτρης Τσοποτός αναπλ. Γραμματέας,
Παναγιώτης Αδαμόπουλος ταμίας,
Αλεβίζος- Λοΐζος Σοφός, Σοφία Κουτσάκη, μέλη.
Αναπληρωματικά μέλη: Αλέξανδρος Λουϊζίδης, Νίκος, Ε.Ε Χάρης Παπακυριακού, Μικές Σαρούκος.

Ο Ομιλος για το μήνα Φεβρουάριο έχει προγραμματίσει σειρά εκδηλώσεων.
Λεπτομέρειες σε σχετική ενημέρωση προσεχώς.

Κινηματογραφικό εργαστήρι «Cine Chevalier»

Το κινηματογραφικό εργαστήρι «Cine Chevalier» του Κοινωφελούς Ιδρύματος Υποτροφιών Ρόδου Εμμανουήλ και Μαίρης Σταματίου έχει ως βασική στόχευση την καλλιέργεια κινηματογραφικής παιδείας αφενός παρέχοντας στους ενδιαφερόμενους στοιχεία θεωρίας και πρακτικής της τέχνης του κινηματογράφου και αφετέρου, προχωρώντας στην πράξη, στη δημιουργία ταινιών τεκμηρίωσης και μυθοπλασίας, που να αφορούν το νησί μας.

Το«Cine Chevalier» ξεκίνησε τις δράσεις του το 2014 και διανύει πλέον το 5ο έτος λειτουργίας του. Σε αυτό το διάστημα, δεκάδες είναι οι πολίτες που έχουν εκπαιδευτεί στα μυστικά της τέχνης του κινηματογράφου. Εκτός από τα μαθήματα τα οποία συνεχίζονται και την εφετινή χρονιά και τη δημιουργία ταινιών, το κινηματογραφικό εργαστήρι έχει οργανώσει προβολές ταινιών, έχει υλοποιήσει επιμορφωτικά σεμινάρια σε μαθητές σχολείων και σε εκπαιδευτικούς, έχει αποτυπώσει πολιτιστικά δρώμενα που γίνονται στον τόπο μας.

Παράλληλα μετέχει ενεργά σε νέους και δυναμικούς φορείς, που έχουν ως στόχο την προαγωγή της έβδομης τέχνης, όπως με τον νεοσυσταθέντα όμιλο “Cine- Εκπαίδευση για τον οπτικοακουστικό εγγραμματισμό”.

Εκτός από τις προσωπικές δημιουργίες των μελών του, το εργαστήρι κινηματογράφου Cine Chevalier, έχει ήδη ξεκινήσει, εδώ και τρια χρόνια, την υλοποίηση ενός μεγαλόπνοου στόχου τη δημιουργία της «Ροδιακής Ταινιοθήκης». Mιας ταινιοθήκης δηλαδή, η οποία θα αποτελείται, από κινηματογραφικές ταινίες τεκμηρίωσης που θα αφορούν την ιστορία, τον πολιτισμό και τα πρόσωπα της Ρόδου.

Πρόσφατα το εργαστήρι σε συνεργασία με τη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών -με την υποστήριξη του Ομίλου “Cine- Εκπαίδευση” - με αφορμή τη Διεθνή Hμέρα Mνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος (27 Ιανουαρίου) διοργάνωσε εκδήλωση- με μεγάλη συμμετοχή του κόσμου- με την προβολή της ταινίας τεκμηρίωσης: «Σαμουέλ Μοντιάνο: Η αποστολή. Από τη Ρόδο στο Άουσβιτς».

Σημειώνουμε επιπρόσθετα, την αξιόλογη κινηματογραφική/ οπτικοακουστική δημιουργία του Ρόδιου σκηνοθέτη Αλέξανδρου Λουϊζίδη. Η τελευταία του ταινία τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) “Τα φυσικά οικοσυστήματα, αγριολούλουδα και ορχιδέες της Ρόδου” -παραγωγή του Συλλόγου Προστασίας του Περιβάλλοντος Ρόδου- αποτελεί ένα θαυμάσιο εκπαιδευτικό/παιδαγωγικό μέσο/εργαλείο που μπορεί να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση των μαθητών/μαθητριών για θέματα προστασίας του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος του νησιού τους.

Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ, ως ταινία τεκμηρίωσης είναι ένα “πολυτροπικό κείμενο” με ήχο, λόγο και εικόνα πληροφορεί,ενημερώνει, προβάλλει τις φυσικές ομορφιές του νησιού,αλλά και αναδεικνύει τεκμηριωμένα τις ανθρώπινες ευθύνες για την καταστροφή του, που δεν είναι και λίγες.. έχουν παραχωρηθεί τα δικαιώματα στο Κ.Π.Ε. Πεταλούδων για εκπαιδευτική αξιοποίηση στα σχολεία της Δωδεκανήσου και στην κοινωνία ευρύτερα. Βιβλιογραφικές αναφορές Γουλής, Δ.(2016), Εικόνες της Παιδικής Ηλικίας στη μεγάλη οθόνη. Σκέψεις και ιδέες για την αξιοποίηση του κινηματογράφου στην εκπαίδευση, University Studio Press, Θεσ/νικη, 2016.

Γουλής, Δ., Γρόσδος Στ., «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών” Σχέδια   Μαθήματος, Εκπαιδευτικά Σενάρια για την αξιοποίηση του κινηματογράφου στην εκπαίδευση. έντυπο υποβολής καλών πρακτικών διδασκαλίας. Υπ.Παι.Θ,Εγκριτική Απόφαση Εκπαιδευτικού Προγράμματος Κ.Π.Ε. Πεταλούδων, Φ1/ΜΚ/194319/ 198815 /Δ7,16-12-2019.