Πώς καλλιεργούμε την κριτική σκέψη στα παιδιά μας;

Γράφει η Δέσποινα Τσακίρη  
Νηπιαγωγός, Msc στην ειδική αγωγή


Τα πρώτα χρόνια της ζωής των παιδιών είναι  συνυφασμένα με την οικογένεια μέσα στην οποία, τα παιδιά ξεκινούν να παρατηρούν τον κόσμο γύρω τους, να μαθαίνουν, να μιμούνται, υιοθετώντας παράλληλα συμπεριφορές από το περιβάλλον τους και που όλα αυτά μαζί, συνθέτουν τις δεξιότητες σκέψης.

Αυτές λοιπόν οι δεξιότητες, για να εξελιχθούν, όσο το παιδί μεγαλώνει, οφείλουν τόσο οι γονείς όσο και το σχολείο να δώσουν ερεθίσματα στα παιδιά,σκεπτόμενα και έχοντας τη δική τους κρίση, έχοντας δηλαδή αποκτήσει την ικανότητα της κριτικής  σκέψης.

Η κριτική σκέψη, λοιπόν, είναι η ικανότητα του να μπορείς να σκέφτεσαι και να μπορείς να κρίνεις. Η ικανότητα αυτή δεν είναι κάτι το έμφυτο στους ανθρώπους αλλά είναι μία ικανότητα που καλλιεργείται μέσα από καταστάσεις που παρακινούν το παιδί να σκέφτεται, να κρίνει, καλλιεργώντας παράλληλα την φαντασία και τη δημιουργικότητα του.

Η ικανότητα αυτή είναι τόσο σημαντική γιατί αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για κάθε μορφή μάθησης, για την ωριμότητα του ανθρώπου ως προς τη σωστή λήψη των αποφάσεων και την εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα. Γι’ αυτό, ξεκινώντας από τους  γονείς μπορούν να  κάνουν απλά βήματα, ώστε να βοηθήσουν τα παιδιά στο να αναπτύξουν την ικανότητα αυτή.

Πρώτον, ξεκινήστε τη βοήθεια με το να μάθετε στο παιδί να οργανώνεται σωστά, οριοθετώντας το ίδιο τις ανάγκες του. Αυτό μπορεί να γίνει, οργανώνοντας τις δραστηριότητες που έχει, σκεφτόμενο τον χρόνο που θα χρειαστεί για κάθε τι. Αρχικά, το παιδί μπορεί να δυσκολευτεί στην οργάνωση αλλά θα αρχίσει σταδιακά  να αυτορυθμίζεται.  

Δεύτερον, προσπαθήστε να παρακινήσετε τα παιδιά να εκφέρουν άποψη, ξεκινώντας, δίνοντας το παράδειγμα εσείς οι ίδιοι. Σε οικογενειακές συναντήσεις ή με φίλους μπορείτε να επιλέξετε ένα θέμα συζήτησης που να ενδιαφέρει και τα παιδιά  και αφού τοποθετηθείτε πάνω στο θέμα, δίνοντας μία ολόπλευρη ενημέρωση, ζητήστε από το παιδί να εκφέρει και τη δική του γνώμη ελεύθερα.

Τρίτον, συζητήστε με τα παιδιά για τα νέα της επικαιρότητας, αφού σίγουρα θα υπάρχουν ενδιαφέροντα άρθρα προς συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων.

Τέταρτον, παροτρύνετε τα παιδιά να διαβάζουν βιβλία που προωθούν την κριτική σκέψη και ειδικά, τα βιβλία με απρόσμενο τέλος,  όπως, τα αστυνομικά μυθιστορήματα για πιο μεγάλα παιδιά, καθώς έτσι ενεργοποιείται η φαντασία των παιδιών.

Πέμπτον, ωθήστε τα παιδιά στο να αναγνωρίζουν τα δυνατά και αδύναμα τους σημεία όσο μεγαλώνουν γιατί αυτό θα τους βοηθήσει να οργανώνουν καλύτερα τη ζωή τους και σταδιακά θα καλλιεργήσουν και την κριτική σκέψη.

Η κριτική σκέψη είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πορείας των παιδιών προς την ενηλικίωση γι’ αυτό και η καλλιέργεια της, θα βοηθήσει στο να γίνουν τα παιδιά μελλοντικοί ενεργοί πολίτες, με στόχο μια ποιοτική ζωή και μια δίκαιη κοινωνία.