Η πρώτη συμμετοχή  των Δωδεκανησίων στις εκλογές

Γράφει ο Γιώργος Ζαχαριάδης

Συμπληρώνονται σήμερα 70 χρόνια από τη συμμετοχή των Δωδεκανησίων στις εθνικές εκλογές. Στις 5 Μαρτίου 1950 για πρώτη φορά μετά την Ενσωμάτωση οι Δωδεκανήσιοι ψήφισαν για να εκλέξουν τους αντιπροσώπους τους στο Ελληνικό Κοινοβούλο.

Στις εκλογές ψήφισαν μόνο οι άνδρες (γιατί τότε οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου) και πρώτο κόμμα ήρθε το Κόμμα των Φιλευθέρων του Σοφοκλή Βενιζέλου με ποσοστό 32,75%, παρά το γεγονός ότι πανελλαδικά πλειοψήφισε το δεξιό Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη.
Αναλυτικά τα αποτελέσματα στη Δωδεκάνησο έχουν ως εξής:
Κόμμα Φιλελευθέρων: 32,75%
Λαϊκό Κόμμα: 17,4%
ΕΠΕΚ του Νικολάου Πλαστήρα 15,9%.

Στις εκλογές πήραν μέρος πολλά κόμματα στη Δωδεκάνησο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο τότε γενικός διοικητής Δωδεκανήσου Νικόλαος Μαυρής παραιτήθηκε από τη θέση του και κατήλθε στις εκλογές με το δικό του κόμμα με την ονομασία Ανεξάρτητος Πολιτική 'Ενωσης Δωδεκανήσου και πήρε 1.982 σταυρούς... Η ενέργεια αυτή του Μαυρή θεωρηθηκε ως "αυτονομιστική κίνηση".

Στις ίδιες εκλογές πήρε μέρος και ο Γαβριήλ Χαρίτος (που παραιτήθηκε από δήμαρχος Ρόδου) με το Λαϊκό Κόμμα και δεν εξελέγη, όπως επίσης και ο συνταγματάρχης Μάρκος Κλαδάκης διοικητής του Συντάγματος Δωδεκανήσιων Εθελοντών ο οποίος πολιτέυτηκε με την αριστερή Δημοκρατική Παράταξη και πήρε 467 σταυρούς. Πολιτεύτηκαν ακόμη και δεν εκλέχτηκαν οι Εμμανουήλ Ζαννής (με το κόμμα του Γεωργίου Παπανδρέου) και ο συνταγματάρχης Παναγιώτης Κανονάρχος (πατέρας του μετέπειτα βουλευτή Βαγγέλη Κανονάρχου) με την ΕΠΕΚ του Πλαστήρα,
Τελικά στις πρώτες εκλογές εξελέγησαν από το κόμμα των Φιλευθέρων οι Στέλιος Κωτιάδης (με 2.812 σταυρούς) και ο Γιάννης Ζίγδης (με 2.617 σταυρούς), από το Λαικό Κόμμα ο Γιάννης Ιωαννίδης (γιατρός από την Κω) με 1.812 σταυρούς και από την ΕΠΕΚ ο συνταγματάρχης από την Κάλυμνο Γεώργιος Χατζησταυρής με 2.384 σταυρούς.

Στο ψηφοδέλτιο του Κόμματος των Φιλευθέρων στη Δωδεκάνησο μετείχαν -εκτός των Κωτιάδη και Ζίγδη- οι Νικόλαος Παρθενιάδης από την Κω και Μιχαήλ Καλαβρός (προπάππους της δημοσιογράφου Μαριέττας Γαβριλιώτη) από την Κάλυμνο.
Οι δρόμοι των Κωτιάδη και Ζίγδη χώρισαν στις επόμενες εκλογές στις 8 Σεπτεμβρίου 1951, όπου ο μεν πρώτος παρέμεινε στο Κόμμα των Φιλελευθέρων (και αργότερα εντάχθηκε στην ΕΡΕ του Κ. Καραμανλή ο δε δεύτερος εντάχθηκε στην ΕΠΕΚ του Πλαστήρα.
(Στη φωτογραφία οι πρώτοι τέσσερις Δωδεκανήσιοι βουλευτές στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, πριν μεταβούν στη Βουλή για να ορκιστούν).