Ανισορροπίες στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας

Σε μια κατάσταση εξαίρεσης και έκτακτης ανάγκης πολλά ορθολογικά σημαίνοντα υποχωρούν μπροστά στην ανάγκη για επείγουσες αποφάσεις της Πολιτείας.

Και επειδή το ζήτημα είναι το πώς συμμορφώνεται σε κανόνες πειθαρχίας το σύνολο της κοινωνίας (σημ: πρόκειται δηλαδή για ζήτημα συλλογικής δράσης που δομείται στην ατομική ευθύνη-όπως θα έλεγαν οι συμπεριφοριστές νομικοί/οικονομολόγοι) ας δούμε αν και κατα πόσον παράγονται στρεβλώσεις και ανορθολογισμοί, σε οικονομία και κοινωνία, από τα μέτρα που λαμβάνει -αλλά κυρίως απο αυτά που δεν λαμβάνει- μια κυβέρνηση.

Οι μισθωτοί που δεν θα δουλέψουν θα πάρουν, όπως ανακοινώθηκε, κάποιο επίδομα. Οι επιχειρηματίες που θα κλείσουν τις εταιρείες και τα μαγαζιά τους κάπως θα ανακουφιστούν με αναστολή πληρωμής φόρων, εισφορών και δανείων.

Τι θα γίνει όμως με τους εκατοντάδες χιλιάδες αυταπασχολούμενους ελεύθερους επαγγελματίες (π.χ. δικηγόρους, μηχανικούς, λογιστές, ηλεκτρολόγους κ.α) οι οποίοι και δεν θα μπορέσουν να δέχονται κόσμο στο γραφείο τους και δεν θα μπορούν να επισκέπτονται πελάτες ενώ σίγουρα δεν θα μπορούν στις -σχεδόν κλειστές- δημόσιες υπηρεσίες να προχωρήσουν τις υποθέσεις τους;

Γιατί άραγε γι’ αυτούς (την περίφημη δηλαδή μεσαία τάξη εισοδηματιών) να μην υπάρξει πρόνοια εισοδηματικής στήριξης ή τουλάχιστον μέριμνα αναστολής πληρωμών σε φόρους, εισφορές και δάνεια;

Θεωρώ ότι η ανισορροπία στην Οικονομία μετά το σοκ της ύφεσης θα προέλθει και απο αυτές ακριβώς τις στρεβλώσεις που θα γεννηθούν σε συνδυασμό φυσικά με το πιθανολογούμενο πλέον σοκ στο ΑΕΠ και το εισόδημα της χώρας. Αλλά ας μείνουμε στη μικροφυσική της καθημερινότητας ενός αυταπασχολούμενου επιστήμονα ή τεχνίτη.

Ξαφνικά βρίσκονται χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες μπροστά στο δίλημμα: «μένουμε σπίτι» ή συνεχίζουμε το τρέξιμο στην αγορά, που φυσικά υπολειτουργεί όπως η κρατική μηχανή και η τοπική αυτοδιοίκηση, τα δικαστήρια και οι άλλοι θεσμικοί οργανισμοί; Ποιος άραγε θα φροντίσει να επιδοτήσει τις χαμένες εργατοώρες του αβέβαιου -ούτως ή άλλως -εισοδήματός τους; 

Κατανοούμε όλοι ό,τι θα δημιουργηθεί μια ενδογενής στην οικονομία ανισορροπία αφού το επιβεβλημένο και σωστό μήνυμα ''μένουμε σπίτι'' για κάποιους συνανθρώπους μας σημαίνει μένουμε σπίτι και δεν εισπράττουμε τίποτα απολύτως (και ορθώς γιατί η υγεία υπερέχει των πάντων) ενώ για κάποιες κατηγορίες συμπολιτών μας (δημόσιοι υπάλληλοι, κρατικοί λειτουργοί, προσωπικό ασφαλείας σε υπηρεσίες) που με αυταπάρνηση και ρίσκο θα πηγαίνουν στη δουλειά τους, ο μισθός θα καταβάλλεται κανονικά και φυσικά έτσι πρέπει!

Το ζητούμενο είναι όμως ότι το ενοίκιο στο σπίτι τρέχει για όλους, δεν κάνει διακρίσεις. Όπως και η δόση στο στεγαστικό. Και οι εισφορές που από την τσέπη του πληρώνει ο ελεύθερος επαγγελματίας. Άραγε ποιος θα πληρώσει το μίσθωμα στο γραφείο του ελεύθερου επαγγελματία και ποιος το μίσθωμα στο ταξί του οδηγού σε ένα νησί που βλέπει τον τουρισμό να αναβάλλεται για το άγνωστο;

Με το θέμα που περιγράφω δεν βάζω σε συγκρουσιακή λογική το καθεστώς των ελεύθερων επαγγελματιών με τους δημόσιους υπαλλήλους. Γιατροί και νοσηλευτές στα νοσοκομεία πρέπει να πληρωθούν -κατ’ εμε- καλύτερα αυτές τις δύσκολες ώρες! Ούτε υπονοώ ότι εκπαιδευτικοί και συνταξιούχοι πρέπει να πάρουν λιγότερα αυτή την περίοδο- προς Θεού!

Άλλωστε πρόσφατα υπερασπίστηκα με άρθρο μου την υπερτατη ανάγκη και συμβολή του Κράτους και των λειτουργών του στην έκτακτη αυτή κατάσταση που ζούμε. Αλλά επειδή ιδιωτικός τομέας δεν είναι μόνο οι επιχειρήσεις που θα επιδοτηθούν, καθώς και οι εργαζόμενο τους, αλλά και κάποιες εκατοντάδες μικροί και μεσαίοι ελεύθεροι αυτοαπασχολούμενοι επαγγελματίες που μόλις περυσι σήκωσαν κεφάλι από την κρίση των μνημονίων, καλό είναι η κυβέρνηση να μεριμνήσει έστω και με συμβολικό τρόπο γι’ αυτούς τους ανθρώπους που θα έχουν σίγουρα διαφυγόντα εισοδήματα (π.χ. ελάχιστο επιδοτούμενο ποσό στις πλέον χαμηλού εισοδήματος κατηγορίες με παράλληλη αναστολή πληρωμής φόρων, εισφορών, δανείων).

Οι δε δημόσιοι υπάλληλοι οφείλουν, με εντολές των προισταμένων τους, να δείξουν αυταπάρνηση και αυτη την περίοδο υπολειτουργίας των υπηρεσιών που εργάζονται, να διεκπεραιώνουν παλιότερες εκκρεμείς υποθέσεις (του γνωστού γραφειοκρατικού δημόσιου τομέα) ώστε να διευκολύνουν πολίτες και επαγγελματίες όταν επαναλειτουργήσει κανονικά το οικονομικό κύκλωμα, η Αγορά και το Δημόσιο.

Στην άσκηση οικονομικής πολιτικής σε έκτακτες καταστάσεις το ζητούμενο πρέπει να είναι η επίτευξη κοινωνικής ισορροπίας στα εισοδηματικά δεδομένα και στο δίχτυ ασφαλείας για όλους. Το Κράτος οφείλει να διακρίνει τη μικροφυσική ιδιομορφία της οικονομίας, να ξεχωρίζει τα οικοσυστήματα εισοδήματος και δραστηριότητας στον ιδιωτικό τομέα και να στηρίξει όλους όσους έχουν αβέβαιο εισόδημα στο τέλος του μήνα. Γιατί αυτό- το αβέβαιο εισόδημα- είναι κανόνας για χιλιάδες ανθρώπους που τρέχουν στην αγορά και στις υπηρεσίες, είτε έχουμε κρίση είτε όχι...