Όταν η οικογένεια  «αυτοπεριορίζεται»  και αναπροσαρμόζεται

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι χθες ανατρέπονται. Ο περιορισμός στο σπίτι, ως το απαραίτητο και πιο κομβικό αυτή τη στιγμή μέτρο διαχείρισης του φαινομένου που απασχολεί όλη την υφήλιο, έφερε τις οικογένειες κάτω από την ίδια στέγη για πολλές ώρες.

Οι ισορροπίες είναι έκρυθμες, η ανθρώπινη ψυχολογία (και όχι μόνο) δοκιμάζεται και όλα διαποτίζονται από άγχος και φόβο για τον «άγνωστο» αυτό ιό. Ο θεσμός της οικογένειας καλείται να συσπειρωθεί, να αυτοπροστατευθεί, να αποσυρθεί και να βρει νέους τρόπους συνύπαρξης, μια και η διαδρομή προμηνύεται αρκετά μεγάλη.

Τόσο οι ενήλικες, όσο και τα παιδιά νιώθουν ότι η καθημερινότητά τους, η ζωή τους άλλαξε άρδην. Οι δραστηριότητές τους, οι συνήθειές τους, οι παρέες τους έχουν παύσει απότομα και αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια υπερένταση και έναν εκνευρισμό. Όλοι, μικροί-μεγάλοι χρειάζονται χρόνο να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της πραγματικότητας, που σαφώς δεν είναι ευχάριστη. Η ψυχολογία του ενός θα επηρεάσει και την ψυχολογία των υπόλοιπων μελών άμεσα.

Για αυτό είναι πολύ σημαντικό το πώς θα διαχειριστούν τη νέα κατάσταση πρωτίστως οι γονείς. Ποια θα είναι η δική τους στάση, η δική τους ψυχολογία και τι πληροφορίες θα μεταφέρουν στα παιδιά. Οι γονείς ανάλογα με τη συναισθηματική τους τοποθέτηση θα περάσουν και τα αντίστοιχα «μηνύματα» στα παιδιά τους. Αν θα είναι ψύχραιμοι ή τρομοκρατημένοι, αν οι ίδιοι τηρούν τα μέτρα προστασίας ή όχι, αν έχουν τη διάθεση και την υπομονή να δικαιολογούν την ένταση των παιδιών τους ως αποτέλεσμα της απομόνωσης, αν δίνουν οι ίδιοι το παράδειγμα αναζήτησης νέων τρόπων αλληλεπίδρασης μέσα στο σπίτι.

Με αυτό τον τρόπο η οικογένεια θα μπορέσει να αποτελέσει (όπως πάντα) ένα υποστηρικτικό πλαίσιο απέναντι σε όλη αυτή την ασάφεια και την αβεβαιότητα που μας περιβάλλει. Συγκρούσεις σαφώς και θα υπάρχουν, όπως είναι αναμενόμενο. Ωστόσο, ο χώρος του σπιτιού χρειάζεται να προσδιοριστεί εκ νέου και να επανεκτιμηθεί. Ποιες εναλλακτικές επιλογές έχουμε στο σπίτι; Πόσο ευρηματικοί μπορεί να γίνουμε όλοι μας; Τι μας έχει λείψει; Τι έχουμε για καιρό παραμελήσει; Η φυσική εγγύτητα θα δώσει την ευκαιρία στις σχέσεις εντός της οικογένειας να ενισχυθούν και να ενδυναμωθούν. Ακόμα και οι σχέσεις που είναι δυσλειτουργικές θα έχουν την ευκαιρία και το χρόνο να διερευνήσουν το λόγο γα τον οποίο είναι δυσλειτουργικές και να αναζητήσουν τρόπους επίλυσης των όσων μέχρι πρότινος απέφευγαν να κατονομάσουν, να αναλύσουν και να παραδεχτούν.

Όπως και οι μεγάλοι, έτσι και τα παιδιά –ανάλογα με την ηλικία- χρειάζονται μια σωστή πληροφόρηση. Οι γονείς μπορούν να μιλήσουν στα παιδιά τους για αυτό που συμβαίνει και να τους δείξουν ότι είναι πρόθυμοι να λύσουν τις απορίες τους, όσο αυτό είναι δυνατό, με την αντίστοιχη «επεξήγηση» και «γλώσσα» ανά ηλικιακή ομάδα.  Να τους δείξουν ότι εναι ανοιχτοί στο να συζητήσουν οποιαδήποτε ανασφάλεια ή φόβο τους και να τους καθησυχάσουν. Οι γονείς, θέλοντας και μη, είναι το σημείο αναφοράς στο σπίτι χαράζοντας τη «γραμμή», τη στάση που θα ακολουθήσει στη συνέχεια και όλη η υπόλοιπη οικογένεια.

Υπό αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, ήρθε η ώρα να «ξανασυστηθούμε» μέσα στο σπίτι και να μετρήσουμε όλοι τα όρια και τις αντοχές μας. Τόσο τα ζευγάρια μεταξύ τους, όσο και οι γονείς με το εκάστοτε παιδί. Για όλους δεν είναι ευχάριστος ο περιορισμός. Ωστόσο, σαν απαραίτητο μέτρο πρόληψης οφείλουμε να αποδεχτούμε και να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα. Χρειάζεται να «στήσουμε» μια νέα ρουτίνα και καθημερινότητα εντός σπιτιού, με νέες συνήθειες και νέους τρόπους διαχείρισης του χρόνου μας. Χρειαζόμαστε ιδέες, εναλλακτικές, αναπροσαρμόσεις.

Αν είμαστε ευέλικτοι, με καλή πρόθεση και ευρηματικοί, μπορούμε να βιώσουμε όλη αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση όσο πιο ανώδυνα γίνεται. Μπροστά στη διασφάλιση της υγείας του, ο άνθρωπος καλείται να ιεραρχήσει από την αρχή τις προτεραιότητές του και να προσαρμοστεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα και ομαλότερα στην προσωρινή (ευχόμαστε) απόσυρση και καταφυγή του εντός σπιτιού…