«Μέγα τι θηρεύειν αρετάν». Ευριπίδης. «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι». (στ. 570)

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Μανόλης Ζουμπάς
Φιλόλογος

(Είναι πάρα πολύ υψηλό να επιδιώκει κάποιος την αρετή). Αρετή, αρ-Άρης-Αραρίσκειν (συναρμόζω), γυιός του Δία και της Ήρας, θεός του πολέμου.

Ορίζεται η αρετή ως έξη και σταθερή προδιάθεση της βούλησης στο να ενεργεί κάποιος κατά τις υπαγορεύσεις του ηθικού νόμου. Ο Αριστοτέλης, πατέρας της επιστημονικής λογικής, το όνομά της οφείλεται στους Στωικούς, κορυφαίος φιλόσοφος, καταπληκτικής ευρυμάθειας, μαθητής του Πλάτωνα, ως θεμέλιο της αρετής, θέτει τη φρόνηση και το μέτρο. «Αγαθόν λέγουσιν την αρετήν, ότι άγει ημάς επί τον αγαθόν βίον» Αριστοτέλης.

Πρώτος κατέστησε συνειδητή την επαγωγική μέθοδο ως «εκ των επί μέρους επί τα καθόλου έφοδον», απ’ τα μερικά στα γενικά. Η παραγωγική απ’ τα γενικά στα μερικά. Ο Ευριπίδης τονίζει την ύπαρξη και λάμψη της αρετής και μετά θάνατο. Ο Σωκράτης, υπέρλαμπρη προσωπικότητα, είχε το «γνώθι σαυτόν», αυτογνωσία, ως βασική αρχή της αρετής, που τη στηρίζει στη γνώση. Ο Ζήνων λέει. «Δει τας πόλεις κοσμείν ουκ αναθήμασιν αλλά ταις των οικούντων αρεταίς». Η αρετή δικαιώνει και καταξιώνει την ανθρώπινη ύπαρξη.

«Ως χαρίεν άνθρωπος, όταν άνθρωπος η». Μένανδρος. Τι χαριτωμένο πράγμα να είναι κάποιος άνθρωπος κα τι ασήκωτο να είναι άνθρωπος. Η κατόρθωση της αρετής δεν είναι ευχερής, ενώ η κακία είναι πράγμα ευχερέστερο, καθώς λέει ο Ησίοδος. «Της δ’ αρετής ιδρώτα θεοί προπάροιθεν (παλαιόθεν) έθηκαν». Η σοφία, αρετή, κατά τον Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Σωκράτη, κορωνίδα όλων των άλλων αρετών. Το ίδιο οι Στωικοί και οι Πυθαγόρειοι.

Η παίδευση προς την αρετή, φωτισμός της ψυχής, αποτελεί ηθική αξία, την πεμπτουσία της εκπαίδευσης, μαθαίνει τους νέους, καλοκαίρι μέσα στο χειμώνα, να γίνονται εραστές της τελειότητας, «παιδείας άρξασθε», γιατί και ένα ακόμη κόμμα έχει σημασία, παράδειγμα το γνωστό. «Ήξεις αφήξεις, ουκ εν πολέμω θνήξεις». «Ήξεις αφήξεις ουκ, εν πολέμω θνήξεις». Ο Ελληνολάτρης Κάλβος το 1824, έγραψε στην «Ωδή εις ελευθερίαν», «Ω αρετή! Πολύτιμος θεά, σήμερον την γην μη παραιτήσεις την πατρικήν μου». Η ποίηση η ελληνική ήταν από των αρχαίων χρόνων φιλόπατρις, θερμαινόταν από πνοή εθνοπρεπή, από τον Όμηρο, τους αρχαίους τραγικούς, λυρικούς. Ανεκτίμητη κληρονομιά.

Το να είναι κάποιος απ’ την Ελλάδα είναι προσόν, και η σύγχρονη γενιά λαμπρών Ελλήνων επιστημόνων, αστράφτει στο παγκόσμιο στερέωμα και γεμίζει όλους με αισιοδοξία, μας κάνουν συνταξιδιώτες σε ένα μαγικό ταξίδι μακριά από τη φθορά. Η αρετή νικά τη χρονικότητα, μιλά με το αιώνιο που εδράζεται η χαρά της δημιουργίας στο «Ημείς», το αποτελούν η οικογένεια, το σχολείο, το επάγγελμα, ο λαός, το κράτος, η κοινωνία, θέλουν να εξαφανίσουν τις ρίζες των δεινών και δίνουν διέξοδο από τα βαλτόνερα. (νερά των βάλτων που λιμνάζουν).
Η προστασία για κάθε συνάνθρωπο αρετή, προηγείται το γενικό καλό, από το μερικό, σ’ αυτή τη βάση οι μεγάλοι ευεργέτες ωφέλησαν, δύσκολος σύντροφος ο μεγάλος σκοπός. Η υπευθυνότητα καθήκον. Ο άνθρωπος εξελικτικό ψυχοσωματικό σύνολο, αδιαίρετο.

Έχει υγεία εκτός απ’ τη σωματική, τη διανοητική, ψυχική, πνευματική, υπάρχει ανάμεσά τους στενή ενότητα. Κομμάτι της φύσης, έχει κατορθώσει να υψωθεί πάνω από αυτήν και να αναπτύσσεται. Η πρόοδος είναι κατάσταση δυναμική, βίωμα, κατάκτηση, ανταποκρίνεται στις υλικές δυνάμεις, στην ατέρμονη πρόοδο, στο εξανθρωπισμό. Ο καθαρός νους, φωτίζει, οδηγεί, και η ηθική ζωή διέπεται από τη αξία της αρετής. «Η μεν του σώματος ισχύς γηράσκει, η δε της ψυχής ρώμη των αγαθών ανδρών αγήρατος». Ξενοφών, ο οποίος περιγράφει το διάλογο του Ηρακλέους και της Κακίας.

Ο μύθος της Αρετής και της Κακίας, δύο γυναικών που ενσαρκώνουν αντίστοιχα το αγαθό και το κακό, οι οποίες εμφανίζονται στον Ηρακλή και επιχειρούν η καθεμία να τον πείσουν να τις ακολουθήσει. Ο δρόμος της Αρετής και της Κακίας δηλώνει το δίλημμα που αντιμετωπίζει κάποιος να ακολουθήσει το καλό ή το κακό. Η Αρετή, πολλού αξία, αναγκαία, λυσιτελής, εξελίχθηκε σε θεότητα με ιδιαίτερη λατρεία.

Στους Πλατωνικούς διαλόγους γίνεται λόγος για τις αρετές της Δικαιοσύνης. «Όλαι αι αρεταί, και δη η δικαιοσύνη, θεμελιούνται εις την ιδέαν του αγαθού.». Ο Στωικός Ζήνων τη δικαιοσύνη ονομάζει αγαθό. «Ταύτ’ εστίν αγαθά, α εστίν ωφέλιμα τοις ανθρώποις». Πλάτων. Αγαθό νοείται και σε συσχετισμό προς την έννοια αρετή. Η δικαοσύνη πηγάζει απ’ την αρετή της φρόνησης, την ορθή σκέψη, τις ηθικές αρχές και απονέμει το νόμιμο απροσωπόληπτα. «Ικανήν είναι την φρόνησιν βοηθείν τω ανθρώπω». Πλάτων. «Εν δικαιοσύνη συλλήβδην πασ’ αρετή εστί». Ευριπίδης.

Η αρετή απομακρύνει την αγριότητα του εμφυλίου, αδελφικού σπαραγμού, την ηθική διαφθορά. Σκηνές από τις θηριωδίες, στις οποίες χάνεται η δύναμη της αγάπης, η ηθική αίσθηση, και έχουν υποστεί το ναυάγιο στη συνείδηση των ανθρώπων. Τα αγαθά διακρίνονται σε υλικά, πνευματικά, ηθικά. Η απόδοση της δικαιοσύνης είναι έργο θείο, όπως θεία είναι η φύση της. Την αγαπούν, την εκτιμούν, γιατί αδυνατεί την αδικία, είναι η δύναμη των αδυνάτων, συμβάλλει στη συνεργασία των πολιτών. Το δίκαιο υποστηρίζει την ηθική και αντίστροφα. «Όσοι τους αδικούντας κολάζουσιν, ούτοι τους άλλους αδικείσθαι κωλύουσιν». Ρητό.

Η αλληλεγγύη – αλληλοβοήθεια, ηθικό ιδεώδες, ο άνθρωπος τείνει προς το «καλόν καγαθόν γενέσθαι», ιδανικό της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Βάση της κοινωνικής ζωής. Η συναίσθηση της αδυναμίας του εαυτού τους, προσήγγισε τους ανθρώπους και τους ενδυνάμωσε, η ανθρώπινη συμβίωση διευκολύνεται. Μέγιστος συντελεστής κοινωνικότητας, φροντίζει για το καλό του άλλου. Το συναίσθημα της συμπάθειας, ωθεί να συμπάσχουμε με το συνάνθρωπό μας, η συμπάθεια ανήκει στις πιο όμορφες ικανότητες του ανθρώπου, μπορούμε να ξαλαφρώσουμε λίγο τον πλησίον μας, τους αναξιοπαθούντες. Μπορούμε να αφοσιωθούμε στη διακονία τους, η λέξη εκπηγάζει από τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, να δημιουργήσουμε μια ατμόσφαιρα αρμονικής συνύπαρξης.

Ο λόγος παρηγορεί, οπλίζει με ελπίδα, ενισχύει την αυτοπεποίθηση, συγκινεί, συνετίζει, οι καρδιές κτυπάνε για τις χαρές και πόνους του άλλου. Οι πρόγονοί μας έλεγαν «Η γλώττα ανόστεος μεν οστέα θραύει», εμείς σήμερα λέμε, «Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει». Βασική εκδήλωση της αρετής η αλληλοβοήθεια – αλληλεγγύη.

Μερικές από τις εκδηλώσεις της αρετής. Η Αίγλη, απ’ τη μυθολογία όνομα νυμφών που συμβολίζουν τη λάμψη του φωτός και του ουρανού, ακτινοβολία. Το Κλέος, τιμή αντάξια της αρετής, ένδοξη φήμη. Ο Όμηρος ψάλλει «κλέα ανδρών». Η δόξα, σύμφυτη στον άνθρωπο, ευγενής άμιλλα κοσμουμένη δια του «Μεγάλου, του Ωραίου και του αληθινού». Κάλβος. Καλοκάγαθος «καλόν καγαθόν γενέσθαι». Η γνώση είναι αρετή. «Ουδείς εκών κακός». Σωκράτης. Η ισότητα βασίζεται στην αρετή της αξιοπρέπειας.

Το ένδοξο παρελθόν οδηγεί, ωθεί προς ενδοξότερο μέλλον. Η προς την πατρίδα αγάπη, ο φιλόπατρις Κάλβος θα παρακαλέσει. «Ας μη δώσει η μοίρα μου εις ξένην γην τον τάφον». «Όστις αντί της αυτού Πάτρης φίλον νομίζει, τούτον ουδαμού λέγω». Σοφοκλής, Αντιγόνη. Η Σημαία αποτελείται από εννέα (9) διακριτικά χρώματα, εννέα οριζόντιες ταινίες οι οποίες υπακούουν στις εννέα συλλαβές. «Ελευθερία ή θάνατος».

Οι πέντε είναι γαλάζιες και οι τέσσερις άσπρες. Στο συνδυασμό των χρωμάτων προστίθεται ο Σταυρός, σύμβολο αγάπης. Το κυανούν χρώμα συμβολίζει τον καθαρό, διαυγή Ελληνικό ουρανό που σαν κοσμική θεότητα, συνέχει τα πάντα. Το λευκό, προϋπόθεση για έργα του πνεύματος, της καλλιτεχνίας, όλα φωτεινά, διαυγή, αρμονικά. Η Σημαία μας καθορίστηκε από τη Συνέλευση της Επιδαύρου το 1822.

Τα μαθαίνουμε από το στοργικό πατέρα το Δάσκαλο, η λέξη απαντά το πρώτον στον Ομηρικό Ύμνο στον Ερμή. (στ. 555). Από της εποχής των Σοφιστών αρχίζει η μετάδοση της επιστήμης με τη διδασκαλία. Η διδακτική αναπτύσσεται τον 17ο αιώνα. «Όπλον εστί μέγιστον η αρετή βροτοίς». Μέναδρος. Σημαία φέρει τα εμβλήματα, και τα χρώματα, τα διακριτικά, κάποιου Έθνους.

Η πρώτη επίσημη του Νέου Ελληνικού κράτους σημαία, υψώθηκε την 28-2-1821 στο Ιάσιο της Μολδαβίας από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, διεγείρει την ψυχή όλων. Σημαία το ακατάλυτο, πάναγνο σύμβολο της αιώνιας Ελλάδας, υποδειγματικός εκφραστής, κήρυκας των υψηλών ιδανικών, η θυσία των τέκνων της, την καθαγιάζει στην ψυχή μας. Υψώνεται στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, κυματίζει στα πλοία, στα κτήρια, στα σύνορά μας, οι απόδημοι Έλληνες δακρύζουν στο πέρασμά της, τους καίει τα σωθικά.

Με αυτήν εμπρός, πολέμησαν τα Ελληνόπουλα, και ζούμε ελεύθεροι στη γη των προγόνων μας υπερήφανοι, δεν θα την αγγίσει βέβηλο χέρι. Είπε ο ποιητής των Ελεύθερων Πολιορκημένων (Δ. Σολωμός) γι’ αυτή την ίδια και τη Χώρα που προστατεύει. «Όμορφη, πλούσια, κι’ άπαρτη, και σεβαστή κι αγία».