Οι δύο εορτές της Πρωτοχρονιάς

Του Γεωργίου Χρ. Μπάρδου Θεολόγου Την 1η Ιανουαρίου, η εκκλησία μας τιμά γιορτάζοντας την περιτομή του Ιησού Χριστού και τη μνήμη του Βασιλείου του Μεγάλου. Η γέννηση έγινε στο σπήλαιο της Βηθλεέμ με μόνο παρόντα τον Ιωσήφ. Εφόσον ο Ιησούς γεννήθηκε στη κοινωνία των Εβραίων, έπρεπε ως πολίτης της κοινωνίας αυτής να τηρήσει όλους τους νόμους που έθεσε ο Θεός σ’ αυτή τη θεοσύστατη κοινωνία. Το καθήκον αυτό εδήλωσε προς τον Ιωάννη τον Πρόδρομο ο Χριστός, ο οποίος δεν ήθελε να τον βαπτίσει, επειδή δεν είχε ανάγκη βαπτίσματος ως αναμάρτητος. Αλλά ο Κύριος είπε τότε στον Πρόδρομο, ότι είχαν και οι δύο καθήκον να τηρούν όλοι τον νόμο. Επειδή ως πρώτος νόμος στους Εβραίους ήταν της περιτομής γι’ αυτό υποβλήθηκε και ο Κύριος σ’ αυτόν και περιτμήθηκε την ογδόη ημέρα, οπότε πήρε το όνομα Ιησούς όπως δηλώθηκε από τον άγγελο. Γινόταν στο σπίτι μεταξύ πολλών μαρτύρων γιατί η περιτομή ήταν θρησκευτική τελετή. (Ιησούς=Σωτήρ). «Και ότε συνεπληρώθηκαν οι οκτώ ημέραι, ετέλεσαν την περιτομήν του παιδίου και εδόθη εις αυτό το όνομα Ιησούς, όπως είπεν εις την μητέρα του ο άγγελος, πριν ακόμη αυτή μείνει έγκυος» (Λουκά, 2, 30-21). Περιτομή «γενικώς λέγεται η αποκοπή των χειλέων πράγματός τινος. Η παρ’ εβραίους περιτομή συνίστατο εις την αποκοπήν των άκρων του ανδρικού μορίου, άτινα καλούνται ακροβυστία». Την περιτομή διέταξε ο Θεός στον Αβραάμ ως επισφράγισμα της συμφωνίας τους. «και εγώ ιδού η διαθήκη μου μετά σου και έση πατήρ πλήθους εθνών... ότι πατέρα πολλών εθνών τέθεικα σε ...». Πρώτος περιτμήθηκε ο Αβραάμ και οι γιοί του και επαναλήφθηκε από τον Μωυσή. Κατά τον Μωσαϊκό νόμο, οι Εβραίοι πρέπει να περιτέμνουν τα αγόρια την όγδοη ημέρα από της γέννησής τους και δεν επιτρέπεται σε απερίτμητο να φάγει από το αρνί του Πάσχα που εθυσιάζετο. Ως εργαλεία για τη πράξη εχρησίμευαν-λίθος οξύτατος, ξυράφιον, μάχαιρα. Σκοπός της περιτομής ήταν να ξεχωρίζουν οι Εβραίοι από τα άλλα έθνη και ότι οι Εβραίοι ανήκουν στον Θεό. Οι Αραβες παράλαβαν την περιτομή από τον γιο του Αβραάμ Ισμαήλ και την διατήρησαν. Από τους Αραβες την περιτομή παράλαβαν οι Μωαμεθανοί και από τους Εβραίους οι Αβυσσινοί, αν και δέχθηκαν τον Χριστιανισμό την διατηρούν χάριν καθαριότητας. Στην εκκλησία του Χριστού ο τύπος της περιτομής αντικαταστάθηκε από το Μυστήριο του βαπτίσματος. Ο Απ. Παύλος μας λέει: «Εν Χριστώ Ιησού περιτομή η ακροβυστία δεν σημαίνει τίποτα, αλλά το που έγκενται εις τον ανακαινισμόν της καρδίας. Ειρήνη και έλεος εις μόνους τους κατά την ψυχήν ανακαινιζομένους. Στους Κορινθίους δε λέει «δεν ισχύει η εν τω φανερώ της σαρκός περιτομή, αλλ’ η πνευματική περιτομή της καρδιάς». Η ογδόη ημέρα στον Χριστιανισμό, είναι η μέλλουσα ζωή. Ο παρόντας βίος κυλά σε επαναλαμβανόμενες εβδομάδες επτά ημερών. Ο Μέγας Βασίλειος (329-379). Ηταν Καππαδόκης από τη Καισάρεια. Ο πατέρας του Βασίλειος ήταν ρήτορας, μητέρα του ήταν η Εμμέλεια. Είχε εννέα αδέλφια διαλεχτές μορφές. Πρώτη ήταν η πρωτότοκη Μακρίνα η οποία μετά τον θάνατο του μνηστήρα της έγινε μοναχή. Η γιαγιά του ήταν η ευσεβής Μακρίνα. Αλλα δυο του αδέλφια ο Γρηγόριος και ο Πέτρος τραβήξανε κι αυτά τον δρόμο που είχαν χαράξει ο Βασίλειος και η Μακρίνα, κι αναδείχθηκαν κατόπιν ως επίσκοποι ο πρώτος Νύσσης και ο άλλος Σεβαστείας. Ο Βασίλειος σπούδασε στη Καισάρεια, Κων/πολη και Αθήνα, στους δασκάλους Λιβάνιο, Προαιρέστο, Ημέριο και άλλους. Συμμαθητές είχε τον Γρηγόριο και τον Ιουλιανό. Ηταν δάσκαλος της ρητορικής στη Καισάρεια, μετά ακολούθησε την ασκητική ζωή και με τα συγγράμματά του υποστήριξε την ορθοδοξία κατά των αιρέσεων. Μετά τον θάνατο του ευσεβίου εκλέκτηκε επίσκοπος Καισαρείας. Με τα χρήματα που είχε από την οικογένειά του ίδρυσε ευεργετικό κατάστημα την Βασιλειάδα το οποίο ήταν νοσοκομείο, ξενώνας και εργαστήρια διαφόρων τεχνών, στο οποίο βρίσκανε ανακούφιση οι άρρωστοι, οι ξένοι και οι πτωχοί και οι άποροι. Προκαλούμενος από τον αυτοκράτορα Ουάλη και τον έπαρχό του Μόδεστο να προσχωρήσει στην αίρεση του Αρείου (δίδασκε ότι ο Χριστός είναι κτίσμα του πατρός και δεν υπήρχε πριν γεννηθεί και ότι είναι ξένος της ουσίας του πατρός και επομένως δεν ήταν Θεός αληθινός), απάντησε με τέτοια μεγαλοπρέπεια και γενναιότητα, ώστε αναγκάστηκαν να τον σεβαστούν και να μη τον εκβιάσουν. Από τα έργα του αξιόλογες είναι οι επιστολές του. Απέθανε σε ηλικία πενήντα ετών, αφήνοντας παγκόσμια φήμη στην ανθρωπότητα, την οποία διδάσκει με τα πολύτιμα συγγράμματά του. Η εορτή του είναι πλούσια με λαογραφικά έθιμα-κάλαντα, δώρα, ποδαρικά. Ας είναι για όλους μας χωρίς λύπη το 2012. Χρόνια πολλά.