Ο Γεώργιος Γρίβας και ο απελευθερωτικός αγώνας των Κυπρίων την περίοδο 1955-1959

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας Ευαγόρας Παλληκαρίδης (παιδί της Ε’ Γυμνασίου που κρεμάστηκε στην Κύπρο) ....... Χτυπά κουδούνι μπαίνουνε αράδα η κάθε τάξη· Μπαίνει κι’ η πρώτη η άταχτη κι’ η τρίτη που διαβάζει, μπαίνει κι’ η Πέμπτη αμίλητη η τάξη του Ευαγόρα. - Παρόντες όλοι; - Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει... - Παρόντες όλοι! λέει ο δάσκαλος και με φωνή που τρέμει. Σήκω Ευαγόρα να μας πεις Ελληνική Ιστορία. Ο δίπλα, ο πίσω κι’ ο μπροστά βουβοί και δακρυσμένοι αναρωτιούνται στην αρχή ώσπου η σιωπή τους κάμνει, να πέσουν μ’ αναφιλητό, ετούτοι κι’ όλη η τάξη. - Παλληκαρίδη, άριστα, Ευαγόρα, πάντα πρώτος! Στους πρώτους πρώτος, άγγελε, Πατρίδας δοξασμένης/σύ μέχρι χθες της μάνας σου ελπίδα κι’ αποκούμπι και του σχολειού μας σήμερα Δευτέρα Παρουσία! Τά’ πε κι’ απλώθηκε σιωπή πα στα κλαμμένα νιάτα/, που μπρούμυτα γεμίζανε της τάξης τα θρανία έξω από κείνο τ’ αδειανό, παντοτινά γεμάτο! (Τόγραψε ο καθηγητής Φώτης Βαρέλης μέσα στην τάξη, ενώ οι μαθητές έγραφαν έκθεση με θέμα: “Ευαγόρας Παλληκαρίδης”, την επόμενη της εκτέλεσής του) Έκλεισαν 57 χρόνια, από της 1ης Απριλίου 1955, έναρξης του ένοπλου αγώνα των αδελφών Κυπρίων για την απελευθέρωσή τους, την Ε.Ο.Κ.Α. (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών), με Αρχηγό τον εν αποστρατεία Συνταγματάρχη του Ελληνικού Στρατού, Κύπριο την καταγωγή, Γεώργιο Γρίβα, γνωστός από τις προκηρύξεις με το ψευδώνυμο, “ΔΙΓΕΝΗΣ”. Να σημειωθεί, ότι το “Διγενής” το συναντάμε σε πολλούς μυημένους στη Φιλική Εταιρεία, ως και ως επώνυμο αγωνιστές του 1821. Επίσης, η φήμη με το ονοματεπώνυμο αναφέρεται και σε Διγενής Ακρίτας, ήρωας του μεσαιωνικού Ελληνισμού, του οποίου η ακμή τοποθετείται, σύμφωνα με τα Εγκυκλοπαιδικά Λεξικά, γύρω στον 10ο αιώνα στην περιοχή του Ευφράτη. Ο Γεώργιος Γρίβας, το 1961 κυκλοφόρησε τα Απομνημονεύματα του αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., 1955-1959, όπου μέσα στις 476 σελίδες εξιστορεί με κάθε λεπτομέρεια όλες τις φάσεις του 4χρονου αγώνα των Κυπρίων για αποτίναξη τον αγγλικό ζυγό. Συγκεκριμένα: από 1.4.1955 και έληξε με την υπογραφή των Συμφωνιών της Ζυρίχης - Λονδίνου (19 Φεβρουαρίου 1959), που προέβλεπαν τήν ίδρυση Ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως εξιστορεί ο ίδιος στα απομνημονεύματά του, τα οποία αφιερώνει, “εις τα υπέροχα Ελληνικά Κυπριακά Νειάτα, τους αθάνατους νεκρούς της Ε.Ο.Κ.Α. και τους γενναίους αγωνιστάς αυτής”, η άρνηση της Αγγλίας να αρχίσει συνομιλίες για μια ειρηνική επίλυση του κυπριακού προβλήματος, άρχισε να τον απασχολεί η προσφυγή στα όπλα για την απελευθέρωση τής ιδιαίτερης Πατρίδας του. Κι’ έτσι, από τον Σεπτέμβριο του 1950, άρχισε να καλλιεργεί στην Αθήνα και τη Λευκωσία την ιδέα ενός ένοπλου αγώνα εναντίον των ʼγγλων, που κατείχαν από το 1878 τη Μεγαλόνησο, συνέχεια της Οθωμανικής κυριαρχίας 1571-1878, με τον ισχυρισμό για να εμποδιστεί η διείσδυση της Αυτοκρατορικής Ρωσίας προς τη Μεσόγειο. Η Κύπρος, είναι το τρίτο σε έκταση νησί της Μεσογείου, μετά τη Σικελία και τη Σαρδηνία και πάντοτε, παρόλες τις τραγικές της περιπέτειες κατά τη μακρόχρονη πορεία της στάθηκε ικανή να κρατήσει ανέπαφη την ιδιόμορφη πολιτιστική της κληρονομιά. Έμεινε ελληνική και επί αιώνες αγωνίστηκε κατά της ξένης καταπίεσης. Και οι Κύπριοι, εκδηλώνουν πάντοτε τον ενωτικό τους πόθο με την Ελλάδα. Η δε πληθυσμιακή αναλογία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ΧΧΧ παραμένει επί αιώνες αναλλοίωτη: 82% με 18%, παρά τα “τεχνάσματα” της Τουρκίας, με την απαράδεκτη πληθυσμιακή νόθευση που επιχειρούν να επιβάλουν οι Τούρκοι διπλωμάτες. Ο ιστορικός του Έθνους, ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο οποίος ζωντάνεψε το ελληνικό παρελθιόν και ενέπνευσε στους Έλληνες πίστη για τις τύχες τού μέλλοντος, αναφερόμενος στην παρουσία των Αχαιών γράφει, ότι οι Αχαιοί δεν περιορίστηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά βαθμηδόν ξαπλώθηκαν σε όλο το Αιγαίο. Προχωρούν προς τις μικρασιατικές ακτές, τα νησιά του Αιγαίου, εγκαταστάθηκαν στη Ρόδο, όπου ιδρύουν τρεις πόλεις (Ιαλυσό, Κάμειρο και Λίνδο) και στα γειτονικά νησιά. Φθάνουν στην Κύπρο, όπου διαδέχονται τους παλαιούς επιτόπιους ηγεμόνες ή εκδιώκουν τους Φοίνικες και εγκαινιάζουν την μετέπειτα λαμπρή ελληνική εποχή της Μεγαλονήσου. Στη βόρεια παραλία της Κύπρου υπήρχε και κατά τους κλασικούς χρόνους η “Αχαιών ακτή”. Εν τω μεταξύ, παράλληλα με τη δραστηριότητα του Γρίβα, την οποία διέκρινε πλήρης μυστικότητα, στις 15.1.1950, έγινε Παγκύπριο Δημοψήφισμα υπέρ της Ενώσεως μετά της Ελλάδας. Και τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου έγιναν οι εκλογές προς πλήρωση του χηρεύοντος Αρχιεπισκοπικού Θρόνου της Κύπρου, ύστερα από το θάνατο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Β’, όπου αναδείχθηκε ο Μακάριος ο Γ΄, ο οποίος ταυτίστηκε, όσο καμιά άλλη προσωπικότητα στην Ιστορία της Κύπρου: με τον τόπο και τα πεπρωμένα του. Επίσης, για δύο φορές, κατ’ απόλυτο μυστικό τρόπο και ο Γρίβας πήγε επί τόπου στην Κύπρο για λεπτομερή αναγνώριση των ορεινών περιοχών για να διαπιστώσει ποιές ήσαν οι δυνατότητες ανταρτοπολέμου που θα εφαρμοζόταν. Επιπλέον, δημιούργησε και τον πυρήνα του ανθρώπινου δυναμικού από Κυπρίους, που ήσαν διατεθειμένοι να αγωνιστούν μέχρι θανάτου για την απελευθέρωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους. Έτσι, αφού όλα είχαν ετοιμαστεί και παρά την αντίρρηση της ελληνικής κυβέρνησης υπό τον Αλέξανδρο Παπάγο, καθόσον, ως εκτιμούσαν οι τότε συνθήκες δεν ήσαν ακόμη ώριμες για ένα τέτοιο αντάρτικο εγχείρημα και δη με αντίπαλο την Αγγλία, τα πράγματα πήραν το δρόμο τους για τον Αγώνα. Στην Κύπρο μέσω Ρόδου - Έναρξη του Αγώνα Επί του προκειμένου ιδού τι γράφει ο Γρίβας: “Mετά την οριστικήν απόφασιν δια αναχώρησίν μου από την Αθήνα, εγεννήθη το ζήτημα, εάν έπρεπε να επιβώ του ιστιοφόρου, το οποίον θα μετέφερε τον οπλισμόν, ή ετέρου τοιούτου. Προέκρινα διά λόγους ασφαλείας να χρησιμοποιήσω ίδιον ιστιοφόρον και να προηγηθώ του μεταφέροντος το υλικόν. “Την 26ην Οκτωβρίου του 1954 απεχαιρέτησα την σύζυγόν μου και με εφόδια μόνον την ΠΙΣΤΙΝ ανέλαβα το μεγαλύτερο εγχείρημα της ζωής μου, το οποίον, με την βοήθειαν του Θεού, απέδειξε τας υπερόχους εθνικάς αρετάς που κοσμούν τον ελληνικόν κυπριακόν λαόν. “Ανεχώρησα εξ Αθηνών ατμοπλοϊκώς μετά του Σωκράτη Λοϊζίδη διά Ρόδον, οπόθεν θα επεβιβαζόμεθα τού εκεί ήδη προωθηθέντος ιστιοφόρου, το οποίον θα μας μετέφερεν εις Κύπρον. Εν τω μεταξύ είχον δώσει οδηγίας διά την φόρτωσιν του εναπομείναντος υλικού και την προώθησίν του εις Κύπρον. Την αναχώρησίν μου εγνώριζον μόνον: οι Γεώργιος Στράτος, ναύαρχος Σακελλαρίου, Χρ. Παπαδόπουλος, συν/ρχης Αλεξόπουλος, Γεώργιος Γαζουλέας, όστις είχεν αναλάβει την συγκέντρωσιν, εναποθήκευσιν και φόρτωσιν όλου του υλικού εν Αθήναις και οι αδελφοί Μίχος και Κώστας Ευσταθόπουλοι, οι οποίοι και με εβοήθησαν καθ’ όλην την περίοδον της προπαρασκευής. “Έτσι επεχείρησα το μεγάλο άλμα, κατά τινας προς ανόητον εγχείρημα, κατ’ εμέ όμως προς εκπλήρωσιν επιβεβλημένου καθήκοντος με την πίστιν ότι θα επιτύχω. Το ημερολόγιόν μου το έκλεισα με αυτήν την φράσιν: “O Θεός βοηθός... Αναχωρώ με πίστιν και θάρρος...Θα επιτύχω”. “ʼμα τη αφίξει μας εις Ρόδον εξέσπασε σφοδρά τρικυμία, η οποία μας εκράτησεν εκεί επί δώδεκα ημέρας, κατά τας οποίας ηναγκάσθημεν να κρυπτώμεθα, ίνα αποφύγωμεν την επισήμανσιν υπό πρακτόρων των ʼγγλων ή οργάνων της κυβερνήσεως. Εκ του ακουσίου τούτου περιορισμού, εδοκιμάσθημεν αρκετά, προς στιγμήν δε απωλέσαμεν και το ιστιοφόρον, το οποίον, λόγω της τρικυμίας, ηναγκάσθη να προσορμισθή εις όρμον τινα, ασφαλή, καθ’ όσον δεν ηδύνατο δια λόγους εχεμυθείας να εισέλθη εις τον λιμένα της Ρόδου. Εις Ρόδον μας εφιλοξένησεν η κα Σισμάνη του εκεί Γραφείου Τουρισμού. Σημαντικήν επίσης βοήθειαν μας παρέσχεν ο υπαξιωματικός του λιμενικού Παπαθεοδώρου Βασίλειος. Τέλος την 8ην Νοεμβρίου 1954, όταν η τρικυμία εκόπασε περί το μεσονύκτιον απεπλεύσαμεν διά Κύπρον, οπότε, περί τας πρωινάς ώρας της επομένης, όταν ακόμη ευρισκώμεθα εις το ύψος Καστελλορίζου, εξέσπασε νέα σφοδρά τρικυμία, εξ ης εκινδυνεύσαμεν. Ο κυβερνήτης του ιστιοφόρου ηθέλησε προς στιγμήν να κατευθυνθή προς τας ακτάς της Μ. Ασίας, αλλά τον απέτρεψα, προτιμήσας να καταποντισθώμεν παρά να πέσωμεν εις χείρας των Τούρκων και ματαιωθή, ούτω το κίνημά μας. “Ευτυχώς, μετά περιπετειώδη πλούν, αφίχθημεν την 20ήν ώρα της 10ης Νοεμβρίου 1954 εις την ακτήν, παρά το χωρίον Χλώρακα, όπου και απεβιβάσθημεν”. *** Επακολούθησαν, με κάθε απόρρητη λεπτομέρεια, όλες οι ενέργειες προπαρασκευής του Αγώνα και σε συνεννόηση με τους βασικούς παράγοντες της Μεγαλονήσου και ως ημερομηνία έναρξης του επαναστατικού κινήματος ορίστηκε η νύκτα της 31 Μαρτίου - 1η Απριλίου 1955, ώρα 24 (μεσάνυκτα). Και όπως γράφει στο βιβλίο του ο Νίκος Κρανιδιώτης, γραμματέας της Εθναρχίας Κύπρου: “Δύσκολα χρόνια - Κύπρος 1950-1960”, “...Ο ένοπλος αγώνας, που συνεχίστηκε αδιάκοπα μέχρι το 1959, ενέπνευσε ένα βαθύτατο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας σ’ ολόκληρο το ελληνισμό και έγραψε, με τις ηρωϊκές πράξεις και την αυτοθυσία των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, μερικές από τις λαμπρότερες σελίδες της νεώτερης ελληνικής ιστορίας”. Δυστυχώς, όμως, όχι μόνο δεν αξιοποιήθηκαν οι θυσίες του κυπριακού λαού, αλλά, αφού συνυπολογιστούν και τα δικά μας σφάλματα - ελλαδικά και κυπριακά - μετά τις Συμφωνίες της Ζυρίχης, επακολούθησε, τον Ιούλιο του 1974 και η διχοτόμηση της Κύπρου, με την Τουρκία να κατέχει το 33% του κυπριακού εδάφους, με την ανοχή των Μεγάλων Δυνάμεων. Και Κύριος οίδε, ποιά θα είναι η κατάληξη του κυπριακού ζητήματος...