Tα αίτια που προκάλεσαν τους θανάτους και τις ζημιές

Αποκαλυπτική η τεχνική έκθεση του καθηγητή κ. Ευθ. Λέκκα

Πρωτοφανής βροχόπτωση, ευθύγραμμα ποτάμια, εκτεταμένες ανθρώπινες παρεμβάσεις και ακατάλληλες αντιπλημμυρικές δομές, είναι το τετράπτυχο, που οδήγησε στην πρόσφατη τραγωδία της Ρόδου, σύμφωνα με την τεχνική έκθεση, που συνέταξε ο καθηγητής πανεπιστημίου κ. Ευθύμιος Λέκκας. Περίληψη της έκθεσης δημοσίευσε πρόσφατα η “Ροδιακή” και τα συμπεράσματά της είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικά, όπως προκύπτει και από την πλήρη έκθεση που είδε το φως της δημοσιότητας της newpost.gr «Η Ρόδος είναι μια από τις περιοχές με τα περισσότερα πλημμυρικά φαινόμενα στην Περιφέρεια Δωδεκανήσου. Παλαιότερες μελέτες καταγράφουν τον αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών κυρίως στο βόρειο τμήμα του νησιού, ενώ έχει καταγραφεί και ένας σημαντικός αριθμός πλημμυρικών φαινομένων και θανάτων από πλημμύρες», όπως αναφέρει ο συντάκτης της έκθεσης, καθηγητής Γεωλογίας Ευθύμιος Λέκκας. Η πλημμύρα της 22ας Νοεμβρίου, εκδηλώθηκε στα βόρεια της Ρόδου, «όπου καταγράφεται με βάση το πλημμυρικό ιστορικό του τελευταίου αιώνα ο υψηλότερος πλημμυρικός κίνδυνος στο νησί», όπως διαβάζουμε στην έκθεση. Η αντίστροφη μέτρηση για την καταστροφή, άρχισε με τις πρώτες σταγόνες της βροχής. «Το φαινόμενο είχε ως αιτία μια ισχυρή καταιγίδα υψηλής έντασης - μικρής διάρκειας, η οποία οδήγησε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα σε μια πλημμύρα τύπου “Flash flood” (ή ξαφνική πλημμύρα). Ο τύπος αυτός πλημμύρας αποτελεί την πλειοψηφία των πλημμυρών στον Μεσογειακό χώρο και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στο νότιο τμήμα της χώρας, όπου οι υδρολογικές λεκάνες έχουν μικρή έκταση», αναφέρεται στην τεχνική έκθεση. Όπως εξηγεί ο κ. Λέκκας, «μέσα σε 3,5 ώρες έπεσε όσο νερό αντιστοιχεί στο 1/7 της ετήσιας βροχής. Σε κάθε στρέμμα έπεσαν 79 τόνοι νερού. Πρόκειται για σπάνιο φαινόμενο». Το υδρογραφικό δίκτυο του νησιού, δηλαδή το δίκτυο των ποταμιών, τα οποία είναι ευθύγραμμα και όχι δαιδαλώδη και καμπυλωτά, συνέβαλαν με την σειρά τους στην άμεση απορροή της βροχής στα χαμηλότερα επίπεδα του εδάφους, όπου και εκδηλώθηκαν οι πλημμύρες, βάσει του πορίσματος. Ανθρώπινος παράγοντας «Τα πλημμυρικά φαινόμενα ενισχύθηκαν λόγω μείωσης των διατομών κατά θέσεις κατά μήκος των ρεμάτων. (…) Η παρουσία φερτών υλικών παρατηρήθηκε ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εκδήλωση των πλημμυρικών φαινομένων καθώς μείωσε σημαντικά την παροχετευτική δυνατότητα των αγωγών και οχετών ομβρίων κατά θέσεις», αναφέρει στην έκθεση ο κ. Λέκκας και εξηγεί στο newpost: «Οι κοίτες ήταν απελπιστικά στενεμένες από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις. Βρήκαμε πεταμένα μέσα από στρώματα μέχρι και γκαραζόπορτες, ενώ στις όχθες, αλλά και μέσα στα ποτάμια υπάρχουν σπίτια, αγροικίες και καλλιέργειες». Η πυκνή δόμηση γύρω από το υδρογραφικό δίκτυο και η μείωση του πλάτους των ποταμών, σε συνδυασμό με τα ακατάλληλα αντιπλημμυρικά έργα, βάσει της έκθεσης, ήταν που προκάλεσαν τελικά την τραγωδία. «Από άποψη συντήρησης δεν ήταν και τόσο κακή η κατάσταση των έργων, αλλά το μεγάλο πρόβλημα ήταν η ακαταλληλότητά τους. Οι εν λόγω υποδομές είναι κατασκευασμένες αρκετές δεκαετίες πριν, σε περίοδο που δεν υπήρχε η σημερινή τεχνογνωσία», επισημαίνει ο κ. Λέκκας. Όπως καταλήγει συμπερασματικά η έκθεση, «η πλημμύρα της 22-11-2013 προήλθε από ένα επεισόδιο βροχόπτωσης ιδιαίτερα έντονο. Οι επιπτώσεις τις ενισχύθηκαν όμως από παράγοντες σχετικούς με την ανθρώπινη παρουσία στις παραρεμάτιες περιοχές. Τα πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή οδηγούν μπορούν και στο μέλλον να οδηγήσουν σε θανάτους, καταστροφές σε υποδομές και περιουσίες, σε μόλυνση του περιβάλλοντος και σε διατάραξη της ομαλής οικονομικής δραστηριότητας του νησιού».