Η σύντομη ιστορία της γάτας και η αγριόγατα της Κω
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 3588 ΦΟΡΕΣ
Πριν από 50.000.000 χρόνια, ζούσε ένα ζώο με κοντά πόδια και μακρύ σώμα, που οι επιστήμονες το ονόμασαν Μίασις και ήταν ο μακρινός πρόγονος της γάτας. Σιγά σιγά εξελισσόταν ώσπου πριν από 12.000 χρόνια, εμφανίστηκε η πρώτη γάτα σε άγρια κατάσταση που έμοιαζε πολύ με την σημερινή.
Τότε ήταν που ο άνθρωπος- κυνηγός σκέφθηκε, για την επιβίωση του, να αποθηκεύσει για πρώτη φορά συστηματικά σπόρους δημητριακών. Μαζί όμως με τις πρώτες αποθήκες εμφανίστηκαν και οι ορδές των πεινασμένων ποντικιών.
Ο νεογέννητος πολιτισμός κινδύνευε ανήμπορος, από τις επιδημίες που συνόδευαν τους ποντικούς και τις καταστροφές των αποθηκευμένων τροφίμων . Τότε, σαν προστάτιδα έκανε την εμφάνισή της η γάτα, η οποία κυνήγησε και εξαφάνισε μεγάλο αριθμό ποντικιών. Ο άνθρωπος εκτίμησε την προσφορά της και την λάτρεψε, πολλές φορές σαν θεά, για χιλιάδες χρόνια.
Στην αρχαία Αίγυπτο τις θεωρούσαν ιερά ζώα και όποιος τις σκότωνε τιμωρούνταν με θάνατο. Όταν σ' ένα σπίτι πέθαινε η γάτα, όλη η οικογένεια ξύριζε τα φρύδια της σε ένδειξη πένθους, ενώ την έκαναν μούμια .
Το 595 πΧ οι Πέρσες προσπάθησαν να πολιορκήσουν την πόλη Πελούσια στα σύνορα της Αιγύπτου, αλλά δεν μπόρεσαν να τα καταφέρουν. Τότε ο βασιλιάς των Περσών, Καμβύσης, διέταξε τους 600 στρατιώτες του να δέσουν στις ασπίδες τους, 600 ζωντανές γάτες.
Οι Αιγύπτιοι βλέποντας αυτό το φριχτό θέαμα δεν χτύπησαν ούτε έναν στρατιώτη, φοβούμενοι μήπως σκοτώσουν ή τραυματίσουν έστω και μία γάτα. Έτσι οι Πέρσες κατέκτησαν την πόλη Πελούσια. Πολύ - πολύ αργότερα, το 1890 μΧ, σε μια αρχαία πόλη της Αιγύπτου, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν 300.000 μούμιες γάτας, τοποθετημένες μέσα σε ξυλόγλυπτα φέρετρα ή τυλιγμένες με πλούσιους χρωματιστούς επιδέσμους.
Τα πρόσωπά τους ήταν καλυμμένα με μάσκες στις οποίες είχαν χαραχτεί τα μάτια, η μύτη, τα αυτιά και τα μουστάκια τους. Πολλές από αυτές δωρίστηκαν σε μουσεία, αλλά και πολλές μεταφέρθηκαν από τους Εγγλέζους στη Λίβερπουλ και τις έκαναν λίπασμα!
Οι Έλληνες γνώρισαν την γάτα στην Αίγυπτο και αντιλήφθηκαν αμέσως πόσο χρήσιμη θα ήταν για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Βρήκαν έτσι τρόπο και πήραν τα πρώτα 6 ζευγάρια. Ενσωματώθηκαν δε τόσο γρήγορα στην ναυτική παράδοση που θεωρούσε προϋπόθεση για ασφαλές ταξίδι, τη μόνιμη παρουσία μιας γάτας. Από την Ελλάδα τροφοδοτήθηκαν με τα πανέμορφα αυτά ζώα. οι Ρωμαίοι και οι Κέλτες.
Τον 1ο αιώνα μΧ ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος περιέγραψε στην "Φυσική Ιστορία" του, τα φυσικά χαρακτηριστικά της γάτας, καθιστώντας την πολύ δημοφιλή στην Ευρώπη. Ο άγιος Πατρίκιος το 500 μΧ και ο Πάπας Γρηγόριος Μαγκρό το 600μΧ, υπήρξαν λάτρεις αυτού του ζώου και μάλιστα γνωστοί ζωγράφοι αποτύπωσαν τις μορφές των αγίων μαζί με τις γάτες τους σε τοίχους εκκλησιών. Στα πρώτα χριστιανικά μοναστήρια, οι Κέλτες μοναχοί εξέτρεφαν γάτες, γιατί αυτές ήταν που εξολόθρευαν τα ποντίκια από τις αποθήκες τροφίμων.
Στην αρχή του Μεσαίωνα, η Ευρώπη γέμισε από μαύρους ποντικούς που έρχονταν από την Ασία, κρυμμένοι μέσα στα αμπάρια των πλοίων. Τότε ο σεβασμός και η αγάπη για τις γάτες αυξήθηκε γιατί αυτές ήταν που αντιμετώπισαν με επιτυχία την εισβολή των ποντικιών.
Μετά όμως κατά την διάρκεια του μεσαίωνα και η γάτα υπέστη τις συνέπειες της μαυρίλας του πνεύματος που ήταν διάχυτη εκείνη την εποχή . Κατά την γνώμη των εξουσιαστών του μεσαίωνα, όλοι οι αιρετικοί, οι μάγισσες, οι δολοφόνοι και.... οι γάτες, ήταν οι εχθροί των ανθρώπων. Χιλιάδες γάτες κάηκαν μέσα σε φωτιές κάτω από τις υστερικές κραυγές οπαδών των τρελών ηγετών της εποχής εκείνης. Στην Αγγλία επί βασιλείας Μαίρης Τουντόρ κάηκαν γάτες γιατί θεωρήθηκαν αιρετικές ως προς τους Προτεστάντες.
Επί βασιλείας Ελισάβετ της 1ης κάηκαν γάτες γιατί θεωρήθηκαν αιρετικές ως προς τους Καθολικούς. Και επειδή κατά τη γνώμη τους όλες οι μάγισσες της εποχής μπορούσαν να μεταμορφωθούν... σε γάτες, κάηκαν χιλιάδες ζώα. Έτσι φτάνοντας στο 1400 μΧ, η γάτα είχε εξαφανιστεί από προσώπου γης στην δυτική Ευρώπη. Στους σκοτεινούς δρόμους των πόλεων κυκλοφορούσαν πλέον χιλιάδες ποντίκια μεταφέροντας τη βουβωνική πανώλη.
Έτσι δύο στους τρεις Ευρωπαίους πέθαναν από αυτή την αρρώστια, πληρώνοντας σκληρά το τίμημα της πρόσκαιρης ευτυχώς εξαφάνισης της. Πολλές δε προκαταλήψεις εκείνης της περιόδου, όπως η σύνδεση της μαύρης γάτας με την κακοτυχία επιβιώνουνε μέχρι σήμερα.
Στην Ασία, ακόμα και σήμερα, της αποδίδονται θεϊκές δυνάμεις γιατί οι Ασιάτες πιστεύουν πως όταν η γάτα πεθαίνει, η ψυχή της μιλάει στον Βούδα και του μεταφέρει μόνο τις καλοσύνες και τα χαρίσματα που έχει ο ιδιοκτήτης της, που ζει στη γη.
Σε πολλά Ασιατικά σπίτια υπάρχουν κεραμικά αγαλματάκια με μορφές γατιών που πίσω από τα μάτια τους είναι τοποθετημένες λάμπες λαδιού, έτσι ώστε τα ποντίκια να τις βλέπουν και να φοβούνται. Πολλοί άνθρωποι, ακόμα και τώρα, διακοσμούν τους τοίχους των σπιτιών τους με παραστάσεις και εικόνες γάτας ,γιατί πιστεύουν ότι αυτές είναι που διώχνουν τα κακά πνεύματα. Το 999 μ.χ. η γάτα πέρασε από την Κίνα στην Ιαπωνία και παρουσιάστηκε στο παλάτι του Κιότο.
Οι Γιαπωνέζοι την φρόντισαν, την λάτρεψαν και μάλιστα ενθουσιάστηκαν τόσο πολύ , που δεν της επέτρεψαν να κυνηγάει τα ακάθαρτα ποντίκια, με αποτέλεσμα αυτά να πολλαπλασιαστούν και να απειλήσουν σοβαρά την υγεία των ανθρώπων. Τελικά τον 17ο αιώνα αναγκάστηκαν να της το επιτρέψουν, αφού βέβαια για αιώνες την είχαν κακομάθει ταΐζοντάς την με λιχουδιές και περίεργες τροφές. Η γάτα πέρασε από την Αίγυπτο στην Αραβία. Εκεί το τιμώμενο ζώο ήταν το άλογο, όμως απέκτησε σύντομα τέτοια δημοτικότητα που ξεπέρασε ακόμα και αυτή του αλόγου. Ο Μωάμεθ είχε μια γάτα που την ονόμαζε Μουέζα. Ένας Αραβικός μύθος λέει ότι μια μέρα ο Μωάμεθ ήθελε να πάει κάπου.
Η Μουέζα κοιμόταν πάνω στο ρούχο του και ήταν πολύ δύσκολο να σηκωθεί χωρίς να την ξυπνήσει. Έκοψε λοιπόν το κομμάτι του υφάσματος πάνω στο οποίο κοιμόταν ήσυχα η γάτα και πήγε στη δουλειά του χωρίς να τον νοιάζει καθόλου η σκισμένη του φορεσιά. Η σύγχρονη επιστήμη μας λέει ότι τα γονίδια αποτελούν την ταυτότητα του κάθε είδους.
Πολλές φορές παρά τις μεταλλάξεις και τις διασταυρώσεις , παραμένουν μερικά αρχικά γονίδια που εκφράζονται στην εξωτερική εμφάνιση στα νέα είδη είδη. Μπορούν έτσι να εξετάσουν την προέλευση ή την ανάμιξη ενός είδους με άλλο. Αυτός ο συσχετισμός μπορεί να γίνει μερικές φορές ανάμεσα σε γάτες που συναντάμε σε αγροτικές περιοχές και την αγριόγατα.
Η αγριόγατα ήταν είδος με πολύ ευρεία κατανομή. Ζούσε σε δάση, σαβάνες και στέπες από τη δυτική Ευρώπη ως τη δυτική Κίνα και την κεντρική Ινδία, καθώς και
σε όλη την Αφρικανική ήπειρο. Αναγνωρίζονται 3 υποείδη, το ευρωπαϊκό, το ασιατικό και το αφρικανικό. Είναι το μοναδικό είδος από τα αιλουροειδή που απαντάται ακόμα και σήμερα στην Ελλάδα. Στην Κρήτη το παγίδεψαν ακόμη και πρόσφατα και αφού προσαρμόσανε πάνω του πομπό για παρακολούθηση, αφέθηκε ελεύθερο και μελετήθηκε για τρεις μήνες.
Και στην Κω υπάρχουν αναφορές για ύπαρξη καθαρού αγριόγατου μέχρι πριν από 80 χρόνια. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι μεταφέρθηκε στο νησί μας από την Αίγυπτο, λόγω των στενότατων σχέσεων που αναπτύχθηκαν την εποχή των Πτολεμαίων. Σήμερα έχει εξαφανιστεί, αφήνοντας όμως σαφέστατα τα ίχνη της εδώ ύπαρξης της στο είδος που προήλθε από την διασταύρωση της με την ήμερη γάτα .
Έτσι συναντάμε ακόμη και σήμερα σε αγροτικές περιοχές του νησιού, γάτες με τα βασικά εξωτερικά γνωρίσματα της περίφημης αφρικάνικης αγριόγατας . Και αυτά είναι το μεγάλο σχετικά μέγεθος, γιατί η αγριόγατα είναι μεγαλύτερη και πιο ισχυρή, η ουρά της είναι φαρδιά και σχετικά κοντή με μαύρους δακτυλίους. Τέλος έχει μία χαρακτηριστική συνεχή μαύρη γραμμή στην πλάτη της.
Ξενοφών Φανουρίου
Γεωλόγος - Ωκεανογράφος
Πηγή: vimatisko.gr
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
