Ο Εθνάρχης Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής

Με διεθνές κύρος στα δρώμενα την 43ετία 1955-1998

Ανατρέχοντας στα σημαδιακά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας συνάγεται το συμπέρασμα, ότι είναι λίγοι οι Πολιτικοί μας Ηγέτες, οι οποίοι με φρόνηση και πάντοτε με γνώμονα τι συγκεκριμένα επεδίωκαν και διακινδύνευαν, διαχειρίστηκαν τις τύχες του Εθνους σε δύσκολους καιρούς.

Μια τέτοια πολιτική προσωπικότητα του 20ού αιώνα, που ανάλωσε στην κυριολεξία τον εαυτό του για την καλώς εννοούμενη πολιτική πορεία είναι και ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής. Συγκαταλέγεται μέσα στην τετράδα των δημόσιων ανδρών, οι οποίοι από την ίδρυση του νεότερου Ελληνικού Κράτους μέχρι το 2000 (1828-2000), πρόσφεραν ιδιαίτερες υπηρεσίες στη χώρα.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γεννήθηκε στην τουρκοκρατούμενη ακόμα τότε Πρώτη Σερρών, το 1907. Και όπως αναφέρει ο ιστορικός Θάνος Βερέμης, ένας από τους βιογράφους του: «...ο Κ. Καραμανλής, γόνος πολύτεκνης φτωχής οικογένειας, χαλουχήθηκε με τις αξίες της μακεδονικής περιφέρειας των αρχών του 20ού αιώνα. Η φωτογραφία του μικρού Κωνσταντίνου με τη στολή μακεδονομάχου ζωσμένου τ’ άρματα, προδίδει τις επιρροές των γηγενών οικογενειών, που πιστές στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον Ελληνισμό στρατεύθηκαν στην Εθνική υπόθεση, αντιπαλεύοντας τη βουλγαρική επιρροή...»

«Μεγάλωσα», έλεγε ο ίδιος, «μέσα σε κλίμα πατριωτικής εξάρσεως, αλλά και φόβου, γιατί η οικογένειά μου διέτρεχε μεγάλους κινδύνους. Συνεπώς, η επιθυμία μου να γίνω αντάρτης ήταν απόλυτα φυσιολογική. Γι’ αυτό, και όταν με ρωτούσαν τι θα ήθελα να κάνω στη ζωή μου, απαντούσα απλά, θέλω να γίνω καπετάνιος», εξομολογήθηκε στον βιογράφο του Ροζέ Μαπίπ.

• • •

Συμπληρώθηκαν δέκα επτά χρόνια από τις 23 Απριλίου 1998, που ο αείμνηστος, χρήσιμος για τη χώρα πολιτικός, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, εγκατέλειπε τα εγκώσμια.

Στο άκουσμα του θανάτου του, τόσο οι πολιτικοί φίλοι, όσο και οι αντίπαλοι ένιωσαν θλίψη. Και δεν υπερβάλλω γράφοντας, πως κι εμείς οι Ρόδιοι, οι Δωδεκανήσιοι γενικότερα, που ο αείμνηστος Πρόεδρος μάς τιμούσε με την παρουσία του 2-3 φορές ανελλιπώς κάθε χρόνο, χάσαμε ένα φίλο, αλλά και υπερασπιστή των δικαίων προβλημάτων μας. Κι αν τον ακούγαμε, η από πενταετία και πάνω οικονομική κρίση που περνάμε θα ήταν ελαφρότερη στην περιοχή μας, καθόσον από τον Δεκέμβριο του 1979 μας παρώτρυνε λέγοντάς μας:

«...Οπως πριν από πολλά χρόνια σας έλεγα, ότι η Ρόδος έχει ένα δρόμο ν’ ακολουθήσει, το δρόμο του τουρισμού, τώρα λέγω, ότι είναι ανάγκη, μαζί με τον τουριστικό τομέα, ν’ αναπτυχθεί και η γεωργία. Οι λόγοι που επιβάλλουν αυτή την παράλληλη ανάπτυξη είναι πολλοί, κυρίως όμως, γιατί η γεωργία συμπληρώνει σήμερα τον τουρισμό» (“Ροδιακή” 29.12.1979).

Συμβουλή, την οποία, δυστυχώς, ως τοπική ηγεσία δεν λάβαμε σοβαρά υπόψη· αλλά και την οποία συνεχίζουμε να παρακάμπτουμε, καθόσον δεν στρωθήκαμε, με μια υπερκομματική αντίληψη, να αξιοποιήσουμε παραγωγικά, όχι πώληση, και με μακροπρόθεσμη προοπτική, όση από την δημόσια αγροτική ακίνητη περιουσία απέμεινε, συμβάλλοντες στην παραγωγική αναδιάταξη της δωδεκανησιακής οικονομίας. Και δεν θα είχαμε νιώσει σε μεγάλο βαθμό την οικονομικρή κρίση, που από το 2008 μαστίζει όλους μας. Παρά ταύτα, όμως, υπάρχουν ακόμη περιθώρια, φθάνει να ενεργήσουμε μεθοδευμένα, μακριά από ασυντόνιστες προχειρότητες.
• • •

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αξιώθηκε εν ζωή να αναγνωριστεί το έργο του, γεγονός σπανιότατο για τα ελληνικά δεδομένα. Και για να αρκεστούμε στη νεότερη Ελληνική Ιστορία: ούτε ο Ιωάννης Καποδίστριας, ούτε ο Χαρίλαος Τρικούπης, αλλ’ ούτε και ο Ελευθέριος Βενιζέλος έτυχαν τέτοιας αναγνώρισης εν ζωή. Και τώρα, 17 χρόνια από το θάνατό του η αναγνώριση έχει επαυξηθεί. Καθόσον, και αυτοί ακόμη που δεν τον ακολουθούσαν, αναγνωρίζουν το θετικό έργο που πρόσφερε.

• • •

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας, είτε ως Υπουργός και Πρωθυπουργός, είτε και ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας και γενικά ως Κοινοβουλευτικός άνδρας, ήδη από το 1935, που εκλέκτηκε για πρώτη φορά βουλευτής, πολιτεύθηκε με βαθιά συναίσθηση ευθύνης στην αποστολή του. Το 1956, 1958, 1961, το 1974 και το 1977 εκλεγόταν, ως επικεφαλής μονοκομματικών κυβερνήσεων, ως προσγειωμένος πολιτικός που μπορούσε να δίνει λύσεις και όχι σαν θαυματοποιός.

Ενας αντικειμενικός παρατηρητής που δεν καταλαμβάνεται από κομματικό “πάθος” και επιδιώκει να ιχνηλατήσει το έργο του, διαπιστώνει αβίαστα, ότι τρεις ήσαν οι βασικές επιλογές-στόχοι του: η οικονομική ανάπτυξη, η αποκατάσταση και παγίωση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος και η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια.

Και οι τρεις προαναφερθέντες στόχοι υπήρξαν καθοριστικοί στη δεύτερη πενηνταετία του 20ού αιώνα για τη χώρα μας.

• Ηδη, από τα πρώτα χρόνια της 8ετίας, 1955-1963, οι θετικές επιπτώσεις γίνονταν ορατές στην οικονομάι της χώρας. Η Ελλάδα γνώρισε μια εργώδη προσπάθεια.

Την περίοδο εκείνη, την αρχική της Πρωθυπουργός του, το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, παρά τη σημαντική αύξηση πληθυσμού κατά περίπου 7%, ανέβηκε περίπου 62%, ή περίπου 6,2% ετήσια.
Πραγματοποιήθηκαν, δε, μεγάλης έκτασης έργα και από τότε άρχισε η τουριστική ανάπτυξη της χώρας. Κιέτσι, δημιουργήθηκαν και οι αναγκαίες προϋποθέσεις παραπέρα οικονομικό-κοινωνικής ανόδου.

• Τον Ιούλιο του 1974, όταν η δικτατορία εγκατέλειπε τη διακυβέρνηση και δημιουργήθηκε κενό εξουσίας, ο Καραμανλής κλήθηκε ως παράκλητος, κατά τρόπον δημοψηφισματικό θα λέγαμε και τέθηκε επικεφαλής της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και αποκαταστάθηκε η Δημοκρατία στη Χώρα, ύστερα από παρένθεση επταετίας, 1967-1974. Οπως, δε, γράφει ο ιστορικός με κεντρώες πολιτικές καταβολές, ο Γεώργιος Ρούσος: «...Οι Ελληνες σύψυχοι του μετακαλούσαν από την αυτοεξορία του για να σώσει, όσα ήταν δυνατόν ακόμα να σωθούν».

Από το 1974/1980, ως Πρωθυπουργός για δεύτερη φορά κατά την μεταπολίτευση, αποκατέστησε τις πολιτικές ελευθερίες, έδωκε Σύνταγμα που διασφάλισε και στερέωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς, πέτυχε αποχρωμάτιστα κομματικά να λύσει οριστικά το Πολιτειακό, το οποίο, κατά το παρελθόν, υπήρξε αντικείμενο οξύτατων κομματικών ανταγωνισμών και επί 60 χρόνια, από το 1915, ταλάνιζε τον πολιτικό βίο του τόπου. Και επιπρόσθετα, έθεσε τις βάσεις τις Εθνικής συμφιλίωσης.

Ο Καραμανλής διετέλεσε συνολικά πάνω από 13 χρόνια Πρωθυπουργός, 10 ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, 9 χρόνια ως Υπουργός και πάνω από 23 βουλευτής. Ετσι, διαθέτει τη μεγαλύτερη συνολική διάρκεια θητείας ως Πρωθυπουργός από ίδρυσης του Ελληνικού Κράτους, γεγονός που τον κατατάσσει πρώτο στον σχετικό πίνακα (ακολουθούν: Ελ. Βενιζέλος, Χαρ. Τρικούπης και Ανδρέας Παπανδρέου).

Πάντοτε, είχε ως βασικό άξονα των ενεργειών, ως θεμελιώδη αρχή και το οποίο συχνά επαναλάμβανε: «...Προτιμώ να είμαι χρήσιμος, παρά ευχάριστος». Και επιπλέον: «ότι χωρίς γενναίο αίσθημα δεν γίνεται τίποτε το σημαντικό στη ζωή και προπαντός στην πολιτική, που αποτελεί την πληρέστερη έκφρασή της».
Επίσης και στον τομέα των εξωτερικών υποθέσεων ο Καραμανλής προχώρησε μελετημένα και στις κατάλληλες συγκυρίες σε άνοιγμα προς τις χώρες του Ανατολικού μπλοκ και υπέγραψε σημαντικές συμφωνίες, επισκεπτόμενος μια σειρά κρατών, όχι όμως με επιδεικτικές “τυμπανοκρουσίες”.

Μεγάλη βαρύτητα ο Καραμανλής έδωκε και στην Ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια. Συνάντησε πολλές δυσκολίες κατά τις μαραθώνιες διαβουλεύσεις του. Είχε την υποστήριξη του Γάλλου Προέδρου Βαλερί Ντ’ Εστέν, αλλά αρχικά αντιδρούσε ο Γερμανός Πρόεδρος Χέλμουτ Σμιθ, ο οποίος, σημειωτέον, όχι μόνο ήταν αντίθετος, αλλά και φανερά εχθρικός προς την όλη υπόθεση.

Παρά ταύτα, χάρη στην ευρωπαϊκή αμετακίνητη Καραμανλική προσήλωση και ο Χέλμουτ Σμιτ έγινε από τους πιο θερμούς υπέρμαχους της ελληνικής ένταξης, κι ένας από τους πιο πιστούς φίλους του Καραμανλή και της Ελλάδας. Και όπως επιγραμματικά ανέφερε το Μάιο του 1979 ο Γάλλος Ζισκάρ Ντ’ Εσταίν, «στην ΕΟΚ δεν μπήκε η Ελλάδα, αλλά ο Κωνσταντίνος Καραμανλής».

Είναι, δε, ενδεικτικό να αναφέρουμε τι μεσολάβησε στη στροφή του Γερμανού Προέδρου Χέλμουτ Σμιτ στην όλη υπόθεση: Σε μια συζήτηση που είχαν οι δύο άνδρες, Καραμανλής και Χέλμουτ Σμιτ, ο τελευταίος ανέφερε, «Δεν μπορώ να καταλάβω, πώς θέλετε να εντάξετε την Ελλάδα στην ΕΟΚ, με όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα σας. Τελοσπάντων, για ποιό λόγο πιέζετε; Τί είναι η Ελλάδα για την Ευρώπη;».
Τότε, ο Καραμανλής, με τη γνωστή του ευθύτητα, του απάντησε: «Να μου πείτε σείς τι είναι η Γερμανία για την Ευρώπη, που δύο φορές την κατέστρεψε σε δύο πολέμους και τώρα κρίνει την Ελληνική συμμετοχή». Η Ευρώπη, του εξήγησε, υπάρχει γιατί υπήρξε η Ελλάδα...”. Από τη στιγμή εκείνη κι έπειτα ο Χέλμουτ Σμιτ έγινε από τους θερμούς υπέρμαχους της Ελληνικής Ένταξης (“Η Μεσημβρινή”, 5.12.1988).
• • •
Στις 28 Μαΐου του 1979, υπογράφηκε, σε ειδική τελετή στην Αθήνα, η Συνθήκη Ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Έχουν περάσει από τότε 36 χρόνια.

Η Ελλάδα στα 36 αυτά χρόνια που βρίσκεται ως ισότιμο Μέλος στην Ενωμένη Ευρώπη συμμετέχει σε όλα τα Νομοθετικά και Εκτελεστικά Όργανα της Κοινότητας και υπό την έννοια αυτή, ανάλογα με τους συσχετισμούς που διαμορφώνονται σε κάθε θέμα, καθορίζει και τη διεκδικεί την πολιτική και συμπεριφορά στη σειρά των διάφορων ενισχύσεων για βασικά έργα υποδομής, παροχής τεχνικής εκπαίδευσης, ανάπτυξης της έρευνας, επικοινωνίας, ως και των παραγωγικών επενδύσεων. Αλλά και από άμεσης ταμειακής άποχης οι καθαρές εισπράξεις στη χώρα μας προ της κρίσης, ανέρχονταν σε αρκετές δεκάδες δισεκατομμυρίων ευρώ.

Και στην παρούσα φάση της οικονομικής κρίσης η αλληλεγγύη της Ευρωζώνης είναι εμφανής.
Βέβαια, στην Ευρωπαϊκή προοπτική παρουσιάζονται, κατά διαστήματα, εμπόδια και δυσκολίες. Οι κατά καιρούς συγκυρίες δεν πρέπει να είναι λόγος απογοήτευσης, αλλ’ ούτε και έκπληξης. Η πρακτική τόσων αιώνων στην παγκόσμια ιστορία έχει αποδείξει, ότι οι βαθιές ιστορικές τομές, κατά τη διαχρονική πορεία τους αντιμετωπίζουν παλινδρομήσεις.

Ο αείμνηστος συμπατριώτης μας πολιτικός Γιάννης Ζίγδης, αρχηγός τότε της ΕΔΗΚ, υπέρμαχος και αυτός του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Ελλάδας, κατά την υπογραφή Ένταξης της χώρας μας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, είχε τονίσει, μεταξύ των άλλων: «...Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δενείναι ούτε Παράδεισος ούτε Κόλαση. Είναι μια κονίστρα στην οποία ο Ελληνικός λαός μπορεί να υλοποιήσει τις πνευματικές και υλικές του δυνάμεις, απαλλαγμένος από το άγχος της απομόνωσης, κάτω από το οποίο ζει μέχρι σήμερα».

Ο δε Κωνσταντίνος Καραμανλής, στην ομιλία του κατά την ημέρα της υπογραφής της Ένταξης, τόνισε: «...Θα ήθελα να προσθέσω με την ευκαιρία αυτή, ότι οι Έλληνες ως μέλη της Κοινότητος θα είναι καλοί και δημιουργικοί συνεταίροι. Γιατί έχουν, όπως κάθε λαός, τα ελαττώματά τους, αλλά έχουν και τις αρετές τους».
Και ως εκτ ούτου, αποτελεί κακή, κάκιστη πολιτική που εφαρμόζεται στην τωρινή εποχή από μερικούς, να υβρίζουμε τους εταίρους μας και να θέλουμε να έχουμε τη συνεργασία τους και τη συμπαράστασή τους.

• • •

Ο Καραμανλής αποσύρθηκε από την πολιτική το 1995, σε ηλικία 88 ετών. Πέθανε, όπως αναφέρουμε στην αρχή, μετά από σύντομη ασθένεια στις 23 Απριλίου του 1998, σε ηλικία 91 ετών.

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας