Η θαλάσσια βιολογία είναι η μελέτη των θαλάσσιων ζωικών και φυτικών οργανισμών. Είναι κυρίως η αίσθηση μυστηρίου και περιπέτειας που ελκύει τους ανθρώπους για την μελέτη των θαλασσών.
Η θαλάσσια βιολογία είναι η μελέτη των θαλάσσιων ζωικών και φυτικών οργανισμών. Είναι κυρίως η αίσθηση μυστηρίου και περιπέτειας που ελκύει τους ανθρώπους για την μελέτη των θαλασσών.
Οι πρακτικοί λόγοι στο να κατανοήσουμε γιατί και πως λειτουργούν οι θαλάσσιοι οργανισμοί και το θαλάσσιο περιβάλλον γενικότερα ποικίλλουν, π.χ. Παροχή τροφής/αλιεία, ουσίες για την παραγωγή φαρμάκων, πρώτες ύλες καθώς επίσης και αναψυχή.
Από την άλλη, ορισμένοι θαλάσσιοι οργανισμοί μπορούν να δημιουργήσουν άμεσα προβλήματα στους ανθρώπους, όπως π.χ. με παθογόνους οργανισμούς, και έμμεσα με την θανάτωση πολύτιμων για τον άνθρωπο οργανισμών.
Οι άνθρωποι άρχισαν να μαθαίνουν για την θαλάσσια ζωή απ την πρώτη στιγμή που αντίκρισαν τον ωκεανό, ποιο συγκεκριμένα, οι θαλασσοπόροι/ναυσιπλοΐα, η αλιεία και γενικώς όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες που σχετίζονταν με την θάλασσα.
Οι πρώτες επίσημες μελέτες που ανήκουν στον τομέα της θαλάσσιας βιολογίας εντοπίζονται σε μια εποχή που σχεδόν δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ των επιστημονικών ειδικοτήτων.
Οι πρώτοι βιολόγοι ήταν οι λεγόμενοι φυσικοί φιλόσοφοι (philosophia naturalis), όπου έκαναν γενικές παρατηρήσεις για την ανατομία και τις συνήθειες των οργανισμών. Χρωστάμε την παράδοση της φυσικής φιλοσοφίας στον Αριστοτέλη, (384-323 π.Χ.)και στους μεταγενέστερους ερευνητές και φυσικούς φιλοσόφους οι οποίοι κατέγραψαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τη διανομή και τις συνήθειες των παράκτιων οργανισμών.
Κατά την διάρκεια των σκοτεινών αιώνων (dark ages) η επιστημονική αναζήτηση ήρθε σε μια παύση, ωστόσο, τα ωκεάνια ταξίδια των Βίκινγκς (9ος και100ς αιώνας), οι εμπορικές συναλλαγές των αράβων (μεσαίωνας) συνέβαλλαν στην καταγραφή/παρατηρήσεις των θαλάσσιων ρευμάτων, ανέμων, μουσώνων κτλ.
Επίσης κατά την περίοδο της αναγέννησης πολλά ταξίδια συνεισέφεραν στην κατανόηση των ωκεανών, π.χ. Χριστόφορος Κολόμβος (1451-1506), Φερδινάνδος Μαγγελάνος (1480-1521) κτλ.
Τα επόμενα μεγάλα βήματα γίνανε τον 18ο αιώνα, όπου και ένας αριθμός Ευρωπαίων ξεκίνησε να παρατηρεί και να ταξινομεί οργανισμούς, από τους ποιο εξέχοντες ήταν ο Σουηδός, Κάρολος Λινναίος (1707 1832) ο οποίος έβαλε τα θεμέλια για τη δημιουργία του σύγχρονου μοντέλου της ταξινομίας (διωνιμική ονοματολογία).
Επίσης ο Γαλλος βιολόγος George Cuvier (1769-1832), ανέπτυξε ένα σημαντικό καθεστώς, βάσει του οποίου όλα τα ζώα θα μπορούσαν να ταξινομηθούν σε 4 μεγάλες κατηγορίες (articulata, radiata,vertebrata και Mollusca). Επίσης, πολλά ωκεάνια ταξίδια περιλάμβαναν στο πρόγραμμα τους και εξερευνητικές αποστολές όπου και το επιστημονικό τους προσωπικό, περιέγραφε και περισυνέλλεγε οργανισμούς.
Μέχρι τον 19ο αιώνα, η επιστήμη της θαλάσσιας βιολογίας αποτελούταν κυρίως από την περιγραφή της ανατομίας, της ονοματολογίας και της ταξινόμησης των οργανισμών, και αργότερα εξελίχθηκε σημαντικά σε πεδία επιστημονικής μελέτης, με την εισαγωγή της επιστημονικής μεθόδου (παρατήρησης υπόθεσης), καθώς επίσης και την μελέτη της λειτουργίας/φυσιολογίας και της οικολογίας των οργανισμών.
Το 1831 ο Κάρολος Δαρβίνος (1809-1882), ταξίδεψε τον κόσμο με το πλοίο H.M.S. Beagle, κάνοντας σημαντικές παρατηρήσεις σε θέματα εξελικτικής βιολογίας, καθώς επίσης δίνοντας εξηγήσεις για την δημιουργία των στόλων και την χρησιμοποίηση διχτυών για την συλλογή μικροσκοπικών ζωικών και φυτικών οργανισμών (πλαγκτόν).
Στα μέσα του 19ου αιώνα, ορισμένοι επιστήμονες αποφάσισαν να οργανώσουν ταξίδια αποκλειστικά και μόνο για την μελέτη των ωκεανών. Η μελέτη του θαλάσσιου πυθμένα από Βρετανούς, Σκανδιναβούς, Γερμανούς και Γάλλους ερευνητές συνέβαλε σημαντικά στην κατανόηση της θαλάσσιας ζωής.
Τις δεκαετίες του 1840 και 1850, ο Edward Forbes (1815-1854) βυθοκόρησε τον θαλάσσιο πυθμένα των βρετανικών ακτών, καθώς επίσης του Αιγαίου και άλλων περιοχών, με αποτέλεσμα την ανακάλυψη αγνώστων για την εποχή οργανισμών, αναγνωρίζοντας εκ των υστέρων ότι η ζωή στον θαλάσσιο πυθμένα αλλάζει ανάλογα με το βάθος.
Τα αποτελέσματα όλων αυτών των ερευνών έπεισαν την βρετανική κυβέρνηση για την χρηματοδότηση της σημαντικότερης για την ωκεανογραφία ερευνητικής αποστολής (Challenger expedition1872-1876), μπορούμε να πούμε ότι τα θεμέλια της ωκεανογραφίας βασίζονται σε αυτήν.
Το ερευνητικό πλοίο H.M.S. Challenger ήταν εξοπλισμένο με εργαστήρια χημείας και φυσικής ιστορίας. Υπό την επιστημονική επίβλεψη του Charles Wyville Thomson, τo Challenger ταξίδεψε σχεδόν 70.000 ναυτικά μίλια (130.000 χλμ.) τοπογραφώντας και εξερευνώντας. Το αποτέλεσμα ήταν «η έκθεση των επιστημονικών αποτελεσμάτων της εξερευνητικής αποστολής του HMS Challenger κατά τη διάρκεια των ετών 1873-1876» όπου, μεταξύ πολλών άλλων ανακαλύψεων, καταγράφηκαν πάνω από 4.000 προηγουμένως άγνωστων ειδών.
Ο John Murray, ο οποίος εποπτευόταν τη δημοσίευση, χαρακτήρισε την έκθεση ως "το μεγαλύτερο εκ των προτέρων εν γνώσει του πλανήτη μας από τις περίφημες ανακαλύψεις του δέκατου πέμπτου και του δέκατου έκτου αιώνα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, μια σειρά άλλων αποστολών συνέχισαν το έργο του Challenger.
Μεγάλες ωκεανογραφικές κρουαζιέρες συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Από πολλές απόψεις όμως, το ταξίδι του Challenger παραμένει μια από τις σημαντικότερες στην ιστορία της ωκεανογραφίας.
Τελειώνοντας θέλω να πω ότι οι ωκεανοί καλύπτουν το 71% της επιφάνειας της γης! και όμως είναι αυτό το μεγάλο μέρος του πλανήτη που γνωρίζουμε λιγότερο, για αυτό και η έρευνα συνεχίζεται, καινούργια δεδομένα και νέα είδη ανακαλύπτονται! Γνωρίζουμε περισσότερα για το ηλιακό μας σύστημα, και όμως τα μεγάλα βάθη των ωκεανών δεν έχουν ακόμα ερευνηθεί ενδελεχώς!
* Του Ιωσήφ Μακρή
Βιολόγος-Ωκεανολόγος
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
