Covid-19: Συνέπειες της κρίσης και συμφωνία στήριξης 500 δισ. από το Eurogroup

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Νίκος Κωνσταντινίδης
Οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, συγγραφέας

Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) είναι εφιαλτικά για τις επιπτώσεις της κρίσης που δημιούργησε η πανδημία, SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) στο εργατικό δυναμικό ολόκληρου του πλανήτη. Περίπου ένας στους τρεις εργαζομένους αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο να χάσει τη δουλειά του και να βρεθεί στην ανεργία.

Στο δεύτερο τρίμηνο του έτους προβλέπεται ότι η πανδημία θα εξαφανίσει 195 εκατομμύρια θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Ο εργάσιμος χρόνος θα μειωθεί σημαντικά από την επιχειρηματική κατάρρευση, την απώλεια θέσεων εργασίας και το «μοίρασμα» της φτώχειας που θα ακολουθήσει μέσω της επικράτησης ελαστικών σχέσεων εργασίας. Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, η οργάνωση που συνδέεται με τον ΟΗΕ εκτιμά ότι θα πληγεί και προειδοποιεί ότι βρισκόμαστε μπροστά στη «σοβαρότερη παγκόσμια κρίση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

Βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας τεράστιας καταστροφής του κεφαλαίου (εγκαταστάσεις, μηχανές, μέσα παραγωγής, εργατικό δυναμικό και εμπορεύματα). Την «επόμενη μέρα» είναι πιθανό να φτωχοποιηθούν οι κοινωνίες. Καμιά χώρα δεν θα μείνει ανέγγιχτη.

Αυτή η τεράστια κρίση, είναι πιθανό, ότι θα ξεδιπλώσει ένα νέο παγκόσμιο μοίρασμα των αγορών και του πλούτου. Είναι ένας διαφορετικός πόλεμος για το ποιος θα πεθάνει και ποιος θα ζήσει, ποιος θα καρπωθεί τη λεία από τους ηττημένους και θα κυριαρχήσει. Είναι φανερό ότι ο σύγχρονος πόλεμος δεν γίνεται πια στα πεδία των μαχών.

Το θέμα των αιτιών και των συνεπειών της πανδημίας προβληματίζει τους σκεπτόμενους, οι οποίοι θέτουν αμείλικτα ερωτήματα, που σχετίζονται με τους ωφελούμενους από την αιφνίδια παγκόσμια εξάπλωση του θανάτου.

Σε αυτές τις συνθήκες, η ενωμένη Ευρώπη κλήθηκε να απαντήσει στους ανταγωνιστές της στον κόσμο και να σώσει τους λαούς της. Η αρχική αρνητική στάση των χωρών του Βορρά και κυρίως της Γερμανίας στην πρόταση για κορωνο-ομόλογο, προκάλεσε την αντίδραση των άλλων χωρών και προβλημάτισε αν η Ε.Ε. είναι άξια ν’ αντιμετωπίσει την κατάσταση. Οι έννοιες της αμοιβαιότητας και της αλληλεγγύης, ήρθαν για άλλη μια φορά στο προσκήνιο.

Ουσιαστικά η Γερμανία δεν θέλει να μοιραστεί τίποτε με κανέναν γιατί μάλλον βλέπει μια νέα ευκαιρία να κυριαρχήσει έναντι όλων. Ωστόσο και πριν την κρίση δεν κυριαρχούσε; Σε κάθε περίπτωση το τίμημα θα κληθούν να το πληρώσουν πάλι οι λαοί, αφού η αναπλήρωση των κεφαλαίων που μοιράζονται, για την αντιμετώπιση της πανδημίας, την επόμενη μέρα, πρέπει να καλυφθεί με νέα μέτρα λιτότητας.

Από την τηλεδιάσκεψη της 9/4/2020 του Eurogroup μεταξύ των υπουργών Οικονομικών των χωρών της Ευρωζώνης, προέκυψε «εξαιρετική συμφωνία», όπως την

χαρακτήρισε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρούνο Λεμέρ. Σύμφωνα με αυτή, θα είναι άμεσα διαθέσιμα 500 δισεκατομμύρια ευρώ για την καταπολέμηση των συνεπειών της πανδημίας του κορωνοϊού στις οικονομίες των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν πληγεί.

Τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να κινητοποιήσουν 1 τρισεκατομμύριο ευρώ για τη στήριξη της οικονομίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης του κορωνοϊού, στο πιο σημαντικό οικονομικό σχέδιο στην ιστορία της Ε.Ε.
Ο ESM θα ενεργοποιηθεί με χαλαρούς όρους και η συμφωνία θα καταστήσει 500 δισεκατομμύρια ευρώ άμεσα διαθέσιμα. Θα ακολουθήσει ένα νέο ταμείο στήριξης.

Η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ολλανδία συμφώνησαν σε ένα πακέτο οικονομικής στήριξης κατά της επιδημίας του κορωνοϊού, ανοίγοντας τον δρόμο για μία συμφωνία και των 27 υπουργών Οικονομικών της Ε.Ε.

Η συμφωνία προβλέπει ελάχιστους όρους για την πρόσβαση των χωρών στις πιστωτικές γραμμές του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, που θα εστιάζουν στη χρηματοδότηση υγειονομικών δαπανών που σχετίζονται με τον ιό. Η Ολλανδία υποχώρησε από την προηγούμενη σκληρή στάση της.

Το νέο πακέτο μέτρων, αφήνει την αισιοδοξία ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί, άμεσα η υγειονομική κρίση και να αναταχθούν οι οικονομίες των ευρωπαϊκών χωρών μεταγενέστερα.

Προβλέπεται αυξημένη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, υλοποίηση ενός προσωρινού προγράμματος για τη διασφάλιση θέσεων εργασίας και ενεργοποίηση της προληπτικής πιστοληπτικής γραμμής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, προσαρμοσμένης στις τρέχουσες υγειονομικές ανάγκες.

Στόχος αυτού του πακέτου μέτρων, των 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, είναι η ενίσχυση των υγειονομικών συστημάτων, η τόνωση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, ο περιορισμός της διόγκωσης της ανεργίας και η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Ως προς την αναγκαία επανεκκίνηση της οικονομίας, προβλέπεται η δρομολόγηση ενός ταμείου ανάκαμψης, με χρηματοδότησή του από «καινοτόμα χρηματοοικονομικά εργαλεία», καθώς και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, μέσα από την αναδιάταξη του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Η απόφαση κρίνεται θετική και πρέπει να αποτελέσει το εφαλτήριο για ακόμη πιο φιλόδοξες, μελλοντικές, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όχι μόνο για την αντιμετώπιση της πανδημίας, αλλά και την επιστροφή στην κανονικότητα.

Ωστόσο, από αυτή τη τεράστια κρίση που παίρνει ανθρώπινες ζωές και σαρώνει την οικονομία, καμιά χώρα δεν θα βγει αλώβητη, ιδιαίτερα εκείνες οι χώρες που ήδη αντιμετώπιζαν προβλήματα πριν το ξέσπασμά της.

Οι κλάδοι των υπηρεσιών του τουρισμού, της μετακίνησης, της διασκέδασης, των πολιτιστικών δραστηριοτήτων θα είναι δύσκολο να ανακάμψουν άμεσα. Το ζητούμενο είναι αν θα έχουν τη δυνατότητα να επιβιώσουν, αφού όσο διάστημα παραμένουν κλειστές οι επιχειρήσεις, τα έξοδα «τρέχουν» και όταν ανοίξουν τα έσοδα «δεν θα τρέχουν».