Αυτοπεριορισμός και άλυτος γρίφος

Φίλιππος Ζάχαρης

Βρισκόμαστε ενώπιον μιας ανησυχητικής κατάστασης που δεν λήγει όσο τα μέτρα προστασίας κατά του κορωνοϊού δεν μεταβάλλονται γιατί ακριβώς αυτός ο «περίεργος» ιός δεν παύει να πλήττει τους ανθρώπους και μετά τις οικονομίες.

Η μετάβαση στη νέα εποχή έχει γίνει και αυτή ακριβώς την εποχή καλείται να βιώσει ο σύγχρονος πολίτης, που νιώθει το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια του.

Τι μπορεί κανείς λοιπόν να πει για να πείσει τον πολίτη αυτόν ότι όλα τούτα δεν είναι συνωμοσίες παρά «ατυχές συμβάν» που έμελλε να λάβει χώρα - όλως τυχαίως - σε μια περίοδο όπου η ανεργία διεθνώς χτυπούσε κόκκινο και οι θέσεις εργασίας καταργούνταν η μια μετά την άλλη; Ποιο είναι το επιχείρημα που θα μπορούσε να ανακουφίσει τη μέση οικογένεια που βλέπει να κατρακυλά στο βούρκο της κρίσης και από μια μέτρια σχετικά κατάσταση να οδεύει προς πλήρη οικονομική καταστροφή;

Δεν είναι ο κορωνοϊός το κύριο πρόβλημα – είναι η αφορμή - παρά όλα αυτά που είχαν προβλέψει οι θεωρητικοί του παρελθόντος πως κάποια στιγμή και η Ευρώπη θα γίνει φρούριο, οι ΗΠΑ θα βυθιστούν λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης που θα κάνει το American dream εικονική πραγματικότητα μιας ξεχασμένης κατά τα άλλα εποχής. Η Ρωσία θα ανασυσταθεί σε όλα τα επίπεδα και οι εξ ανατολών εφορμούντες θα κατακλύσουν την αγορά.

Θα έλεγε κανείς πως εντρυφούσαν στη μαντική αυτοί οι θεωρητικοί, όμως δεν είναι έτσι. Όταν ο Όργουελ έγραφε το «1984» και ο Καμύ τον «Επαναστατημένο άνθρωπο» δεν υπήρχε κανείς που να προμήνυε τη σημερινή αθλιότητα. Όταν οι μάζες έβγαιναν στους δρόμους τις δεκαετίες του ’50 και ‘60 δεν υπήρχε κόκκινος συναγερμός για την αξιοθρήνητη μελλοντικά πορεία του κόσμου γιατί η χρονική απόσταση από τους δύο παγκόσμιους πολέμους ήταν μικρή.
Οι πολίτες όμως αντιδρούσαν και διαδήλωναν.

Τώρα που η σιωπή έχει αντκαταστήσει τις φωνές, τώρα που τα συλλαλητήρια απαγορεύονται χωρίς την παραμικρή αφορμή, μάλλον είναι πολύ αργά για κάτι άλλο που θα μονοπωλούσε ενδελεχώς την επικαιρότητα. Τι θέλω να πω με αυτό; Ότι πολύ απλά τη θέση των οργάνων αποκατάστασης της τάξης έχει πάρει ο ανεξέλεγκτος φόβος για τον νέο ιό που καθηλώνει στα σπίτια του εκαττομύρια ανθρώπους. Φόβος παντού, καχυποψία, συνωμοσιολογία, αλλά μέχρι εκεί.

Η κατάσταση αυτή δεν έχει τελειωμό. Και αυτό το πιστεύει και ο πρεσβευτής της επίσημης εξουσίας και ο κάθε μυθικός πια προλετάριος.

Λες και κάποια μυστική συμφωνία έχει γίνει και ως δια μαγείας χάθηκε το θνησιγενές κίνητρο. Λες και όλα μεταβλήθηκαν μέσα σε δύο μήνες, ξεριζώνοντας στην κυριολεξία νοοτροπίες χρόνων.

Από τη μια, οι ηγεσίες φαίνεται πως ξεμπερδεύουν μια και καλή από τα οδοφράγματα. Από την άλλη, τα ξεκαθαρίσματα λογαριασμών παίρνουν διαφορετική μορφή.

Αυτό είναι όμως που με ανησυχεί περισσότερο, ο κλεφτοπόλεμος και όχι η απευθείας αντιπαράθεση. Γιατί ένας ιός δεν στρέφεται μόνο κατά κάποιων παρά όλων συνολικά, μεταβάλλοντάς την σε άλυτο γρίφο. Με προβληματίζει σοβαρά η γενικευμένη καθήλωση και ο αυτοπεριορισμός στα του οίκου μας.