Η γειτονιά να μιλήσει… Η Μεσαιωνική Πόλη να (απο)δείξει…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Η γειτονιά αποτελεί το πρώτο κομμάτι στο μωσαϊκό της πόλης.

Είναι το πρώτο κομμάτι στην «αστική πίτα» το οποίο θεμελιώνει τον καθολικό πολεοδομικό ιστό στις προκλήσεις των καιρών.
Η πολη ως μια σκακιέρα εφαρμόζει και εφαρμόζεται η πολιτική, ως γνήσιο πεδίο έκφανσης. Επομένως η γειτονιά είναι το σκέλος εκείνο που κινεί την πόλη και της προφέρει το χάρισμα της βιωσιμότητας. Έξαλλου ο διάλογος τοπικότητας και παγκοσμιοποίησης είναι διεθνώς ανοιχτός και συγκοινωνεί μέσα από τη θεωρία της απο-εδαφοποίησης και της εδαφικής συνοχής κατ’ άλλους.

Αυτό το νόημα της συνοικίας υπάρχει στη Ρόδο;
Χωρίζουμε την πόλη σε δύο τμήματα.
Το κέντρο της και η επέκτασή της (μετά το’70).
Ο πυρήνας παραμένει πολεοδομικά αναλλοίωτος από την ιταλοκρατία βασισμένος στα σχέδια του ’23, και με τη Μεσαιωνική Πόλη σε δεσπόζουσα θέση.

Η επέκταση, λαμβάνοντας υπόψη και τα Μαράσια που «ζωνοποιούν» περιμετρικά το κέλυφος του κέντρου (εκτός από το Νιοχώρι) η οποία φτάνει μέχρι και την Ηλιούπολη, τα Ασγούρου, το Καντιλί δημιουργεί ένα νέο σύνολο της πρόσφατης οικοδόμησης. Όμως αυτή η επέκταση έχει αποτύχει παταγωδώς από την πλευρά της αισθητικής, του δημόσιου χώρου και της Τοπικότητας.
Τοπικότητα, λέξη μαγική αλλά και λειτουργική.

Η Τοπικότητα προσφέρει τα ήθη και έθιμα της γειτονιάς, τη στάση των δημοτών της γειτονιάς, αλλά και τον τρόπο συμπεριφοράς τόσο σε τοπικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο πόλης, μιας και τα δύο επίπεδα βρίσκονται σε θέση συμπληρωματική και αλληλέγγυα βασισμένη στην αρχή της εγγύτητας.

Η εικόνα της Τοπικότητας είναι αυτή που χαρακτηρίζει την ελκυστικότητα της περιοχής αλλά και την προσβασιμότητα στα άτομα διαμονής και φιλοξενίας. Η σύγχρονη πρόταση βγαίνει μέσα από τη βιώσιμη κινητικότητα του όλου, ήτοι:
«Ένα επιτυχημένο σχέδιο βιώσιμης αστικής κινητικότητας πρέπει να ενσωματώνει στο σχεδιασμό και την υλοποίησή της τις αρχές της συμμετοχής και της αξιολόγησης σε διαρκή βάση τονίζοντας ότι αυτό είναι πολύ κρίσιμο διότι κανένα σχέδιο δεν θα επιτύχει. Αν δεν γίνει καθημερινότητα του πολίτη» τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γ. Στασινός.

Σήμερα όλα τα «κομμάτια» μιας πόλης γειτνιάζουν μέσα από τις έξυπνες τεχνολογίες. Το “over space” ή αλλιώς “τhe death of distance” αποδίδουν την έξυπνη πολη, τη φιλική πολη, την οικολογική πόλη, την κυκλική της οικονομία. Η αύξηση της συμμετοχής του χρήστη μέσα από τις εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας, τα νέα υλικά και τις τεχνολογίες κατασκευής, που δίνουν λύσεις και προσφέρουν καινοτομία συνεχώς, στις εξελίξεις στα καύσιμα, που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές και την ηλεκτροκίνηση σε κάθε της μορφή, αποτελούν πλέον συστατικά στοιχεία μιας πετυχημένης ανάλυσης για τη βιώσιμη κινητικότητα.

Η πόλη γίνεται συλλέκτρια, πολυπολιτισμική, ένα κάδρο τέχνης με διάφορα χρώματα.
Αλλά κάθε γωνία του κάδρου και κάθε οπτική γωνιά επιφυλάσσει τη δικής της μαγεία, όπως και κάθε συνοικία το δικό της πρόσημο.
Σε αυτή την προσέγγιση οι νέες γειτονιές της Ρόδου, απέχουν από τη βιώσιμη κινητικότητα αλλά και από την ιδιαιτερότητα που χαρίζει το χρώμα της καθεμίας.

Ο δημόσιος χώρος της πόλης έχει υποκλιθεί στο αυτοκίνητο, η αρχιτεκτονική της αντιπαροχής τυποποιεί τη σκέψη και καθιερώνει την αντιγραφή, οι πλατείες δεν έχουν αναφορές και τα μπακάλικα έχουν συνθλιβεί από την πίεση των mega-stores, αφαιρώντας κάθε οξυγόνο της καθημερινότητας. Και όλα αυτά έρχονται και συνδέονται με το παγκόσμιο επίπεδο στη θεώρηση των «συγκοινωνούντων δοχείων», μιας και το τοπικό επηρεάζει το πλανητικό και το πλανητικό «εισπράττει» πολλαπλώς το τοπικό, το λεγόμενο “glocal”.
Η γειτονιά. πρέπει να βρει το δικό της δρόμο σ’ ένα δικτυωτό σχεδιασμό με το κέντρο, της δορυφορικές του ζώνες στο πνεύμα της πολυκεντρικής ανάπτυξης.

Η Μεσαιωνική Πόλη πριν από λίγες ήμερες άνοιξε επιτυχημένα τη συζήτηση για την ηλεκτροκίνηση ως ένας πολεοδομικός συμβολικός «αυτο-λειτουργούμενος» θύλακας της «όλης» πόλης, φέρνοντας μπροστά την καινοτομία των έξυπνων μετακινήσεων (smart mobility) και παράλληλα ένα νέο σπουδαίο project στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη Μεσαιωνική Πόλη ο οποίος ξεδιπλώνεται σταδιακά, συστηματικά και με συνέπεια. «Αιχμή του σχεδιασμού αυτού το οποίο αποτελεί μικρό μέτρο της όλης χωροταξικής προσέγγισης, είναι η υπογραφή της νέας προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Πολιτισμού» τόνισε πρόσφατα με έμφαση ο Δήμαρχος της πόλης της Ρόδου.

Συμπεραίνοντας:
Η εκτός σχεδίου δόμηση να ενταχθεί σ’ ένα τοπικό σχέδιο πολεοδομικών αρχών με δήλωση ορίων, χρήσεων και επικοινωνίας-συγκοινωνίας του «κυττάρου» με το πολύκεντρο, του διαμερίσματος με την πόλη, της περιφέρειας με τη χώρα…

Μπορούμε να αντιληφτούμε ότι: ο τρόπος εκφραστικά δηλώνει, ο χώρος περιγράφει, ο χρόνος καταγράφει… και το σχέδιο επικυρώνει…
Οι γειτονιές της Ρόδου, να ενταχθούν σ’ ένα σχεδιασμό αναζωογόνησης ώστε να αποκτήσουν ταυτότητα, ρόλο, ενέργεια και σαν συνιστώσες να αποτελέσουν προωθητικές δυνάμεις του Όλου (μαζί με τα χωριά, σε δεύτερο επίπεδο).

Ο κόσμος των «μεγαλουπόλεων» δεν είναι αναπόσπαστος και απόμακρoς αλλά είναι τμήμα ενός συνόλου, του δικού μας συνόλου.
Ας μην το φοβόμαστε, γιατί εμείς το τροφοδοτούμε… Εμείς το μαστορεύουμε…