Ιστορίες από τη γερμανική κατοχή στη Ρόδο: Μια κεφαλή γαϊδάρου, ένα ποδήλατο και ένα «μπουκέτο»
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 1918 ΦΟΡΕΣ
Γράφει ο Κυριάκος Μιχ. Χονδρός
chondros.kyr@gmail.com
Τα βάσανα και οι φοβερές ταλαιπωρίες των Δωδεκανησίων που τράβηξαν κατά την περίοδο της σκληρής γερμανικής κατοχής, δεν έχουν τελειωμό, ούτε έχουν καταγραφεί όλες οι ιστορίες τους.
Ευτυχώς που εκείνοι που βίωσαν εκείνα τα χρόνια ζουν και διηγούνται με κάθε λεπτομέρεια τη βία, τον τρόμο, το θάνατο και ιδιαίτερα τη πείνα.
Ο κ. Νίκος Σκαρτάδος, είναι σήμερα 94 χρόνων και διαμένει στην Παλιά Πόλη, κοντά στην πλατεία της Οβριακής. Θυμάται και διηγείται με αμεσότητα, ειλικρίνεια και με ζωντάνια που σε καθηλώνουν.
Η μνήμη δεν αποτελεί παρελθόν, αλλά είναι ζώσα, αφού τη συναντάμε στο παρόν και στο μέλλον. Είναι τα έντονα σημάδια μικρών και μεγάλων γεγονότων, οι ιστορίες των ανθρώπων που συνθέτουν το μωσαϊκό της Τοπικής Ιστορίας. Την άγραφη, αυτή που δυστυχώς δεν διδάσκεται –αν και διδάσκει- σε σχολικές αίθουσες.
Ο τότε νεαρός Νίκος, έπρεπε να βρει τροφή. Είχε πέντε αδέρφια, μια μάνα και μια θεία. Ο πατέρας του είτε τον σκότωσαν οι Γερμανοί είτε χάθηκε μέσα στη δύνη του πολέμου. Για τα εφτά στόματα έπρεπε να βρει τρόφιμα και φάρμακα, που δεν υπήρχαν. Όσοι είχαν χρυσά και ασημένια αντικείμενα τα αντάλλασσαν με λίγο λάδι, λίγες ελιές, ή χαρούπια ή καμιά κολοκύθα.
Αρκετοί τραβούσαν προς τα χωριά για να κλέψουν κανένα πορτοκάλι ή μανταρίνι ή να μαζεύουν χόρτα όπως ατσικνούδες και ξυνιές. Η διαδρομή προς και από τα χωριά γινόταν φυσικά με τα πόδια. Όταν σκοτείνιαζε απαγόρευαν κάθε μετακίνηση, διαφορετικά οι Γερμανοί τουφέκιζαν χωρίς δεύτερη κουβέντα.
Ο νεαρός Νίκος που θα κάνει πολλά επαγγέλματα για να επιβιώσει, πήγαινε στα χωριά της Νότιας Ρόδου, όπου κάποια μέρα βρήκε στον δρόμο μια κεφαλή γαϊδουριού, την οποία αμέσως μάζεψε και με επιμέλεια την κάλυψε μεταφέροντάς την στο σπίτι του, όπου έγινε μια θαυμάσια σούπα!
Κάποια άλλη μέρα ένας Ροδίτης και ένα Ιταλός με ένα ποδήλατο, που δεν ήθελε να συμμάχησε με τους Γερμανούς ναζί, μετά τη Συνθηκολόγηση, ετοίμασαν μια ευχάριστη έκπληξη για τον νεαρό.
Ένα χειμωνιάτικο βράδυ χωρίς φεγγάρι, μια ομάδα Ελλήνων και Ιταλών έφτιαξαν μια σχεδία, μαδέρια και από κάτω άδεια μεγάλα βαρέλια, με τα οποία δραπέτευσαν. Έφυγαν κρυφά από την περιοχή «Καβουράκια» και πριν ανοιχτούν στη θάλασσα ο Ιταλός του χάρισε ένα όμορφο και σε καλή κατάσταση ποδήλατο.
Η χαρά του ήταν απερίγραπτη. Με αυτό μπορούσε να κυκλοφορεί και να πραγματοποιεί όνειρα ή μέρος των ονείρων του. Ώσπου ένας συμπατριώτης του καραμπινιέρος με το γνωστό ύφος τον ανέκρινε για την απόκτηση του δικύκλου. Εκείνος δεν πρόδωσε, δεν ομολόγησε, αλλά έχασε το ποδήλατο.
Όταν απελευθερώθηκε η Ρόδος, ο Νίκος βρισκόταν σε ένα καφενείο, όταν ξαφνικά βλέπει να περνά ο καραμπινιέρος που του είχε κλέψει το ποδήλατο. Ο Νίκος, χωρίς δεύτερη σκέψη, του πρόσφερε ένα περιποιημένο «μπουκέτο» όπου για μια στιγμή έχασε τις αισθήσεις του ο άλλοτε χωροφύλακας.
Κάποιες μνήμες παραμένουν ανεξίτηλες, έντονες και δυνατές, ίσως να μείνουν ακόμα στο σκοτάδι και θα χαθούν, να κάποιο εφιαλτικό όνειρο, αν δεν καταγραφούν, για να μην ξαναζήσει ο λαός μας ναζισμό και φασισμό.

Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News