Ηλίας Καραβόλιας: Η εποχή των απο-συσχετίσεων και η στρατόσφαιρα των αγορών

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Hλίας Καραβόλιας

Ζούμε παγκοσμίως σε μία διαρκή συνθήκη με «συγκεχυμένη δυναμική» προσφοράς και ζήτησης σε διάφορους κλάδους, με υψηλά επιτόκια αλλά και υψηλές τιμές, π.χ. στην ενέργεια, στα τρόφιμα αλλά και στην αγορά κατοικιών σε ΗΠΑ, εσχάτως και στην Κίνα.

Να θυμίσω ότι κάτι ανάλογο - δηλαδή ανισορροπία σε συσχετίσεις - είχε συμβεί ( χωρίς τη συνθήκη επιτοκίων-πληθωρισμού και χωρίς την υπεραφθονία του φθηνού χρήματος όπως προηγήθηκε τώρα) με τα ενυπόθηκα ομόλογα και τα ασφάλιστρα κινδύνου όταν ξεκίνησε η στάση πληρωμών στα στεγαστικά δάνεια το 2007 στις ΗΠΑ, την κατάρρευση των ακινήτων και φυσικά τη μεγάλη διεθνή κρίση του 2008.

Αυτή η ασταθής ισορροπία των συσχετίσεων, ένα είδος δυναμικών από-συσχετίσεων, αυτό το αντιφατικό δυναμικό τάσεων και τιμών, εδράζεται μεταξύ άλλων και στην υψηλή διαθεσιμότητα περιουσιακών στοιχείων (π.χ. νέων κατοικιών) ή νέων πρώτων υλών) στην πλεονάζουσα ρευστότητα στις αγορές, και φυσικά στα συνεχώς ανερχόμενα χρέη που εύκολα αντικαθιστούν ένα περιουσιακό στοιχείο (π.χ. το ακίνητο που γίνεται χρέος ως υποθήκη του απλήρωτου στεγαστικού δανείου).
Η θεωρία πολλών σχολών αναφέρεται γι’ αυτές τις περιπτώσεις σε βαθύτερες δομικές αιτίες ενώ μπορεί να καταλήξει σε συμπεράσματα μονόπλευρης επίδρασης (μιλάμε π.χ. για «πληθωρισμό προσφοράς»).

Εδώ όμως αντιμετωπίζουμε κάτι πιο ισχυρό μέσα στον θόρυβο των αγορών και των συναλλαγών, κάτι πιο επιδραστικό σε εμπόριο, εφοδιαστικές αλυσίδες αλλά και στα υπερτιμημένα πλέον διεθνή χρηματιστήρια.
Πρόκειται για την ιδιαίτερη στοιχηματική κερδοσκοπία που ασκείται με παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα αλλά με υποκείμενες αξίες τις μεταβλητότητες των τιμών.

Οι κερδοσκόποι δηλαδή ποντάρουν στην «αλλοίωση» των συσχετίσεων, στις απότομες αντιστροφές των τιμών, στις παλινδρομήσεις και στο εύρος των μεταβολών τους.

Και αυτοί οι κερδοσκόποι είναι μεγάλοι παίχτες που μοχλεύουν κεφάλαια και εκτοξεύουν την απόκλιση πραγματικής και χρηματιστηριακής αποτίμησης των διαπραγματεύσιμων αξιών.

Δομείται έτσι μία «αγορά στρατόσφαιρας» αυτών των πονταρισμάτων στη μεταβλητότητα και στα προθεσμίακά συμβόλαια, ενώ ερευνάται από επιστημονικές μελέτες αν αυτό ενισχύει τελικά την απόκλιση προσφοράς και ζήτησης, δηλαδή αν τροφοδοτεί τη «συγκεχυμένη δυναμική».

Ουσιαστικά, ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός έχει μετατοπίσει το όριο των στοιχηματικών πηγών κερδοφορίας του πλασματικού κεφαλαίου, όχι μόνο σε μία επικράτεια με μέλλουσες τιμολογήσεις αξιών αλλά και σε ένα χωροχρονικό σύμπαν με τις παρούσες μεταβλητότητες των τιμών τους.

Αυτό προφανώς θα συνεπάγεται τελικά μία «μετατόπιση» των κεφαλαιακών αποδόσεων στην πραγματική οικονομία και μία ταυτόχρονη στρέβλωση στο καναλιζάρισμα του κεφαλαίου και στη διάχυση του κόστους, του κέρδους και των εισοδήματων.

Άμεσες συνέπειες αυτών των νέων από-συσχετίσεων είναι μεταβολές στην αξία της απασχόλησης, στη διάχυση της γνώσης, στον βαθμό πρόσβασης των επιχειρηματιών σε χρηματοδότηση.

Και τελική συνέπεια είναι η διεύρυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, φαινόμενο άμεσης συσχέτισης και με τη διαρκώς αυξανόμενη επίδραση της τεχνολογικής καινοτομίας, κυρίως με την τεχνητή νοημοσύνη.