Πρόταση του δήμου Ρόδου «ασπίδα» για τα παιδιά που ζουν σε ακατάλληλες συνθήκες

Κυριακή Πετρίδου

Ο δήμος Ρόδου είναι εμπνευστής και ως εκ τούτου, ο πρώτος ανά τη χώρα, που θα υλοποιήσει το πρόγραμμα «Νοιάζομαι και Προσφέρω στο Παιδί», το οποίο έρχεται να στηρίξει και να μπει «ασπίδα» στο πιο ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας μας: τα παιδιά που ζουν σε ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης, είτε λόγω φτώχειας, είτε επειδή προέρχονται από ένα κακοποιητικό περιβάλλον και μέσω Εισαγγελικής παρέμβασης καταλήγουν στις δομές του δήμου.

Κάθε λόγο να είναι υπερήφανος έχει ο δήμος της Ρόδου, καθώς μία πρότασή που κατέθεσε υπηρεσιακό στέλεχός του, όχι μόνο εντυπωσίασε και υιοθετήθηκε, όχι μόνο πήρε τα εύσημα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά θα αποτελέσει πιλότο για όλες τις περιφέρειες της χώρας, ξεκινώντας βέβαια από τον ίδιο!
Και επειδή οι προτάσεις και οι ιδέες δεν είναι απρόσωπες, πρόκειται για σκέψη που είχε εδώ και δύο χρόνια και δουλειά ενός χρόνου της κας Χριστίνας Καραγιάννη, αναπληρώτριας προϊσταμένης της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής & Υγείας του δήμου Ρόδου.

Παίρνοντας τα πράγματα από την αρχή, η Διαχειριστική Αρχή (ΕΥΔ) του προγράμματος «Νότιο Αιγαίο 2021-2027» έστειλε έγγραφο στις εμπλεκόμενες υπηρεσίες αν είχαν κάποια πρόταση σχετικά με το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Τοπικών Δράσεων για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας. Τότε, ξεκίνησε η συνεργασία της με την κα Αγάπη Αδαμοπούλου, κοινωνιολόγο Μονάδας Α της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Από κοινού δούλευαν το Σχέδιο εδώ και σχεδόν ένα χρόνο. Εννοείται ότι το «πράσινο φως» για να προχωρήσει η κα Καραγιάννη δόθηκε από τον αντιδήμαρχο Κοινωνικής Πολιτικής και Υγείας, Θωμά Σωτρίλλη, και βέβαια, τον δήμαρχο Αλέξανδρο Κολιάδη, που έχουν και τον τελικό λόγο για τις πρωτοβουλίες του δήμου στον τομέα αυτό.

Η εξαγγελία
Την περασμένη Πέμπτη 6 Φεβρουαρίου, λοιπόν, πραγματοποιήθηκε, στο υπουργείο Οικονομικών, η 3η συνάντηση της Θεματικής Ομάδας Εργασίας Εγγύηση για το Παιδί – “Child Guarantee”, αρμοδιότητας του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, παρουσία και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκεί η κα Καραγιάννη παρουσίασε την πρόταση αυτή, στο πλαίσιο του προγράμματος «Νότιο Αιγαίο». Κατά την παρουσίαση που έκανε ο γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, κ. Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης, ανακοίνωσε ότι το πρόγραμμα αυτό θα υλοποιηθεί από όλες τις περιφέρειες και μάλιστα, θα χρηματοδοτηθεί με το ποσό των 31.248.566 ευρώ!

Όλα αυτά εντάσσονται στις πολιτικές που χαράζει η Ευρωπαϊκή Ένωση «Εγγύηση για το Παιδί» και στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας έκανε Εθνικό Σχέδιο Δράσης, ωστόσο, μέχρι σήμερα, κανείς δεν το είχε εξειδικεύσει σε πρόγραμμα. Ουσιαστικά, η πρόταση του δήμου Ρόδου έρχεται και καλύπτει αυτό το κενό. Μάλιστα, αυτό που είπαν όλοι και στον δήμαρχο είναι ότι πρόκειται για μία πρόταση ολοκληρωμένη, τεκμηριωμένη, με δείκτες και προϋπολογισμό.

«Νοιάζομαι και Προσφέρω στο Παιδί»
Προκειμένου η πρόταση να μπορέσει να εξειδικευτεί, στάλθηκε στην Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΥΣΕΚΤ) και έτσι, μέσα από συζητήσεις, κατέληξαν στο Σχέδιο Δράσης «Νοιάζομαι και Προσφέρω στο ΠΑΙΔΙ». Η ΕΥΔ Νοτίου Αιγαίου θα προκηρύξει τη Δράση την άνοιξη και θα κληθούν οι δήμοι να γράψουν τεχνικά δελτία, ώστε να ξεκινήσει. Όμως, ο πρώτος δήμος στον οποίο θα υλοποιηθεί θα είναι, βέβαια, αυτός της Ρόδου, με προϋπολογισμό 680 χιλιάδων ευρώ για δύο έτη.

Το «Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης δήμου Ρόδου για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας» προβλέπει δράσεις σχετικές με:
• την προσχολική αγωγή,
• την εκπαίδευση,
• τις εξωσχολικές δραστηριότητες,
• την ψυχοκοινωνική υποστήριξη και
• την υγιεινή διατροφή.

Σε κάθε διετές κύκλο, θα υποστηρίζονται, συνολικά 100 νήπια, παιδιά και έφηβοι ευάλωτων ή/και ειδικών ομάδων πληθυσμού μαζί με τις οικογένειές τους, με την παροχή υπηρεσιών πρόληψης, παρέμβασης και αποκατάστασης μαθησιακών και ψυχοσυναισθηματικών δυσκολιών για αποφυγή περαιτέρω κοινωνικού αποκλεισμού και περιθωριοποίησης.
Θα παρέχεται συμβουλευτική υποστήριξη στις οικογένειές τους και θα εφαρμόζονται προγράμματα δημόσιας υγείας και αγωγής, καθώς και ευαισθητοποίησης της κοινότητας σε θέματα κοινωνικού αποκλεισμού, ανισοτήτων, διαφορετικότητας και συμπερίληψης.

Με το πέρας της διετίας, τα ανήλικα παιδιά θα εποπτεύονται για ακόμη δύο χρόνια από την Κοινωνική Υπηρεσία δήμου Ρόδου και το Κέντρο Κοινότητας με Παράρτημα Ρομά.
Ο αριθμός των ωφελουμένων αναμένεται στην πράξη να ξεπεράσει σημαντικά τους 100 ανήλικους άμεσα ωφελούμενους, καθώς οι παρεχόμενες υπηρεσίες θα αφορούν και τις οικογένειές τους.

Βάσει των στοιχείων που παρατέθηκαν, τουλάχιστον 100 αναμένεται να είναι οι ανήλικοι που βιώνουν σημαντικές δυσκολίες στην κοινωνική τους ένταξη σωρεύοντας πολλαπλούς παράγοντες κοινωνικού αποκλεισμού. Η ένταξή τους στη δράση θα γίνει κατόπιν αξιολόγησης με βάση κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Η συμμετοχή στο Σχέδιο Δράσης θα γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω παραπομπής από κοινωνικές υπηρεσίες, μετά από εκτέλεση εισαγγελικών παραγγελιών, κοινωνικής έρευνας, κ.ά..

Παρεχόμενες Υπηρεσίες Παροχή Voucher

Το voucher θα καλύπτει υπηρεσίες στους παρακάτω τομείς:
1. Υγείας
2. Εκπαίδευσης
3. Δημιουργικές δραστηριότητες

Όλα τα παιδιά ηλικίας 4 έως 12 ετών θα μπορούν να συμμετέχουν σε:
• Εργαστήρια Έκφρασης & Δημιουργίας τα «ΡΟΔΟ- Παιχνιδίσματα» καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
• Ενισχυτική διδασκαλία μέσω Κοινωνικών Φροντιστηρίων, με μέριμνα για διδασκαλία ειδικής αγωγής.
Επιπλέον, θα παρέχονται: Συμβουλευτική γονέων, ευαισθητοποίηση/ενημέρωση κοινότητας.
Για το Σχέδιο Δράσης προβλέπεται και η απαραίτητη στελέχωση των υπηρεσιών με κοινωνικούς λειτουργούς, νοσηλευτές και ψυχολόγους.

Ανησυχητικά στοιχεία
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από τις Δομές και τα προγράμματα της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής και Υγείας του δήμου Ρόδου έχουμε:
• Στο Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ) και συνακόλουθα στο Κέντρο Κοινότητας δήμου Ρόδου είναι καταγεγραμμένα συνολικά 87 ανήλικα.

• Στο Παράρτημα Ρομά είναι καταγεγραμμένα συνολικά 191 ανήλικα.
• Στον Ξενώνα Φιλοξενίας Γυναικών θυμάτων Βίας από το 2022 έχουν φιλοξενηθεί συνολικά 35 παιδιά.
• Στο Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών είναι καταγεγραμμένα συνολικά 83 ανήλικα για τα έτη 2022 και 2023.
• Το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους» από το 2022 προσέφερε τις υπηρεσίες του σε 16 νοικοκυριά, που είχαν συνολικά 37 παιδιά.

Αντίστοιχα, από το Δημοτικό Οργανισμό Πρόνοιας Ρόδου έχουμε τα εξής:
• Η Δομή Συσσιτίου εξυπηρετεί τη δεδομένη χρονική στιγμή 148 άτομα. Οκτώ (8) ωφελούμενες οικογένειες έχουν συνολικά 15 παιδιά.
• Οι Δομές Αστέγων έχει εξυπηρετήσει το 2023, που ξεκίνησε η λειτουργία του και 2024 συνολικά 7 παιδιά.

Ελληνική Αστυνομία και Εισαγγελία Πρωτοδικών Ρόδου
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, έτους 2022, στον δήμο Ρόδου, οι ανήλικοι δράστες (101 άτομα) αντιστοιχούν στο 6% των δραστών.

Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής Ρόδου του υπουργείου Δικαιοσύνης, με την επισήμανση ότι για τα έτη 2020 και 2021, λόγω της πανδημίας covid -19, καταργήθηκαν προγραμματισμένες δικάσιμοι και μεταφέρθηκαν σε μεταγενέστερο πίνακα, αντλήθηκαν τα παρακάτω στοιχεία:

Έτος                      Αριθμός Δικαστικών Υποθέσεων                         Αριθμός ανήλικων κατηγορούμενων
2020                                        130                                                                             180
2021                                         86                                                                              130
2022                                        172                                                                             255
2023                                        173                                                                             202
Πηγή: Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής Ρόδου υπουργείου Δικαιοσύνης

Η ολοκλήρωση των δικαστικών υποθέσεων των ανήλικων κατηγορούμενων είναι κι αυτές χρονοβόρες, με αποτέλεσμα πολλές φορές να μεταφέρονται σε μεταγενέστερους χρόνους.
Σύμφωνα με στοιχεία της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Ρόδου (σ.σ. που έχει δημοσιεύσει ξανά η «Ροδιακή»), οι υποθέσεις που αφορούν παραμέληση – κακοποίηση ανηλίκων το έτος 2020 ήταν 33 ενώ το 2022, την περίοδο της πανδημίας δηλαδή, είχαν ανέλθει στις 83 και το 2023 ήταν 73!

Συμπερασματικά
Αξίζει, τέλος, να αναφέρουμε τι περιλαμβάνει στα συμπεράσματα της πρότασής της η κα Καραγιάννη:
«Ο αντίκτυπος των αλλεπάλληλων κρίσεων των τελευταίων χρόνων, (οικονομική, ενεργειακή, κλιματική, υγειονομική, επισιτιστική, κ.ά..) καταγράφεται καθημερινά στις κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου Ρόδου. Ο αριθμός των εξυπηρετούμενων (που διαβιεί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας ή διατρέχει κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού) έχει σχεδόν διπλασιαστεί, δεδομένου ότι το Κέντρο Κοινότητας δήμου Ρόδου με Παράρτημα Ρομά το 2019 εξυπηρέτησε 5.392 αιτήματα, ενώ το 2022 11.505 αιτήματα, καταγράφοντας ποσοστό αύξησης των αιτημάτων κατά 113% μέσα σε μια τριετία…
…Τα παιδιά που διαβιούν σε συνθήκες φτώχειας επηρεάζονται σε διαφορετικό επίπεδο και βαθμό από τους ενήλικες και είναι πιθανότερο οι συνέπειες να έχουν αντίκτυπο και στην ενήλικη ζωή τους.

Οι αιτίες και οι επιπτώσεις της παιδικής φτώχειας είναι πολυδιάστατες καθώς η πρόσβαση στην υγεία, την εκπαίδευση, τη φροντίδα, τη διατροφή, την υγεία και τη στέγαση είναι αλληλένδετες. Ο υποσιτισμός μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στη σωματική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξή τους, ενώ οι ελλείψεις στη μάθηση σε νεαρή ηλικία μπορούν να οδηγήσουν σε μειωμένες σχολικές επιδόσεις. Χωρίς πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, τα παιδιά διατρέχουν κίνδυνο να μην εμβολιαστούν εγκαίρως ή και καθόλου, καθώς και να αποκλειστούν από απαραίτητες θεραπείες για τη διατήρηση της υγείας τους, σωματικής και ψυχολογικής, ενώ η παραμέληση, σε συνδυασμό με περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, θα ενισχύσουν τον περαιτέρω κοινωνικό αποκλεισμό και περιθωριοποίηση».