Μαρία Καρίκη: Πώς μπορεί ν' αλλάξει ο άνθρωπος

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Πολλοί αναρωτιούνται αν αλλάζει πράγματι ο άνθρωπος κι αν η αλλαγή μπορεί να έχει διάρκεια. Η απάντηση δεν είναι απλή, ούτε εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα.

Η διεργασία τής όποιας αλλαγής χρειάζεται χρόνο για να είναι αυθεντική και ουσιαστική. Δεν γίνεται αυτόματα με τη λήψη μιας απόφασης. Απαιτεί κόπο, επιμονή, αφοσίωση και επανάληψη. Το ίδιο το άτομο και μόνο είναι υπεύθυνο τόσο για την απόφαση αυτή, όσο και για την υλοποίησή της.

Οι δυσκολίες, τα εμπόδια, οι αμφιβολίες και οι τυχόν υποτροπές θα αντιμετωπιστούν ανάλογα με τη δύναμη της θέλησης και της πειθαρχίας του κάθε ανθρώπου που επιθυμεί την αλλαγή.
Καταρχήν, μεγαλώνοντας ο καθένας και περνώντας από τα διάφορα εξελικτικά στάδια της ζωής του, αλλάζει ούτως ή αλλιώς. Τα ίδια τα βιώματα, οι καταστάσεις, αλλά και τα πρόσωπα που συνάντησε, διαμορφώνουν τις πτυχές της προσωπικότητάς του. Είμαστε ένα συνονθύλευμα των εμπειριών μας.

Οι αλλαγές που συντελούνται, όμως, από μόνες τους δεν είναι πάντα απαραίτητα καλές. Μπορεί να γινόμαστε πιο σκληροί, πιο πληγωμένοι, πιο θυμωμένοι, πιο ιδιότροποι και πολλά άλλα. Οι αλλαγές, από την άλλη, που επιδιώκονται πιο συνειδητά τις περισσότερες φορές είναι μέρος μιας πιο στοχευμένης και μεθοδευμένης αυτοβελτίωσης.
Πρώτο στοιχείο που προαπαιτεί η διαδικασία της αλλαγής είναι η αυτοκριτική.

Αν νομίζεις ότι πάντα φταίνε οι άλλοι για αυτά που σου συμβαίνουν, δύσκολα θα προκύψει μια προσωπική αλλαγή. Έχει σημασία να σταθεί κανείς και να δει τη συμμετοχή του σε όσα διαδραματίζονται στη ζωή του, να παρατηρήσει τη συμπεριφορά του, τις αντιδράσεις του, τα συναισθήματα και τις σκέψεις του. Μόνο μέσω μιας υγιούς αυτοπαρατήρησης και αυτοκριτικής μπορεί να αντιληφθεί το άτομο πού χρειάζεται να διορθώσει ή να αλλάξει κάτι. Να μη φοβόμαστε να παραδεχτούμε και να αναλάβουμε την ευθύνη, όπου είναι αναγκαίο. Μέσα από δικαιολογίες και συγκαλύψεις, δεν μπορούμε να βελτιώσουμε τον εαυτό μας.

Επόμενο στοιχείο που προηγείται μιας οποιασδήποτε αλλαγής είναι η ενσυναίσθηση. Αν δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα, τόσο τα δικά μας όσο και των άλλων πώς θα προχωρήσουμε στην κατανόηση και στην αλλαγή; Τα πράγματα δεν διορθώνονται από μόνα τους. Ούτε θα πρέπει να περιμένουμε πάντα και μόνο από τους άλλους να κάνουν το πρώτο βήμα!

Οι ανθρώπινες σχέσεις βασίζονται εξ ορισμού στα συναισθήματα. Οπότε, αν δεν μπορούμε να τα κατονομάσουμε και να τα διαχειριστούμε, οι σχέσεις μας είναι έρμαιες του εγωισμού και του εγωκεντρισμού μας.
Για ν’ αλλάξει, επίσης, ένας άνθρωπος χρειάζεται να είναι διατεθειμένος να βρίσκεται σε επαφή και σε σύνδεση με τον εαυτό του. Να μη φοβάται να κάνει την ενδοσκόπησή του και να ανακαλύπτει συνεχώς νέα κομμάτια του ψυχισμού του. Να μην είναι απόλυτος και να επιτρέπει στον εαυτό του να αναθεωρεί και να διευρύνεται.

Ο άνθρωπος που πραγματικά θέλει να αλλάξει, είναι πρόθυμος να κάνει ό,τι μπορεί, προκειμένου να νιώσει καλύτερα και να έχει μια πιο ποιοτική ζωή. Ξέρει ότι θα δυσκολευτεί, ότι θα κοπιάσει, αλλά δεν θέλει πια να παραμείνει στο ίδιο σημείο! Δεν θέλει άλλο να συμβιβάζεται και να ανέχεται κάτι λιγότερο απ’ ό,τι αξίζει!

Κι αν αναρωτιέστε αν γύρω μας υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, να είστε σίγουροι ότι ναι υπάρχουν. Συνήθως, είναι εκείνοι που δεν κάνουν πολύ θόρυβο. Δίνουν τον αγώνα τους σιωπηλά και με πείσμα. Φυσικά, και με στιγμές υποτροπών.

Όμως, δεν μπορεί να υπάρξει αλλαγή χωρίς υποτροπές. Γιατί παλεύεις με τις συνήθειές σου, το παρελθόν σου, τα τραύματά σου...!Παλεύεις με όλα εκείνα που νόμιζες κάποτε ότι θα σε κάνουν ευτυχισμένο, αλλά τελικά δεν σε έκαναν. Τουναντίον. Σε έκαναν έναν φοβισμένο, αγχωμένο, πιεσμένο από παντού άνθρωπο που δυσκολεύεται να γελάσει, να απολαύσει και να σκέφτεται αισιόδοξα.

Πολλοί άνθρωποι τη φοβούνται την αλλαγή. Την αναβάλλουν. Την αποφεύγουν. Κι ας την έχουν τόσο πολύ ανάγκη. Δεν θέλουν να «ξεβολευτούν» ή να «ξεβολέψουν» άλλους. Τους αγχώνει το άγνωστο. Τους αγχώνει προκαταβολικά ότι μπορεί και να μην τα καταφέρουν και να είναι μάταιος κόπος η όλη προσπάθεια. Ωστόσο, καμία προσπάθεια δεν είναι μάταιη. Κι ας μη μας οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Από κάθε εμπειρία μαθαίνουμε πολλά για τον εαυτό μας!

Δεν υπάρχει, όμως, άλλος δρόμος. Πρώτα, περνάμε μέσα από τον εσωτερικό μας κόσμο και μετά προσπαθούμε να προάγουμε και να διευκολύνουμε την ποιότητα της ζωής μας, όπου αυτό είναι εφικτό. Ας τις τολμάμε, λοιπόν, τις αλλαγές. Ας ρισκάρουμε. Και δεν πειράζει αν κάνουμε λάθος. Τουλάχιστον, θα είμαστε υπερήφανοι για τον εαυτό μας ότι ζήσαμε! Ότι δεν έχουμε απωθημένα, ούτε ότι μείναμε στάσιμοι, έρμαιοι των συνηθειών μας...