Δημήτρης Προκοπίου: Μέγιστος εποχικός πληθυσμός και φέρουσα ικανότητα

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Δημήτρης Προκοπίου

Η φέρουσα ικανότητα ενός τουριστικού προορισμού– όπως ορίζεται στον νόμο 4964/2022 – αναφέρεται στα μέγιστα ανεκτά όρια επιβαρύνσεων ή μεταβολών που μπορεί να δεχτεί μια περιοχή χωρίς να θιγεί η ισορροπία μεταξύ φυσικού περιβάλλοντος, οικονομίας και κοινωνίας, αποφεύγοντας ανεπανόρθωτες φθορές ή αρνητικές πιέσεις. Η εκτίμηση του εποχικού πληθυσμού είναι απαραίτητη για υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας.

Η έντονη εποχικότητα του τουριστικού ρεύματος σε πολλές περιοχές της Ελλάδας δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις στον σχεδιασμό και τη διαχείριση τοπικών υποδομών και υπηρεσιών. Η εκτίμηση του εποχικού πληθυσμού σε τουριστικές περιοχές είναι περίπλοκη, αξιοποιώντας δεδομένα από τουριστικά καταλύματα, στατιστικές αφίξεων και έμμεσα μεγέθη όπως κατανάλωση φυσικών πόρων όπως κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και ύδατος .

Ο μέγιστος εποχικός πληθυσμός αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αναπτυξιακή στρατηγική και την περιβαλλοντική διαχείριση των τουριστικών περιοχών. Η απότομη αύξηση του πληθυσμού κατά τους θερινούς μήνες προκαλεί σημαντική πίεση σε βασικές υπηρεσίες όπως ύδρευση, αποχέτευση, αποκομιδή απορριμμάτων και συγκοινωνίες. Για να γίνει ανάπτυξη υποδομών χρειάζεται να γνωρίζουμε τον μέγιστο πληθυσμό.

Ο εποχικός πληθυσμός (seasonal population) ορίζεται ως το πλήθος των ατόμων που διαμένουν προσωρινά σε μια περιοχή κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, κατά κανόνα συνδεδεμένης με τουριστικές δραστηριότητες (OECD, 2018).

Ο υπολογισμός μέσω της πληρότητας των καταλυμάτων είναι αναξιόπιστός έτσι βασιζόμαστε στις αφίξεις με πλοία ή αεροπλάνα για τις νησιωτικές περιοχές. Για τις ηπειρωτικές περιοχές με τους φυσικούς πόρους είναι εφικτό αλλά πιο περίπλοκο.

Ο συγκεκριμένος όμως τρόπος υπολογισμού με τις πληρότητες μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν γνωρίζουμε τις συνολικές κλίνες. Στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα ο πλήρης αριθμός τους δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί. Επίσης, υπάρχουν και κατοικίες που διαμένουν οι ιδιοκτήτες τους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και που η πληρότητά τους είναι αδιευκρίνιστη.

Η διαφορά μεταξύ μόνιμου και εποχικού πληθυσμού επισημαίνει την ανάγκη για ευέλικτες υποδομές και κατάλληλη κατανομή πόρων. Η υποεκτίμηση του πραγματικού πληθυσμού κατά τους θερινούς μήνες ενδέχεται να οδηγήσει σε ελλιπή δημόσια διοίκηση και περιβαλλοντική υποβάθμιση.

Ο ορθός υπολογισμός του εποχικού πληθυσμού αποτελεί εργαλείο στρατηγικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού. Συνιστάται η συστηματική συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων, η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών (π.χ. κινητή τηλεφωνία, big data), καθώς και η δημιουργία θεσμικού πλαισίου για την ενσωμάτωση του εποχικού πληθυσμού στον αναπτυξιακό σχεδιασμό.