Ο Οδικός Χάρτης για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών από τους δήμους του νοτίου Αιγαίου

Rodiaki NewsRoom

Πρόγραμμα που υλοποιείται ήδη-θα συζητηθεί στο Δ.Σ. της ΠΕΔ

Η εξέλιξη της Προγραμματικής Σύμβασης ανάμεσα στην ΠΕΔ νοτίου Αιγαίου και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, για την υλοποίηση του προγράμματος «Πιλοτικός Οδικός Χάρτης Επιχειρησιακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Φυσικών Κινδύνων στους Δήμους της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου», θα απασχολήσει τη σημερινή συνεδρίαση του διοικητικού της συμβουλίου, με εισηγητή τον πρόεδρό της, δήμαρχο Ρόδου, Αλέξανδρο Κολιάδη.

Πρόκειται για την παρακολούθηση της Π.Σ. και συγκεκριμένα της β’ φάσης του έργου που υλοποιείται και αφορά στην παροχή συμβουλευτικής – επιστημονικής υποστήριξης από την ομάδα εκπόνησης του προγράμματος προς τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΠΕΔ, με επιστημονικά υπεύθυνο τον καθηγητή γεωλογίας και διαχείρισης κρίσεων του ΕΚΠΑ, κ. Ευθύμιο Λέκκα.

Όπως αναφέρεται στο σκεπτικό συνέχισης της Π.Σ., με τον τελευταίο νόμο (2020), «οι δομές Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποκτούν θεσμική υποχρέωση σχεδιασμού για περιπτώσεις κινδύνων και κρίσεων από τις οποίες απειλούνται. Αυτό πρακτικά αναλύεται από μια σειρά ενεργειών, δράσεων, που αναλαμβάνουν οι δομές αυτές σε Προ-Καταστροφικό (Πρόληψη – Ετοιμότητα), Συν-Καταστροφικό (Επέμβαση – Έκτακτη Ανάγκη) και Μετα-Καταστροφικό επίπεδο (Αποκατάσταση).

Ο «Πιλοτικός Οδικός Χάρτης Επιχειρησιακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Φυσικών Κινδύνων στους δήμους της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου» είναι ένα χρήσιμο «εργαλείο» για τα στελέχη των δήμων της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, με σκοπό να υλοποιήσουν οργανωμένα τα βασικά βήματα, που σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις υποχρεούνται, ώστε να αυξήσουν την επιχειρησιακή τους ικανότητα και να μπορούν αποτελεσματικά να ανταπεξέλθουν στη διαχείριση καταστάσεων εκτάκτων αναγκών.

Στον Οδικό Χάρτη, εκτός από τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των υπηρεσιακών δομών των Δήμων και το επίπεδο εμπλοκής τους στη διαχείριση, αναλύονται και οι επιμέρους ενέργειες, που πρέπει να γίνουν, σε κάθε στάδιο, ώστε ο κάθε δήμος να αποκτήσει ένα σύγχρονο επιχειρησιακό σχεδιασμό και ένα αξιόπιστο και αποδοτικό σχέδιο για τους κινδύνους και τις κρίσεις που τον απειλούν. Κυρίαρχος στόχος του Οδικού Χάρτη είναι να προδιαγράψει και να καθορίσει τις βασικές απαιτήσεις και τις ανάγκες, για ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό, και μια πρότυπη επιχειρησιακή οργάνωση κάθε Δήμου, σε μορφή σαφών και αυτόνομων βημάτων.

Ως μελέτες περίπτωσης επιλέχθηκαν δύο Δήμοι της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, της Μεγίστης και της Ίου, λόγω του εμβληματικού τους χαρακτήρα αφ’ ενός και λόγω του μεγέθους τους αφετέρου».

Αναφέρεται, στη συνέχεια, ότι ο ρόλος των ΠΕΔ είναι κρίσιμος σε σχέση με την πολιτική προστασία, «καθώς αποτελούν έναν σημαντικό συνδετικό κρίκο μεταξύ των τοπικών αρχών και των κεντρικών φορέων της πολιτικής προστασίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι Π.Ε.Δ. συμμετέχουν στην οργανωτική και συντονιστική διαδικασία για την αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων και την προστασία των πολιτών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».

Η ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, έχοντας ως στόχο της να παρέχει κάθε δυνατή βοήθεια στους δήμους μέλη της, ώστε κάθε Δήμος της να έχει την καλύτερη δυνατή καθοδήγηση για την πληρέστερη κατάρτιση και οργάνωση των Γενικών Σχεδίων Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Άμεσης - Βραχείας Διαχείρισης των συνεπειών από την εκδήλωση Φυσικών Κινδύνων, έλαβε σχετική απόφαση διοικητικού συμβουλίου και μ’ αυτήν εγκρίθηκε η σύναψη Π.Σ. με το ΕΚΠΑ για την εκπόνηση αυτού του Εφαρμοσμένου Ερευνητικού Έργου.

Σκοπιμότητα του Έργου
Σκοπός του Πιλοτικού Οδικού Χάρτη είναι η υποβοήθηση των στελεχών και υπηρεσιών του κάθε Δήμου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για την πληρέστερη κατάρτιση και οργάνωση των Γενικών Σχεδίων Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Άμεσης - Βραχείας Διαχείρισης των συνεπειών από την εκδήλωση Φυσικών Κινδύνων, σύμφωνα με το νέο θεσμικό πλαίσιο, με κυρίαρχο σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι ανθρώπινες απώλειες και οι επιπτώσεις σε κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο.

Στόχος του παρόντος εφαρμοσμένου ερευνητικού προγράμματος είναι να προταθεί ένας Πιλοτικός Οδικός Χάρτης που θα περιλαμβάνει τα στάδια, τις δράσεις και τις προδιαγραφές για ένα αξιόπιστο, ρεαλιστικό, σύγχρονο και αποτελεσματικό Επιχειρησιακό Σχεδιασμό για την διαχείριση των Φυσικών Κινδύνων, ο οποίος λαμβάνει υπόψη ένα πλήθος γεωγραφικών, τοπογραφικών, γεωμορφολογικών, γεωλογικών, γεωδυναμικών, σεισμοτεκτονικών, υδρομετεωρολογικών, δασικών, χωροταξικών, πολεοδομικών, κοινωνικών, πληθυσμιακών κ.ά.

Συμπεράσματα
«Η υλοποίηση του Πιλοτικού Οδικού Χάρτη Επιχειρησιακού Σχεδιασμού διαχείρισης φυσικών κινδύνων στους δήμους της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου ανέδειξε την ανάγκη μετάβασης σε ένα ολοκληρωμένο και προληπτικό σύστημα Πολιτικής Προστασίας, το οποίο εδράζεται στη θεσμική ευθύνη των Δήμων ως πρώτης γραμμής αντιμετώπισης κρίσεων.

Η δομημένη αποτύπωση του θεσμικού πλαισίου και η σύνδεσή του με συγκεκριμένες επιχειρησιακές διαδικασίες απέδειξε ότι η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων εξαρτάται άμεσα από την οργανωτική ωριμότητα των τοπικών αρχών και την ικανότητά τους να ενσωματώνουν σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης κινδύνου στον καθημερινό σχεδιασμό.

Παράλληλα, η πιλοτική εφαρμογή στους Δήμους Ιητών και Μεγίστης ανέδειξε κρίσιμες αδυναμίες που χαρακτηρίζουν τους μικρούς νησιωτικούς οργανισμούς, όπως περιορισμένοι ανθρώπινοι πόροι, εξαρτήσεις από εξωτερική υποστήριξη και αυξημένη τρωτότητα σε πολλαπλούς φυσικούς κινδύνους.

Ωστόσο, η διαδικασία προσαρμογής του επιχειρησιακού μοντέλου στις ιδιαίτερες χωρικές και διοικητικές συνθήκες των Δήμων απέδειξε ότι το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να προσαρμοστεί πλήρως και να αποτελέσει αξιόπιστο πρότυπο εφαρμογής σε ευρύτερη κλίμακα, συμβάλλοντας στον περιορισμό της διακινδύνευσης και στην αύξηση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών.

Τέλος, η συστηματική καταγραφή, οργάνωση και αξιολόγηση των απαιτήσεων Πολιτικής Προστασίας επιβεβαίωσε ότι η διαχείριση φυσικών κινδύνων σε νησιωτικές περιοχές δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε υφιστάμενες δομές, αλλά απαιτεί συνεχή βελτίωση ικανοτήτων, ενίσχυση συνεργασιών και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων υποστήριξης αποφάσεων.

Η θεσμική αναβάθμιση, ο επιχειρησιακός εκσυγχρονισμός και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιτυχή επίτευξη ενός ανθεκτικού και λειτουργικά αποδοτικού συστήματος Πολιτικής Προστασίας, ικανού να ανταποκριθεί στις σύγχρονες πολυδιάστατες προκλήσεις των φυσικών καταστροφών».