Μαίρη Ηλία Παπανδρέου: Οι αρχαιολόγοι μας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαίρη Παπανδρέου

Όσοι νοιώθουμε ευγνώμονες για την «καλή μας τύχη», που ζούμε στη Ρόδο, το ιερό νησί του Απόλλωνα που ανέπτυξε τον μοναδικό Πολιτισμό πριν από χιλιετίες.

Ένας από τους Επτά Σοφούς της Αρχαιότητας ήταν ο Λίνδιος Κλεόβουλος και η θυγατέρα του, η Κλεοβουλίνη, ήταν ποιήτρια και, όταν κάηκε ο ναός της θεάς Αθηνάς από φωτιά που προκλήθηκε μετά από σεισμό, η Κλεοβουλίνη ζήτησε από αγγειοπλάστες και έφτιαξαν ένα χελιδόνι από πηλό και η ίδια συνέθεσε ένα τραγούδι για τα χελιδόνια που επιστρέφουν στη Λίνδο την Άνοιξη, εορτάζοντας το τέλος του χειμώνα, το δίδαξε σε μικρά παιδιά, τους έδωσε και το πήλινο χελιδόνι και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας, και οι Λινδιακοί τους έδιναν έναν οβολό.

Έτσι συγκεντρώθηκαν τα χρήματα και ξαναχτίστηκε ο Ναός της Λινδίας Αθηνάς, και είναι ο πρώτος ναός στην Ιστορία που χτίστηκε με την οικονομική συμβολή των πιστών, και μέχρι σήμερα στη Λίνδο τραγουδούν το πανάρχαιο τραγούδι «Χελιδονίσματα», για να καλωσορίσουν την Άνοιξη. Αυτό το πήλινο χελιδόνι βρίσκεται εκτεθειμένο στο Μουσείο του Λονδίνου, μαζί με άλλες σημαντικές Ελληνικές αρχαιότητες, και οι αρχαιολόγοι μας, παρά τις άοκνες προσπάθειές τους, δεν κατάφεραν να το επαναπατρίσουν, όπως και άλλα σημαντικότατα γλυπτά μας.

Οι αρχαιολόγοι μας απλώς ΔΕΝ ασκούν ένα επιστημονικό επάγγελμα που άπτεται της Μακραίωνης και Λαμπρής Ιστορίας μας, αλλά ασκούν ένα πραγματικό «λειτούργημα», έστω και αν μερικές φορές θεωρούνται «άδικοι» ή «ιδιότροποι». Θυμάμαι ολοζώντανες σκηνές από τις αντιδράσεις αρχαιολόγων μας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως τότε που σκαπτικό μηχάνημα άνοιγε πολύ βαθύ αυλάκι στην κεντρική λεωφόρο μπροστά από το Πανεπιστήμιο για να περάσουν τεράστιες σωλήνες αποχέτευσης. Στον πυθμένα αυτού του βαθύτατου σκάμματος, πίσω από τον εκσκαφέα, έτρεχε η Αρχαιολόγος Μαρία Μιχαλάκη Κόλλια, φωνάζοντας στον οδηγό: «Σταματήστε, σταματήστε, εδώ πάρα δίπλα ήταν το εργαστήρι που κατασκευάστηκε ο Κολοσσός. Βρήκα αυτό το ποδαράκι μικρού αγάλματος…», που με σεβασμό κρατούσε ένα μικρό ποδαράκι, που έμοιαζε πήλινο.

Πάμπολλες οι αναμνήσεις από τα «δρώμενα» και τα «σωζόμενα αρχαία», από την αγάπη και οξυδέρκεια των αρχαιολόγων μας. Ο αείμνηστος πολιτικός μηχανικός σύζυγός μου, όταν τον ειδοποιούσαν οι εργαζόμενοι ότι ανακάλυψαν «κάτι που μοιάζει με αρχαίο», αμέσως σταματούσε το έργο και καλούσε αρχαιολόγο στο εργοτάξιο. Εργαζόμουνα κι εγώ στο γραφείο μας, έτρεχα δίπλα στις αρχαιολόγους. Ιδιαίτερα συγκινητικές οι ανακαλύψεις, όπως και ο εκλεπτυσμένος χειρισμός των αρχαιολόγων, η οξυδέρκειά τους και η αγάπη τους για το σημαντικότατο μακρινό μας παρελθόν.

Θυμάμαι επίσης με συγκίνηση όταν η Αρχαιολόγος Τσοποτού, ειδοποιημένη από τον σύζυγό μου, ανακάλυψε κάποια μαρμάρινα κομμάτια σε σχήμα κιβωτού. Η αρχαιολόγος μας, με γνώση, εμπειρία και ευαισθησία, αποκάλυψε έναν τάφο με σκελετό, που αναγνώρισε ότι ανήκε σε «γυναίκα», επεξηγώντας ότι το διαπίστωσε από «τα οστά της λεκάνης», και ζήτησε από τους εργάτες να προσέξουν ιδιαίτερα και να κοσκινίσουν το χώμα, διότι έπρεπε να βρουν και «μια γαλάζια χάντρα», που έβαζαν στα μικρά παιδιά για φυλαχτό, διότι ο σκελετός των παιδιών διαλύεται και δεν θα βρεθεί ούτε ίχνος. Πραγματικά, στα πόδια του σκελετού της γυναίκας ήταν θαμμένο μικρό παιδί, διότι η απόσταση των πελμάτων της γυναίκας από το μάρμαρο του φέρετρου ήταν μεγάλη. Βρέθηκε μια γαλάζια χάντρα, που μας διαβεβαιώνει επίσης ότι δεν είναι ξενόφερτο το έθιμο της «γαλάζιας προστασίας».

Είχα την καλή τύχη να γνωρίσω και άλλους έγκριτους Αρχαιολόγους, όπως τον Καθηγητή Αρχαιολογίας Χρίστο Ντούμα, που συνάντησα και στη Σαντορίνη, όπου η Αρχαιολογική Υπηρεσία, με τις οδηγίες του, αποκάλυψε σχεδόν άθικτη ολόκληρη πολιτεία, απίστευτης ομορφιάς και εντυπωσιακής αρτιότητας.

Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι η Αρχαιολογική Βιβλιοθήκη της Ρόδου είναι η πλουσιότερη στην Ανατολική Μεσόγειο, αν και έχει μόνο ένα ευρετήριο (σύμφωνο με το όνομα του συγγραφέα αρχαιολόγου). Πάντα γεμάτη η επιβλητική μεσαιωνική αίθουσα ανάγνωσης της Αρχαιολογικής μας Βιβλιοθήκης, που σε ταξιδεύει αιώνες πίσω στον Χρόνο, στη Γνώση και στην Ομορφιά.