Αγαπητός Ξάνθης: Ένας ακανόνιστος κόσμος με σημαία την ισχύ! (ακόμη και στο ποδόσφαιρο)

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Ζούμε σ’ έναν κόσμο ακανόνιστο, αβέβαιο και κυρίως ασταθή. Πράγματι, οι δυνάμεις που στήριζαν το διεθνές μεταπολεμικό σύστημα σε κάποια ισορροπία βρίσκονται σε παρακμή, με πολλές ρευστοποιημένες καταστάσεις, με φόντο τον πόλεμο και την προβολή ισχύος του ενός.

Πράγματι, στο βιβλίο του Κάπλαν, Ρ. (2026). «ΕΡΗΜΗ ΧΩΡΑ». Αθήνα: Διόπτρα, διακρίνουμε την έντονη ανησυχία του σημερινού φοβικού κόσμου σε μια μορφή προσημείωσης με την εποχή της «Βαϊμάρης». [Έτσι, οι πολυκρίσεις και η τωρινή αναρχία προσεγγίζουν τη λογική του ποιήματος του Τ.Σ. Έλιοτ: «Η έρημη χώρα», το οποίο με την πάροδο των χρόνων αποκτά ένα νέο και βαθύτερο νόημα. Οι Κίνα, ΗΠΑ και Ρωσία βιώνουν μια βαθιά κρίση θεσμών και δημοκρατίας σε μια μορφή συγκρουσιακής, απρόβλεπτης κατάστασης] (σσ. 91, 107).

Ο Πλανήτης Γη βρίσκεται τώρα σε αναβρασμό είτε λόγω γεωπολιτικών ανισορροπιών είτε της κλιματικής κρίσης, που και αυτή εν πολλοίς εξαρτάται από την πρώτη. Οι μεγάλες δυνάμεις από το στάδιο της συνεννόησης έχουν περάσει στη φάση της αντιπαλότητας. Οι φυσικοί πόροι, η μετανάστευση, το επισιτιστικό ζήτημα, η κλιματική αλλαγή, ο υβριδικός πόλεμος βρίσκονται σε πλήρη εξάρτηση με την (αν)ασφάλεια του 21ου αιώνα.

Πλέον τα πάντα είναι δυνατά, γιατί η τεχνολογία έχει εξελιχθεί. Η ανθρώπινη φύση όμως δεν έχει αλλάξει, σε βαθμό που οι πόλεμοι βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» κρούσης. Η τάση της βιαιότητας, που είναι πρωτογενές ένστικτο του ανθρώπου, σήμερα βρίσκεται σε έξαρση μέσα από τον αναδυόμενο αναθεωρητισμό που επιδιώκει την ανατροπή της τάξης και των διεθνών κανόνων.

Αλλά υπάρχουν σήμερα κανόνες;

Την απάντηση την επεξεργάζεται ο Κλάψης, Α. (2026). «ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ». Αθήνα: Μεταίχμιο, όπου ενδεικτικά αναφέρει ότι οι παραβιάσεις των κανόνων, στους οποίους στηρίζεται ο κορμός του διεθνούς δικαίου, δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως εξαιρετικές εκτροπές που απαιτούν συλλογική και άμεση αντίδραση, αλλά ως διαπραγματεύσιμα γεγονότα, ανοιχτά για όποιον συμβιβασμό (σ. 95).

Ο πρόεδρος Τραμπ ενίσχυσε αυτό το προφίλ με το σλόγκαν «Η Αμερική Πρώτη», υπονομεύοντας κάθε τι το συλλογικό και συνεργατικό, ώστε τα μικρά και μεσαία κράτη να βρίσκονται δέσμια των γεωπολιτικών συμφερόντων του «ΕΝΟΣ», με την ασφάλεια να καθίσταται εξαιρετικά αμφίβολη. Ο φόβος που προκαλείται είναι: εάν η σημερινή απορρύθμιση δεν είναι ένα συγκυριακό φαινόμενο αλλά αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά αμφισβήτησης των διεθνών κανόνων, αρκεί η σιωπηρή αποδοχή για ό,τι μπορούν να παρακαμφθούν. Το ανησυχητικό είναι πλέον η επικράτηση του αναθεωρητισμού και η εξοικείωση με αυτόν.

Όταν οι αποφάσεις για την πορεία της ανθρωπότητας λαμβάνονται ερήμην του ΟΗΕ και των ανάλογων Θεσμών, όταν η ισχύς προηγείται της νομιμότητας χωρίς και την ανάγκη προσχήματος, τότε η «μοιρασιά» δεν είναι εξαίρεση (βλ. Αιγαίο). Σ’ έναν τέτοιο κόσμο η σύγκρουση προηγείται της διπλωματίας για την ειρήνη, απλά το κόστος μεταφέρεται στους αδύναμους και μικρούς. Έτσι ο εκκολαπτόμενος «αναθεωρητισμός» γίνεται σοβαρό σύμπτωμα και όχι στιγμιαία ασθένεια, που εξοικειώνει τη διεθνή τάξη. Όταν οι κανόνες παύουν να θεωρούνται αυτονόητοι, η υποβάλλουσα ισχύς δεν χρειάζεται την όποια δικαιολογία, απλά την απορρόφησή της από τον αδύναμο! Σημείο διεθνούς κινδύνου.

Εδώ μπορούμε να προσθέσουμε τη φιλότιμη προσπάθεια της ΕΕ να αποκτήσει στρατιωτική ισχύ μέσα από μια κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας για το δικό της συμφέρον σ’ έναν κόσμο δυστοπικό, κατακερματισμένο και συναλλακτικό. Ο χρόνος το απαιτεί, το ακανόνιστο δίκαιο το διεκδικεί.

Η προσήλωση στους κανόνες γίνεται πλέον παρέκκλιση στη νέα πραγματικότητα (του κ. Τραμπ), με τους κατοχυρωμένους θεσμούς σε πλήρη υποχώρηση στην «πολιτική των αεροπλανοφόρων και των V2». Το είδαμε στις επιλογές πολέμου εναντίον του Ιράν, αλλά και στην Ουκρανία και στη φλέγουσα περιοχή της Παλαιστίνης.

► Το διακρίναμε επίσης και στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο, όπου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε αυταρχική παρέμβαση στον Πρόεδρο της FIFA για την αναστολή ποινής Αμερικανού ποδοσφαιριστή, Μπαλογκάν, λόγω κόκκινης κάρτας, ώστε ο Αμερικανός παίκτης να παίξει στο κρίσιμο επόμενο παιχνίδι εναντίον του Βελγίου. Η πειθαρχική επιτροπή, λοιπόν, της FIFA επανεξέτασε την περίπτωση του Μπάλογκαν και ακύρωσε την εφαρμογή της ποινής μίας αγωνιστικής, με αναστολή για έναν χρόνο. Εάν ο επιθετικός των ΗΠΑ διαπράξει παράβαση «παρόμοιας φύσης και σοβαρότητας», θα αντιμετωπίσει πιο σοβαρές κυρώσεις. Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της FIFA, οι Times έγραψαν ότι προηγουμένως ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τζιάνι Ινφαντίνο και του ζήτησε να γίνει επανεξέταση της περίπτωσης. Ο ίδιος ο Τραμπ, ακολούθως, μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ευχαρίστησε δημόσια τη FIFA. «Ευχαριστώ τη FIFA που έκανε το σωστό και διόρθωσε μια τεράστια αδικία!», έγραψε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Ινφαντίνο είχε απονείμει στον πρόεδρο των ΗΠΑ το πρώτο Βραβείο Ειρήνης της FIFA, ένα μάλλον ασυνήθιστο βραβείο, λίγους μήνες μετά τα παράπονα του Τραμπ για το γεγονός ότι δεν προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης.

Όλα στον βωμό της ισχύος και των παρακολουθημάτων της.

Ανατριχιάζω…