10 σημαντικές ταινίες που θα δούμε στο 11ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλόριζου

Rodiaki NewsRoom

Η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη του σημαντικού φεστιβάλ της ελληνικής μεθορίου ξεκίνησε κι εμείς αποκαλύπτουμε τις ταινίες που αξίζουν την προσοχή μας

Με κεντρικό ερώτημα «Τι μένει αν αφαιρέσεις το προφανές;», το «Beyond Borders», το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου, ίσως το πιο φιλόξενο φεστιβάλ και αναμφίβολα εκείνο που διαθέτει το ομορφότερο σκηνικό, επιστρέφει για 11η χρονιά την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου (23-30/8).

Πρόκειται για ένα «μπουτίκ» φεστιβάλ, όπως το χαρακτηρίζουν οι διοργανωτές του, σημείο συνάντησης δημιουργών, επαγγελματιών και κοινού από όλο τον κόσμο. Οι ταινίες του Κυρίως Διαγωνιστικού Τμήματος –το οποίο περιλαμβάνει 18 ντοκιμαντέρ μεσαίου και μεγάλου μήκους–, εκείνες του μicro –με 24 ντοκιμαντέρ μικρού μήκους–, και του Πανοράματος –που φιλοξενεί κινηματογραφικά αφιερώματα–, αλλά κυρίως οι συζητήσεις που ακολουθούν κάτω από τον έναστρο ουρανό, δίπλα στο κύμα, το καθιστούν ιδιαίτερο και ξεχωριστό.

Καθώς το ντοκιμαντέρ ως κινηματογραφικό είδος αποτελεί σήμερα κάτι περισσότερο από μέσο καταγραφής της πραγματικότητας –κυρίως πράξη ευθύνης, συμμετοχής και βαθύτερης κατανόησης του κόσμου μας–, η εμπλοκή σε αυτό καθ’ οιονδήποτε τρόπο το καθιστά πολύτιμη εμπειρία. H φετινή διοργάνωση, που για μια ακόμα φορά έχει την υπογραφή του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ), με την ουσιαστική συνδρομή της FIPRESCI, του ZDF, του ARTE, της RAI TV, του Al Jazeera, της Swiss Films και του Institute of Documentary Film της Πράγας, στρέφει το βλέμμα της σε όλα όσα παραμένουν συχνά αθέατα: στις ανθρώπινες εμπειρίες που διαφεύγουν την προσοχή των κυρίαρχων αφηγήσεων, στις λεπτές αποχρώσεις της Ιστορίας και στη δύναμη που έχει το ντοκιμαντέρ να δημιουργεί χώρο για διάλογο, κριτική σκέψη και ουσιαστική κατανόηση.

Πρόκειται για ένα «μπουτίκ» φεστιβάλ, όπως το χαρακτηρίζουν οι διοργανωτές του, σημείο συνάντησης δημιουργών, επαγγελματιών και κοινού από όλο τον κόσμο, με κεντρικό ερώτημα «Τι μένει αν αφαιρέσεις το προφανές;»

Σε μια περίοδο, λοιπόν, κατά την οποία οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η ανθρωπιστική κρίση και η αμφισβήτηση θεμελιωδών αξιών επαναπροσδιορίζουν την πραγματικότητα, το «Beyond Borders» παραμένει πιστό στην αποστολή του να αναδεικνύει ιστορίες που υπερβαίνουν σύνορα, στερεότυπα και βεβαιότητες, ενώ υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία έκφρασης και την ιστορική μνήμη.

Η 11η διοργάνωση παρουσιάζει στο πλαίσιο του Πανοράματος ένα σημαντικό αφιέρωμα στο ελβετικό ντοκιμαντέρ με τη συμμετοχή εννέα επιλεγμένων ντοκιμαντέρ από δημιουργούς όπως οι Κριστιάν Φρέι, Ζακλίν Ζιντ και Nικολά Βαντιμόφ, ενώ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γενεύης και το τμήμα Καλών Τεχνών και Ντιζάιν του HEAD-Genève θα προβληθούν τέσσερις μικρού μήκους ταινίες σπουδαστών της σχολής. Παράλληλα, τιμώμενο μέσο είναι φέτος το Al Jazeera Documentary (Κατάρ), ο ραδιοτηλεοπτικός σταθμός Alpha TV και ένα από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του κόσμου, το Visions du Réel. Παρόλο που το «Beyond Borders» πλαισιώνεται από ένα πλούσιο πρόγραμμα που περιλαμβάνει masterclasses με διακεκριμένους δημιουργούς, ειδικές προβολές, παρουσιάσεις βιβλίων, δραστηριότητες για παιδιά, εικαστικές εκθέσεις και τη σημαντική πρωτοβουλία της πιλοτικής διοργάνωσης του Co-Production Development Forum, είναι κυρίως ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ με προβολές επιλεγμένων ταινιών. Από αυτές ξεχωρίσαμε δέκα που όποιος βρεθεί στο Καστελλόριζο δεν πρέπει να χάσει.

«Where shadows rest» της Μαριάννας Οικονόμου

Η ταινία έναρξης του φεστιβάλ, η οποία ολοκληρώθηκε με την υποστήριξη του Beyond Borders Co-Production Forum, είναι ένα υπαρξιακό ταξίδι μέσα από τη μνήμη και την ενοχή του 75χρονου δύτη Κώστα, που ανασύρει τοξικά ναυάγια από τον βαριά μολυσμένο βυθό της Ελευσίνας. Σε ένα από τα πλοία που προσπαθεί να σώσει κρύβεται ένα μυστικό από το παρελθόν του που παρέμενε θαμμένο για χρόνια.

«Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασά

Μια ευαίσθητη ταινία από έναν από τους πιο ταλαντούχους νέους Έλληνες κινηματογραφιστές. Ο δεκαεξάχρονος Γιώργος είναι ένας ντροπαλός έφηβος που ενώ παλεύει με τον στραβισμό και το τραυματικό διαζύγιο των γονιών του βρίσκει καταφύγιο στον κόσμο των εντόμων. Η απροσδόκητη σύνδεσή του με έναν γρύλο θα γίνει η αφορμή για ένα συγκινητικό ταξίδι συνειδητοποίησης και ενηλικίωσης.

«Fantastique» της Marjolijn Prins

Μια διεθνής παραγωγή Βελγίου-Γαλλίας-Ολλανδίας που παρακολουθεί τη δεκατετράχρονη Φάντα, μία από τις ελάχιστες ακροβάτισσες στη Γουινέα, η οποία παλεύει να σταθεί ανάμεσα στο σχολείο, τη φροντίδα της άρρωστης μητέρας της και το όνειρο μιας διεθνούς περιοδείας, αναζητώντας τελικά τη δική της φωνή. Μεγάλης εικαστικής δύναμης ντοκιμαντέρ, που φλερτάρει με τον μαγικό ρεαλισμό, ενώ διαδραματίζεται σε έναν τόπο όπου δεν είναι εύκολο να είσαι νέα γυναίκα με όνειρα. Πρόκειται για την ελληνική πρεμιέρα της ταινίας, που μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο ακολουθεί μια αξιοθαύμαστη πορεία.

«My father and Qaddafi» της Jihan

Ο Mansur Rashid El-Kikhia υπήρξε υπουργός Εξωτερικών της Λιβύης, εκπρόσωπός της στα Ηνωμένα Έθνη και βαθιά ανθρωπιστής. Μετά τη ρήξη του με τον Καντάφι, αναδύθηκε ως ηγέτης της ειρηνικής αντιπολίτευσης. Το 1993 εξαφανίστηκε μυστηριωδώς μέσα από ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Κάιρο. Σήμερα η κόρη του, Jihan, αναζητεί τα ίχνη του μέσα από τον πολυετή αγώνα της μητέρας της, ενώ η ίδια επιχειρεί να συνδεθεί με έναν άνθρωπο από τον οποίο διατηρεί ελάχιστες μνήμες. Παράλληλα, προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τις ρίζες της. Στο φεστιβάλ θα γίνει η ελληνική πρεμιέρα της ταινίας.

«Past Future Continuous» των Morteza Ahmadvand και Firouzeh Khosrovani

Η Μαριάμ κατέφυγε στην Αμερική μετά την Ιρανική Επανάσταση και δεν επέστρεψε ποτέ. Σήμερα, μέσα από κάμερες ασφαλείας που τοποθέτησε από απόσταση με τη βοήθεια φίλων, παρακολουθεί το πατρικό της σπίτι στο Ιράν. Μια εύθραυστη ψηφιακή σύνδεση με το παρελθόν, η οποία παγώνει κάθε φορά που το ίντερνετ κόβεται. Ένα ποιητικό ντοκιμαντέρ για την εξορία, τη μνήμη και τη νοσταλγία. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο 82ο Διεθνές Φεστιβάλ της Βενετίας και στο «Beyond Borders» θα γίνει η ελληνική πρεμιέρα της.

«The Τravelers» του David Bingong

Μια ομάδα μεταναστών προσπαθεί να περάσει τα σύνορα Μαρόκου και Ισπανίας αλλά δεν τα καταφέρνει. Έχοντας μοναδικά όπλα αντίστασης μια κάμερα και μερικά τραγούδια, το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει την ατέρμονη αναμονή, τις ματαιώσεις αλλά και την ακλόνητη πίστη για ένα μέλλον στην Ευρώπη. Μια ταινία που χρειάστηκε δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί, και τα κατάφερε χάρη στη χρηματοδότηση της IDFA Bertha Fund.

«The illusion of a quiet night» της Olga Chernykh

Τη νύχτα μεταξύ 27 και 28 Ιουλίου 2025, 40 κινηματογραφιστές κατέγραψαν ταυτόχρονα τη ζωή περισσοτέρων από 300 ανθρώπων σε 64 διαφορετικές τοποθεσίες της Ουκρανίας, από τα μέτωπα του πολέμου μέχρι τα κατεχόμενα εδάφη. Ένας διάλογος σκληρών και τρυφερών εικόνων από μια κοινωνία παγωμένη στον χρόνο. Ένα συγκλονιστικό, συλλογικό πορτρέτο μιας χώρας σε διαρκή συναγερμό.

«There is another way» του Stephen Apkon

Η οργάνωση Μαχητές για την Ειρήνη αποτελείται από Ισραηλινούς και Παλαιστίνιους, πρώην εχθρούς που αρνούνται να υποκύψουν στη βία. Μετά την έναρξη του πολέμου και των επιθέσεων στη Γάζα, το κίνημα έρχεται αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη πρόκληση: πώς θα καταφέρει να κρατήσει ζωντανή την πίστη του ότι ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός;

«All about the money» της Sinéad O’Shea

Ο γιος μιας από τις πλουσιότερες οικογένειες της Αμερικής δημιουργεί μια κομμουνιστική επαναστατική οργάνωση στην Πολιτεία της Μασαχουσέτης για να ανατρέψει το καπιταλιστικό σύστημα, ξεκινώντας μια απίστευτη διαδρομή ριζοσπαστικών ιδεών, προδοσίας και εξορίας. Ένα ιδιότυπο ντοκιμαντέρ που καταγράφει δύο έτη από τη ζωή ενός από τους κληρονόμους της Cox Enterprises, του πολιτικού ακτιβιστή Φέργκι Τσέιμπερς, με την υπογραφή μίας από τις πιο δυναμικές σκηνοθέτιδες της Ιρλανδίας. Έχοντας απορρίψει τη χρηματοδότηση από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή της, κατάφερε να ολοκληρώσει την ταινία με ιρλανδική και διεθνή χρηματοδότηση. Η παγκόσμια πρεμιέρα της έγινε μόλις το 2026 στο Sundance Film Festival. Το αποτέλεσμα δεν ικανοποίησε τον Τσέιμπερς, καθώς θεωρεί ότι δεν περνάει αρκετά πολιτικά σχόλια.

«Island me a film» της Danae Elon

Η ταινία λήξης, που θα κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στις 30 Αυγούστου, είναι ένα κινηματογραφικό πορτρέτο του Καστελλορίζου που αναδεικνύει τις μνήμες και τη μοναδική ταυτότητα του ακριτικού νησιού με την ταραχώδη ιστορία. Αναπτύχθηκε και ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Beyond Storytelling, με τη συμμετοχή των Danae Elon, Uri Cohen και Liselle Mei. Τέλος, να σημειωθεί ότι η οργανωτική επιτροπή του «Beyond Borders» ανακοίνωσε επίσημα την τελική επιλογή των ταινιών που προέκυψε από την ανοιχτή πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την πιλοτική διοργάνωση του Co-Production Development Forum – για το πρώτο έτος λειτουργίας του είναι ελληνικές παραγωγές ή συμπαραγωγές. Υπό την καθοδήγηση του Rudy Buttignol C.M., οι συντελεστές τους θα έρθουν σε απευθείας επαφή με κορυφαίους commissioning editors και στελέχη από καταξιωμένους διεθνείς τηλεοπτικούς και δικτυακούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των ARTE, Al Jazeera, ΕΡΤ και ZDF. Πρόκειται για τα ντοκιμαντέρ:

• «The Empire» (σκηνοθεσία-παραγωγή: Δήμητρα Μπαμπαδήμα)

• «Child Brides: The missing piece» (σκηνοθεσία: Φωτεινή Λαμπρίδη, παραγωγή: Μαρίνα Δανέζη)

• «Ideal homeland» (σκηνοθεσία-παραγωγή: Γρηγόρης Βαρδαρινός)

• «Hitler’s excavation at Olympia» (σκηνοθεσία-παραγωγή: Νίκος Χρησικάκης)

• «Music from the unseen journey: Tcha’s Journey» (σκηνοθεσία: Πέτρος Κολοτούρος, παραγωγή: Λεωνίδας Λιάμπεης)

Πηγή: LIFO - Χρήστος Παρίδης