Δημήτρης Προκοπίου: Ρόδος – φέρουσα ικανότητα, προορισμός και πέρασμα

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Δημήτρης Προκοπίου

Η φέρουσα ικανότητα στον τουρισμό είναι μια έννοια που ξεκίνησε στην Αμερική από τη δεκαετία του 30 με τον υπολογισμό των επισκεπτών στα Εθνικά Πάρκα στις Ηνωμένες πολιτείες.

Φυσικά το κάθε κτίριο έχει φέρουσα ικανότητα από την κατασκευή του. Οι γέφυρες ακόμα περισσότερο.

Από τη δεκαετία του 90 στην Ισπανία και αργότερα και σε άλλες χώρες όπως και στην Ελλάδα, υπάρχει υπέρτουρισμός. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, είναι η αρνητική επίδραση του τουρισμού σε περιοχές όπου η φέρουσα ικανότητα ξεπερνιέται. Οι αιτίες του είναι η ραγδαία άνοδος των καταλυμάτων και σήμερα περισσότερο των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb), ο μαζικός τουρισμός κρουαζιέρας και η έλλειψη κατάλληλων υποδομών (ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων).

Τα αποτελέσματα είναι η κοινωνική πίεση, με την εκτίναξη των ενοικίων και έλλειψη κατοικιών για τους ντόπιους στα μεγάλα αστικά κέντρα και τα νησιά. Η πίεση στις υποδομές, δημοφιλείς προορισμοί, όπως η Σαντορίνη με εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, αντιμετωπίζουν τεράστια λειψυδρία και συμφόρηση. Οι αντιδράσεις που αυξάνονται, οι διαμαρτυρίες πολιτών και οι πιέσεις προς την πολιτεία για περιορισμό νέων κλινών και τέλη εισόδου.

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΣΜΑ

Η Ρόδος νησί με μεγάλη έκταση απειλείται αλλά διαθέτει αντοχές λόγω της μεγάλης της έκτασης. Στις μέρες μας η Ρόδος λειτουργεί και ως πέρασμα. Γεγονός που εν μέρει αποσυμφορεί το νησί. Το Πέρασμα, αποτελεί τον ενδιάμεσο σταθμό, τη γέφυρα ή τη μεταβατική φάση. Είναι ένας τόπος ή μια κατάσταση βραχύβιας παραμονής που δεν έχει αυτόνομη αξία, αλλά υφίσταται μόνο για να διευκολύνει την κίνηση προς κάτι άλλο. Συνδέεται με την παροδικότητα, την ταχύτητα και τη χρηστικότητα.

Η ΟΡΕΙΝΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΡΟΔΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΟΝΤΙΝΑ ΝΗΣΙΑ

Ενώ ο προορισμός μπορεί να είναι ένα νησί, ή ένα μέρος του, μια και αντιπροσωπεύει τον τελικό σκοπό, το σημείο άφιξης και την ολοκλήρωση μιας προσπάθειας. Είναι ο χώρος ή ο στόχος στον οποίο ο άνθρωπος επιλέγει να επενδύσει τον χρόνο, τις προσδοκίες και τα συναισθήματά του. Συνδέεται με τη μονιμότητα, την ουσιαστική βίωση μιας εμπειρίας και την εσωτερική πλήρωση.

Τα μικρά νησιά κοντά στη Ρόδο, η Χάλκη, η Σύμη και η Τήλος λίγο μακρύτερα προσφέρονται για συνδυασμό διαμονής με τη Ρόδο. Η Ρόδος δεν απειλείται έχει τεράστια ξενοδοχεία πολλά επιπλέον καταλύματα, brand name και μοναδικό τουριστικό προϊόν,. Οι αφίξεις αυξάνονται συνεχώς με πτήσεις από το εξωτερικό στο αεροδρόμιο. Εξάλλου ευκαιρία είναι και η αξιοποίηση των χωριών της Ρόδου αλλά μόνο με όφελος των κατοίκων και εντόπια επιχειρηματικότητα.

Για να δημιουργηθεί και να καθιερωθεί ένας τουριστικός προορισμός (destination building), δεν αρκεί απλώς η ύπαρξη ενός όμορφου τοπίου. Απαιτείται μια σύνθετη και μακροχρόνια διαδικασία που συνδυάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό, τις υποδομές και την ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ

Θεμέλιο είναι η φυσική και πολιτιστική πρώτη ύλη. Κάθε προορισμός ξεκινά από ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, το οποίο αποτελεί τον πόλο έλξης: Μπορεί να είναι, το φυσικό περιβάλλον, το ιδιαίτερο ανάγλυφο, οι παραλίες, τα βουνά, οι εθνικοί δρυμοί ή τα σπάνια οικοσυστήματα. Η πολιτιστική κληρονομιά όπως οι αρχαιολογικοί χώροι, τα ιστορικά μνημεία, η παραδοσιακή αρχιτεκτονική τα τοπικά έθιμα και η γαστρονομία.

Η ανάπτυξη υποδομών και ανωδομών (το λειτουργικό πλαίσιο) Ένα μέρος δεν μπορεί να δεχτεί επισκέπτες αν δεν είναι προσβάσιμο και ασφαλές. Πρέπει να διαθέτει βασικές Υποδομές, δίκτυα μεταφορών (οδικοί άξονες, αεροδρόμια, λιμάνια), δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών και παροχής υπηρεσιών υγείας. Σημασία έχουν επίσης και οι τουριστικές ανωδομές όπως ξενοδοχειακές μονάδες, καταλύματα, χώροι εστίασης, μουσεία, κέντρα πληροφόρησης και οργανωμένες δραστηριότητες αναψυχής.

Επίσης χρειάζεται η διαμόρφωση ταυτότητας και Branding, η εικόνα δηλαδή. Η δημιουργία προορισμού απαιτεί τη γέννηση ενός «αφηγήματος», που θα τον διαφοροποιήσει στην παγκόσμια αγορά:Πιο συγκεκριμένα, χρειάζεται μάρκετινγκ προορισμού (Destination Marketing), με στοχευμένες καμπάνιες που αναδεικνύουν τη μοναδικότητα του τόπου και δημιουργούν μια ελκυστική εικόνα στο μυαλό του δυνητικού ταξιδιώτη. Είναι χρήσιμη η θεματική Εξειδίκευση, ο προσανατολισμός σε συγκεκριμένες μορφές τουρισμού (π.χ. θρησκευτικός, ιαματικός, συνεδριακός, αθλητικός, αγροτουρισμός) ώστε να προσελκύσει το κατάλληλο κοινό.

Το ανθρώπινο δυναμικό και η τοπική κοινωνία. Ένας προορισμός «ζωντανεύει» μέσα από τους ανθρώπους του, χρειάζεται επαγγελματισμός με εκπαίδευση του ντόπιου πληθυσμού στις υπηρεσίες φιλοξενίας, τη γλωσσομάθεια και την ποιοτική εξυπηρέτηση. Επίσης οι ντόπιοι έχουν επιχειρηματικότητα πλούσια και αξιοποιήσιμη για την πρόοδο τους.

Γενικότερα είναι απαραίτητη πλέον εξαιτίας του υπερ τουρισμού και η κοινωνική αποδοχή. Η τοπική κοινωνία πρέπει να είναι συμμέτοχος και όχι απλός θεατής της ανάπτυξης, διατηρώντας τη γνήσια φιλοξενία της χωρίς να αλλοτριώνεται από την εμπορευματοποίηση.

Σήμερα, η δημιουργία ενός προορισμού δεν σταματά στην προβολή του, αλλά επεκτείνεται στη διαχείρισή του όπως και στην ποιότητα του προϊόντος.. Ένας επιτυχημένος προορισμός πρέπει να χτίζεται με βάση τη φέρουσα ικανότητά του, ώστε να μην πέσει θύμα του υπερτουρισμού. Ο σωστός σχεδιασμός προστατεύει τους φυσικούς πόρους και την ποιότητα ζωής των κατοίκων, διασφαλίζοντας ότι ο προορισμός θα παραμείνει ελκυστικός και στο μέλλον.