«Πλέγμα προστασίας» για τους ευάλωτους συμπολίτες μας από το Τμήμα Υγείας της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής

Κυριακή Πετρίδου

Δημιουργείται ψηφιακός μηχανισμός «διάσωσης» σε ακραία καιρικά φαινόμενα

Ένα πρωτοποριακό σύστημα κοινωνικής προστασίας και ασφάλειας θέτει σε εφαρμογή ο δήμος της Ρόδου, με στόχο τη θωράκιση των πιο ευάλωτων κατοίκων του νησιού.

Με πρωτοβουλία της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής και Υγείας, δημιουργείται για πρώτη φορά ένα ψηφιακό Μητρώο Ευπαθών Ομάδων. Η νέα αυτή δομή έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί ως μια αποτελεσματική «ασπίδα» για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, και δη των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, προσφέροντας άμεση και στοχευμένη βοήθεια σε περιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών που, δυστυχώς, βιώνει η Ρόδος τα τελευταία χρόνια.

Το Μητρώο αυτό βρίσκεται ήδη σε τροχιά υλοποίησης. Μετά τις πρώτες ανακοινώσεις του δήμου, ήδη δεκάδες πολίτες έχουν ήδη ανταποκριθεί και έχουν εγγραφεί εθελοντικά στην πλατφόρμα και το ενδιαφέρον εντείνεται, ενώ αναμένεται να ξεκινήσει και ένας νέος κύκλος μαζικών επαφών με τους προέδρους των κοινοτήτων για τον εντοπισμό περισσότερων περιπτώσεων.

Μιλήσαμε με την καθ’ ύλην αρμόδια, την κα Χρυσάνθη Χατζή, αναπληρώτρια προϊσταμένη του Τμήματος Προστασίας και Προαγωγής Δημόσιας Υγείας του δήμου, η οποία είναι εκείνη που το «έστησε» και κατά τη συζήτηση αναλύει το όραμα, τις τεχνικές δυσκολίες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτός ο νέος αυτός μηχανισμός θα αλλάξει ριζικά τη διαχείριση των κρίσεων στο νησί, από την ανθρωποκεντρική τους πλευρά. Η ίδια ξεκαθαρίζει τη διαφορά του νέου Μητρώου από τις υφιστάμενες δομές της Τρίτης Ηλικίας.

Καταλύτης η κλιματική κρίση

Η ιδέα, λοιπόν, για τη δημιουργία του Μητρώου δεν γεννήθηκε τυχαία. Όπως αναφέρει η κα Χατζή, ήταν ένα σχέδιο που επεξεργαζόταν η ίδια μαζί με την αναπληρώτρια διευθύντρια της Κοινωνικής Πολιτικής, κα Χριστίνα Καραγιάννη, εδώ και αρκετό καιρό, με τις σκέψεις να ξεκινούν ήδη από την περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού. Ωστόσο, ο πραγματικός καταλύτης που επέβαλε την άμεση υλοποίησή του ήταν οι ραγδαίες κλιματικές αλλαγές των τελευταίων ετών, οι οποίες έχουν πλήξει με σφοδρότητα τη Ρόδο, φέρνοντας αντιμέτωπο το νησί με ακραίες πυρκαγιές, έντονες βροχοπτώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα.

«Η πανδημία δεν ήταν ο κύριος λόγος. Αυτό που μας ώθησε να δράσουμε άμεσα ήταν οι τελευταίες κλιματικές καταστροφές», τονίζει η κα Χατζή. «Έχοντας πολυετή εμπειρία και καθημερινή επαφή με τους ηλικιωμένους και το πρόγραμμα "Βοήθεια στο Σπίτι", γνωρίζω καλά ότι υπάρχουν συμπολίτες μας απομονωμένοι, τόσο στα απομακρυσμένα χωριά όσο και μέσα στην ίδια την πόλη της Ρόδου, σε σπίτια που είναι εξαιρετικά δυσπρόσιτα. Αυτοί οι άνθρωποι, σε μια ώρα κρίσης, δεν είναι σε θέση ούτε να κινηθούν, ούτε να εγκαταλείψουν μόνοι τους τα σπίτια τους αν διαταχθεί μια άμεση εκκένωση».

Ποιους αφορά το Μητρώο

Καταρχάς, το Μητρώο δεν αφορά αποκλειστικά την Τρίτη Ηλικία, αλλά το σύνολο των ευπαθών ομάδων του νησιού.

«Αν το ονομάζαμε Μητρώο μόνο για ηλικιωμένους, θα ήταν λάθος. Ο επίσημος τίτλος είναι "Μητρώο Ευπαθών Ομάδων", γιατί δεν μπορούμε και δεν πρέπει να αποκλείσουμε κανέναν πολίτη που έχει ανάγκη», εξηγεί η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη.

Σύμφωνα με την ίδια, η πλειοψηφία των εγγραφών αναμένεται να είναι πράγματι ηλικιωμένα άτομα που διαβιούν μόνα τους, όμως η δομή περιλαμβάνει:

-Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ): Ιδιαίτερα εκείνα τα άτομα που δεν έχουν κάποιο νεότερο συγγενικό πρόσωπο στο σπίτι για να τα φροντίσει και να τα καθοδηγήσει σε μια καταστροφή.

-Χρόνιους και βαριά ασθενείς: Ανθρώπους που εξαρτώνται από μηχανική υποστήριξη στο σπίτι, όπως νεφροπαθείς που υποβάλλονται σε περιτοναϊκή κάθαρση ή άτομα με αναπνευστικά προβλήματα που χρειάζονται συνεχή παροχή οξυγόνου μέσω φιαλών.

«Φανταστείτε έναν νευροπαθή που κάνει τη θεραπεία του στο σπίτι την ώρα που ξεσπά μια πυρκαγιά ή μια πλημμύρα. Αυτός ο άνθρωπος χρειάζεται εξειδικευμένη μετακίνηση με ασθενοφόρο. Με το Μητρώο, η Πολιτική Προστασία θα γνωρίζει την περίπτωσή του πριν καν φτάσει στο σημείο».

Πώς λειτουργεί

Η διαδικασία δημιουργίας και οργάνωσης του Μητρώου ξεκίνησε δυναμικά στις αρχές Ιουλίου, αμέσως μόλις η κα Χατζή ανέλαβε τα νέα της καθήκοντα. Όπως εξομολογείται η ίδια, πίσω από την απλή ιδέα κρύβεται μια εξαιρετικά επίπονη και χρονοβόρα γραφειοκρατική και τεχνική εργασία. Η ομάδα του Τμήματος Δημόσιας Υγείας μελέτησε διεξοδικά τα ερωτηματολόγια και τις φόρμες άλλων Δήμων στην Ελλάδα που έχουν επιχειρήσει κάτι παρόμοιο - οι οποίοι δεν ξεπερνούν τους δύο-τρεις! - προκειμένου να χτίσουν ένα άρτιο και λειτουργικό σύστημα.

Ο μηχανισμός λειτουργεί σε τρία συγκεκριμένα στάδια:

• Η Συλλογή των Δεδομένων: Οι κοινωνικοί λειτουργοί του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι», σε συνεργασία με τους προέδρους των τοπικών κοινοτήτων της Ρόδου, εντοπίζουν τις οικογένειες και τα άτομα που βρίσκονται σε μεγαλύτερη ανάγκη. Στη συνέχεια, συμπληρώνεται μια αναλυτική αίτηση-ερωτηματολόγιο.
• Η Ψηφιακή Πλατφόρμα: Τα στοιχεία περνιούνται σε μια ειδική, κλειστή ψηφιακή πλατφόρμα. Εκεί δεν καταγράφεται απλώς το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση, αλλά η ηλικία, το συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας και ο ακριβής τρόπος με τον οποίο πρέπει να μετακινηθεί ο πολίτης (π.χ. αν απαιτείται αναπηρικό αμαξίδιο ή μεταφορά με φορείο).
• Η Άμεση Ενεργοποίηση στο Πεδίο: Σε περίπτωση που η Πολιτική Προστασία δώσει εντολή εκκένωσης για μια περιοχή, οι επικεφαλής μπαίνουν αμέσως στην πλατφόρμα. Βλέπουν σε πραγματικό χρόνο ποιοι ευάλωτοι άνθρωποι βρίσκονται στη ζώνη κινδύνου και στέλνουν στοχευμένα το ανάλογο κλιμάκιο: την Πυροσβεστική, την Αστυνομία, το ΕΚΑΒ ή πιστοποιημένες εθελοντικές ομάδες.

«Με αυτόν τον τρόπο κερδίζουμε πολύτιμο χρόνο την ώρα της κρίσης. Ξέρουμε από πριν τις ανάγκες, οπότε αποφεύγεται ο άσκοπος διασκορπισμός και η σπατάλη του δυναμικού των υπηρεσιών, που εκείνες τις ώρες είναι πολύτιμο», σημειώνει η κα Χατζή.

Ένα από τα πιο ευαίσθητα κομμάτια του εγχειρήματος είναι η διαχείριση των προσωπικών δεδομένων (GDPR). Η κα Χατζή εμφανίζεται κατηγορηματική και καθησυχαστική: η εγγραφή στο Μητρώο είναι απολύτως εθελοντική και κανείς δεν υποχρεούται να συμμετάσχει παρά τη θέλησή του.

Για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα (όπως προχωρημένη άνοια) και δεν είναι σε θέση να υπογράψουν, η αίτηση μπορεί να γίνει από τα παιδιά ή τους νόμιμους δικαστικούς συμπαραστάτες τους, πάντα όμως με την απαραίτητη έγγραφη εξουσιοδότηση.

«Θέλουμε ως υπηρεσία να είμαστε απόλυτα κατοχυρωμένες νομικά, αλλά και να νιώθουν ασφάλεια οι πολίτες. Το Μητρώο είναι αυστηρά απόρρητο. Πρόσβαση σε αυτό έχουν αποκλειστικά και μόνο το Τμήμα Προστασίας Δημόσιας Υγείας και η Πολιτική Προστασία. Κανένας άλλος τρίτος δεν θα μπορεί να δει αυτά τα στοιχεία», ξεκαθαρίζει.

Η σύνδεση με το «Βραχιολάκι» τηλεφροντίδας

Η νέα αυτή προσπάθεια έρχεται να προστεθεί και να δέσει αρμονικά με ένα άλλο επιτυχημένο πρόγραμμα που υλοποιεί ο δήμος Ρόδου τα τελευταία χρόνια: το έξυπνο βραχιολάκι τηλεφροντίδας (πρόγραμμα «Κλικ Ζωής»). Αν και η κα Χατζή διευκρινίζει ότι η ίδια δεν χειρίζεται το βραχιολάκι τη δεδομένη χρονική στιγμή, έχει εμπειρία από το παρελθόν, καθώς και οι δύο δράσεις υπάγονται στην ίδια Διεύθυνση.

Οι δύο αυτές υπηρεσίες, αν και έχουν το ίδιο κοινό-στόχο, επιτελούν διαφορετικό αλλά συμπληρωματικό ρόλο. Το βραχιολάκι αφορά την καθημερινή, 24ωρη υποστήριξη μοναχικών ηλικιωμένων, οι οποίοι μπορούν να πατήσουν ένα κουμπί σε περίπτωση έκτακτου ιατρικού προβλήματος ή πτώσης μέσα στο σπίτι τους, ειδοποιώντας μια ιδιωτική εταιρεία διαχείρισης σημάτων. Αντίθετα, το Μητρώο Ευπαθών Ομάδων αποτελεί τον κεντρικό επιχειρησιακό μηχανισμό του δήμου για την αντιμετώπιση μεγάλων, μαζικών φυσικών καταστροφών.

«Και τα δύο προσφέρουν τεράστια ανακούφιση και παρηγοριά. Όχι μόνο για τους ίδιους τους ηλικιωμένους που μένουν μόνοι στα χωριά, αλλά και για τα παιδιά τους που βρίσκονται στην πόλη ή μακριά και αγωνιούν. Ξέρουν ότι αν συμβεί το οτιδήποτε, ο δήμος γνωρίζει πού βρίσκονται οι γονείς τους και υπάρχει ένας άνθρωπος που θα τρέξει να τους βοηθήσει», τα συνοψίζει η ίδια.

«Μακάρι να μείνει αχρείαστο»

Στο κρίσιμο ερώτημα για το αν το σύστημα είναι έτοιμο να λειτουργήσει στο πεδίο σε περίπτωση που αύριο το πρωί το νησί πληγεί από έναν ανεμοστρόβιλο ή μια κακοκαιρία, η κα Χατζή απαντά με βεβαιότητα: «Ναι, το σύστημα είναι απόλυτα έτοιμο να λειτουργήσει για όσους ανθρώπους έχουν ήδη εγγραφεί. Μακάρι να αποδειχθεί αχρείαστο και να μείνει απλά στα χαρτιά, αλλά αν προκύψει ανάγκη, ο μηχανισμός θα δουλέψει κανονικά».

Χρήσιμες πληροφορίες

· Πώς γίνεται η εγγραφή: Οι ενδιαφερόμενοι ή οι συγγενείς τους μπορούν να βρουν τις σχετικές αιτήσεις και αναλυτικές πληροφορίες στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Ρόδου.

· Πληροφορίες & Υποστήριξη: Για τη διευκόλυνση των πολιτών που δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο ή χρειάζονται βοήθεια για τη συμπλήρωση της φόρμας, η καθοδήγηση γίνεται μέσω των κοινωνικών λειτουργών του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι» της περιοχής τους, καθώς και με επικοινωνία στο τηλέφωνο του Τμήματος Προστασίας και Προαγωγής Δημόσιας Υγείας.