Δημήτρης Κρητικός: 18 Νοεμβρίου 2026 – Παγκόσμια Ημέρα Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ)
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 497 ΦΟΡΕΣ
Γράφει ο Δημήτρης Κρητικός, πνευμονολόγος.
Η 18η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), μιας από τις σημαντικότερες χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος και ενός σοβαρού προβλήματος δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας για τη ΧΑΠ (GOLD) είναι χαρακτηριστικό: «Έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση για μια καλύτερη ζωή» (Early Diagnosis and Management for a Better Life).
Μια νόσος με μεγάλο κοινωνικό και υγειονομικό κόστος
Η ΧΑΠ αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως, προκαλώντας περίπου 3 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο.
Χαρακτηρίζεται από επίμονα αναπνευστικά συμπτώματα και περιορισμό της ροής του αέρα στους πνεύμονες, εξαιτίας αλλοιώσεων στους αεραγωγούς και στις κυψελίδες.
Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου. Ωστόσο, δεν είναι ο μοναδικός. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, η επαγγελματική έκθεση σε σκόνες, καπνούς και χημικές ουσίες, η ρύπανση του εσωτερικού περιβάλλοντος από καύσιμα βιομάζας, καθώς και ορισμένοι γενετικοί και αναπτυξιακοί παράγοντες μπορούν επίσης να συμβάλουν στην εμφάνιση της νόσου.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ΧΑΠ δεν αφορά αποκλειστικά τους καπνιστές. Μπορεί να εμφανιστεί και σε ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
Το μεγάλο πρόβλημα: Η υποδιάγνωση
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στη διαχείριση της ΧΑΠ είναι ότι πολλοί ασθενείς παραμένουν αδιάγνωστοι για χρόνια.
Ο χρόνιος βήχας, η απόχρεμψη και η δύσπνοια κατά την προσπάθεια συχνά θεωρούνται από τους ίδιους τους ασθενείς ως φυσιολογικές συνέπειες της ηλικίας ή του καπνίσματος.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καθοριστική. Κάθε άνθρωπος, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40 ετών, με ιστορικό καπνίσματος ή άλλης σημαντικής έκθεσης σε επιβαρυντικούς παράγοντες και με επίμονο βήχα, πτύελα ή δύσπνοια, θα πρέπει να αξιολογείται από γιατρό.
Η σπιρομέτρηση είναι το κλειδί της διάγνωσης
Η διάγνωση της ΧΑΠ δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στα συμπτώματα ή σε μια ακτινογραφία θώρακος.
Η σπιρομέτρηση αποτελεί την απαραίτητη εξέταση για την επιβεβαίωση της διάγνωσης, καθώς καταγράφει τη λειτουργική κατάσταση των πνευμόνων και αναδεικνύει την παρουσία επίμονης απόφραξης της ροής του αέρα.
Είναι μια απλή, ανώδυνη και σύντομη εξέταση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί στο πνευμονολογικό ιατρείο.
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το σύστημα υγείας είναι να εξασφαλίσει ότι οι άνθρωποι που παρουσιάζουν συμπτώματα ή έχουν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου θα έχουν έγκαιρη πρόσβαση στη σπιρομέτρηση και στην εξειδικευμένη αξιολόγηση.
Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση αλλάζει τα δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις στη θεραπευτική αντιμετώπιση της ΧΑΠ.
Οι εισπνεόμενες βρογχοδιασταλτικές θεραπείες, με τη χρήση ενός ή περισσότερων φαρμάκων μακράς δράσης, αποτελούν τη βάση της φαρμακευτικής αντιμετώπισης για πολλούς ασθενείς.
Παράλληλα, η διακοπή του καπνίσματος παραμένει η σημαντικότερη παρέμβαση για την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου στους καπνιστές.
Εξίσου σημαντικοί είναι ο εμβολιασμός σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις, η πνευμονική αποκατάσταση, η συστηματική σωματική δραστηριότητα και η σωστή διατροφική υποστήριξη.
Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων μας
Η αντιμετώπιση της ΧΑΠ δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του πνευμονολόγου ή του συστήματος υγείας.
Απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια της Πολιτείας, των επαγγελματιών υγείας και της κοινωνίας.
Η εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών κατά του καπνίσματος, η προστασία της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, η μείωση της επαγγελματικής έκθεσης σε βλαπτικούς παράγοντες και η ενημέρωση του πληθυσμού αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη μείωση του φορτίου της νόσου.
Αντικαπνιστικός νόμος: Η προστασία των μη καπνιστών είναι δικαίωμα, όχι επιλογή
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα ΧΑΠ, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην ανάγκη ουσιαστικής εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου στη χώρα μας.
Η απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους και στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος δεν αποτελεί μια τυπική διοικητική υποχρέωση ούτε μια προαιρετική σύσταση. Είναι μέτρο προστασίας της δημόσιας υγείας και σεβασμού της προσωπικής ελευθερίας και της υγείας κάθε πολίτη.
Η απαγόρευση πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως και χωρίς εξαιρέσεις, τόσο για τα συμβατικά προϊόντα καπνού όσο και για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τις συσκευές ατμίσματος, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να επιβάλλει στον διπλανό του την εισπνοή καπνού ή αερολύματος, επειδή ο ίδιος επέλεξε να καπνίζει ή να ατμίζει.
Οι καπνιστές οφείλουν να σέβονται τους μη καπνιστές. Και ο σεβασμός αυτός αποκτά ιδιαίτερη σημασία στους κλειστούς χώρους, όπου η έκθεση δεν μπορεί εύκολα να αποφευχθεί από τους υπόλοιπους παρευρισκομένους.
Δεν είναι δυνατόν ένας πολίτης να επισκέπτεται ένα εστιατόριο, ένα καφέ ή έναν άλλο χώρο υγειονομικού ενδιαφέροντος και να αναγκάζεται να εκτίθεται στο παθητικό κάπνισμα, παρά την ύπαρξη σαφούς νομοθετικής απαγόρευσης.
Απαιτείται, επομένως, συνέπεια από όλους: από τους ιδιοκτήτες και υπευθύνους των καταστημάτων, από τους πολίτες, αλλά κυρίως από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της Πολιτείας. Οι έλεγχοι πρέπει να είναι συστηματικοί και οι παραβάσεις να επιφέρουν τις προβλεπόμενες κυρώσεις.
Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή διάθεση του καθενός ούτε από την ανοχή των ελεγκτικών αρχών.
Το δικαίωμα του καθενός να καπνίζει δεν μπορεί να υπερισχύει του δικαιώματος του άλλου να αναπνέει καθαρό αέρα.
Ας μετατρέψουμε, λοιπόν, το φετινό μήνυμα σε καθημερινή ιατρική και κοινωνική πράξη.
Γιατί η αναπνοή δεν είναι απλώς μια λειτουργία του οργανισμού. Είναι προϋπόθεση ζωής.

Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News